Tìm hiểu hóa học quanh ta – Hóa học và
đời sống (phần 3)
19. Vì sao không thể dùng nước nóng để tẩy, giặt vết máu?
Vết máu dính trên quần áo cần phải lập tức giặt sạch, nếu không thì một thời gian
sau, vết máu sẽ rất khó khử đi hết. Không được dùng nước nóng để giặt tẩy vết
máu mà chỉ có thể dùng nước lạnh. Về điều này có thể dùng thực nghiệm để giải
thích.
Lấy hai miếng vải trắng, lần lượt nhỏ lên từng tấm vài giọt máu gà vừa cắt tiết.
Đem một miếng vải ngâm trong nước nóng, và đêm miếng vải kia ngâm vào nước
lạnh. Sau khoảng 15 phút, vớt hai miếng vải đó ra, sẽ thấy vết máu trên miếng vải
ngâm trong nước nóng có màu đỏ đen, còn trên miếng vải ngâm trong nước lạnh
thì vết máu vẫn đỏ tười và nhạt đi.
Lấy xà phòng xát và giặt hai miếng vải thì thấy: Vết máu trên miếng vải đã từng
ngâm trong nước lạnh thì giặt sạch hết, còn ở miếng vải đã từng ngâm trong nước
nóng thì không còn cách nào giặt sạch được!
Protein trong dịch máu khi gặp nhiệt độ cao thì phát sinh chuyển biến hoá học. Vết
máu khi chưa phát sinh những biến đổi hoá học thì có thể tan trong nước, còn sau
khi đã có những biến đổi do tác dụng của nhiệt thì trở nên không tan trong nước.
Có thể quan sát thực tế điều trên ở máu gà: Sau khi đun nóng thì máu gà trở thành
"miếng tiết" không thể tan được nữa, và do vậy vết máu không đễ giặt tẩy sạch.
Cũng với lý do trên, vết máu khi để ra ngoài không khí một thời gian dài thì cũng
phát sinh những biến đổi hoá học. Đó là nguyên nhân dẫn đến việc không dễ giặt
tẩy vết máu đã cũ.

20. ại sao không nên uống nước đun đi đun lại nhiều lần?
Đó là do trong nước thông thường có chứa các hàm lượng nhỏ nitrat và một số
kim loại nặng như chì, cadimium… Sau khi nước đun nóng trong thời gian dài, do
quá trình thuỷ phân không ngừng bốc hơi, nồng độ nitrat và các kim loại nặng
trong nước sẽ tăng lên. Nước đun sôi có chứa nhiều nitrat khi uống vào trong cơ
thể sẽ bị khử trở lại là muối nitric. Mà muối nitric sẽ làm hỏng công năng vận
chuyển dưỡng khí trong máu, làm cho tim đập nhanh, hô hấp khó khăn, nặng hơn


Tính cho đến nay, số nguyên tố mà con người phát hiện được tổng cộng có 109
loại, từ nguyên tố thứ 93 đến nguyên tố thứ 109 đều là những nguyên tố nhân tạo,
trong đó, nguyên tố thứ 109 là nguyên tố mà mãi đến năm 1982 mới phát hiện ra
được.
Có lẽ bạn có đôi chút nghi ngờ, 109 loại nguyên tố, con số này không lớn, nó làm
sao có thể tạo nên hàng ngàn hàng vạn thứ trên thế giới được chứ? Trước tiên,
chúng ta hãy xem chữ in trên cuốn “10 vạn câu hỏi” này. Bạn xem, tất cả các chữ
này chẳng phải đều do các nét: ngang, sổ, phẩy, mác, sổ móc, ngang gập móc tạo
nên hay sao? Số các nét này còn ít hơn nhiều so với các nguyên tố, nhưng những
chữ Hán do chúng tạo nên lại có đến hơn 40.000 chữ.
Các nguyên tố cũng như vậy, khi các nguyên tố khác nhau và số lượng các nguyên
tố khác nhau “kết hợp” lại với nhau, thì chúng sẽ tạo nên các vật chất tương đối
phức tạp với số lượng không kể xiết, các nhà hóa học gọi những vật này này là
hợp chất hóa học. Ngày nay, tổng số các hợp chất hóa học trên thế giới đã vượt
quá con số 3 triệu loại. Các hợp chất mà chúng ta thường gặp phần lớn đều không
phải là nguyên tố mà là các hợp chất hóa học do nhiều loại nguyên tố kết hợp
thành.
Ví dụ, nước là do hai nguyên tố: oxy, hydro tạo nên; Cacbon oxít và cacboníc là
do hai nguyên tố cacbon và oxy kết hợp tạo nên; Khí mêtan, xăng, dầu mazút,
vadơlin… đều do hai nguyên tố cacbon và hydro tạo nên; Cồn, đường mía (đường
sắccarôzơ), mỡ, tinh bột… lại do 3 nguyên tố cacbon, hydro, oxy tạo nên…
Không những các vật chất trên thế giới đều do nguyên tố tạo nên, mà ngay cả các
dạng vật chất trên các hành tinh khác cũng đều do các nguyên tố tạo nên. Điều
khiến mọi người ngạc nhiên là, nếu chúng ta đối chiếu danh sách các nguyên tố
trên các hành tinh khác với danh sách các nguyên tố trên trái đất của chúng ta thì
sẽ phát hiện ra rằng chúng lại “tình cờ giống nhau”. Đúng vậy chứ? Cho dù là
phân tích trực tiếp các “vị khách ngoài hành tinh” – thiên thạch, hay là phân tích
nhờ vào quang phổ thì chúng ta vẫn chưa thể phát hiện ra được trên các hành tinh
khác có nguyên tố nào mà trên trái đất chúng ta chưa có!