Đề tài nghiên cứu khoa học
Lời nói đầu
Trớc xu thế phát triển nh vũ bảo của khoa học công nghệ, của toàn cầu hoá,
đặc biệt là sự nổi lên của nền kinh tế tri thức và các nguồn lực ngày càng trở nên
khan hiếm hơn. Thì ngày nay con ngời đợc xem xét là yếu tố cơ bản, yếu tố năng
động cho sự phát triển bền vững. Chính vì vậy con ngời đợc đặt vào vị trí trung tâm,
con ngời vừa là mục tiêu vừa là động lực của sự phát triển kinh tế xã hội, tốc độ
phát triển kinh tế của một quốc gia là do con ngời quyết định.
Việt nam là quốc gia có truyền thống nông nghiệp lâu đời, nông thôn hiện
đang chiếm hơn 70% lao động xã hội và đây là một nguồn lực lao động dồi dào,
đầy tiềm năng cho sự phát triển kinh tế xã hội, góp phần thực hiện thành công quá
trình CNH - HĐH (công nghiệp hoá hiện đại hoá) đất nớc. Nhng đây cũng là thách
thức lớn cho vấn đề sử dụng lao động ở nông thôn, khi mà tình trạng thất nghiệp
thiếu việc làm đang còn rất lớn và có nguy cơ ngày càng gia tăng làm kìm hảm sự
phát triển của đất nớc. Chính vì vậy mà em chọn đề tài Sử dụng nguồn lao động ở
nông thôn để có thể góp một phần ý kiến của mình vào việc giải quyết việc làm ở
nông thôn nớc ta hiện nay.
Em xin chân thành cảm ơn thầy Nguyễn Vĩnh Giang đã giúp đỡ em hoàn
thành đề tài này. Tuy nhiên hiểu biết của em về vấn đề còn hạn chế nên em hy vọng
thầy có thể cho em ý kiến để lần sau để em có thể hoàn thiện đề tài hơn và có thể
áp dụng nó vào giải quyết việc làm ở nông thôn quê hơng em một cách tốt hơn. Em
xin chân thành cảm ơn.
SV: Đinh Trọng Vân
1
Đề tài nghiên cứu khoa học
Phần I
Cơ sở lý luận về nguồn lao động và sử dụng nguồn lao
động
ở nông thôn
I. Các khái niệm cơ bản liên quan đến nguồn lao động và sử dụng nguồn lao
động ở nông thôn.

ợng tham gia sản xuất nông nghiệp không chỉ có những ngời trong độ tuổi lao động
mà còn có những ngời trên hoặc dới độ tuổi lao động tham gia sản xuất với những
công việc phù hợp với mình.Từ khái niệm nguồn lao động ở nông thôn mà ta thấy
lao động ở nông thôn rất dồi dào, nhng đây cũng chính là thách thức trong việc giải
quyết việc làm ở nông thôn.
- Khái niệm về việc làm.
Trớc đây trong cơ chế kế hoạch hoá tập trung ngời lao động đợc coi là có
việc làm và đợc xã hội thừa nhận là ngới làm việc trong thành phần kinh tế quốc
doanh, khu vực nhà nớc và khu vực kinh tế tập thể. Trong cơ chế đó nhà nớc bố trí
việc làm cho ngời lao động.
Hiện nay, nền kinh tế nớc ta chuyển sang nền kinh tế hàng hoá nhiều thành
phần, quan niệm về việc làm đã thay đổi một cách căn bản. Theo điều 13 chơng 3
Bộ luật lao động nớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1994 đã ban hành:
"Mọi hoạt động lao động tạo ra thu nhập, không bị pháp luật cấm đều đợc thừa
nhận là việc làm". Với quan niệm về việc làm nh trên sẽ làm cho nội dung của việc
làm đợc mở rộng và tạo ra khả năng to lớn để giải phóng tiềm năng lao động, giải
quyết việc làm cho nhiều ngời. Điều này đợc thể hiện trên hai góc độ:
+Thị trờng việc làm đợc mở rộng bao gồm tất cả các thành phần kinh tế, các
hình thức tổ chức sản xuất kinh doanh và cũng không hạn chế về mặt không gian
(trong nớc, ngoài nớc ).
3
Đề tài nghiên cứu khoa học
+ Ngời lao động đợc tự do hành nghề đợc tự do liên doanh, liên kết tự do
thuê mớn lao động theo pháp luật và sự hớng dẫn của Nhà nớc để tự tạo việc làm
cho mình và thu hút thêm lao động. Để hiểu thêm về khái niệm việc làm ta cần hiểu
thêm hai khái niệm sau:
Thứ nhất: việc làm đầy đủ : theo định nghĩa việc làm đầy đủ trong cuốn sử
dụng lao động và giải quyết việc làm ở Việt Nam (trang 23- Nhà xuất bản sự thật),
thì việc làm đầy đủ là sự thoả mãn nhu cầu việc làm của bất cứ ai có khả năng lao
động trong nền kinh tế quốc dân. Hay nói cách khác việc làm đầy đủ là trạng thái

động vào các ngành nghiên cứu khoa học, y tế giáo dục, văn hoá thể thao, giảm lao
động trong quản lý hành chính, lao động quản lý.Trong lĩnh vực sản xuất vật chất
tăng tỷ trọng lao động, giảm tỷ trong lao động trong ngành nông nghiệp, bởi vì tăng
năng suất lao động trong các ngành trên là thuận lợi hơn nó tác động trở lại ngành
nông nghiệp.
2. Vai trò của nguồn lao động nông thôn
Lao động là một trong ba nhân tố của bất cứ một quá trình sản xuất nào và
trong thời đại ngày nay khi mà các nguồn lực trở nên khan hiếm thì nó đợc xem xét
là yếu tố quan trọng nhất của quá trình sản xuất, vai trò của nguồn lao động nói
chung và nguồn lao động nông thôn nói riêng là rất quan trọng trong quá trình phát
triển kinh tế đất nớc.
Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay khi nớc ta đang thực hiện CNH - HĐH đất
nớc trong đó CNH- HĐH nông nghiệp, nông thôn đợc đặc biệt quan tâm. Vì vậy
lao động nông thôn có vai trò hết sức quan trọng nó đợc thể hiện qua các mặt sau:
a. Nguồn lao động nông thôn tham gia vào quá trình phát triển các ngành
trong nền kinh tế quốc dân.
Trong giai đoạn đầu của quá trình công nghiệp hoá, nguồn lực trong nông
nghiệp có số lợng lớn và chiếm tỷ trọng cao trong tổng số lao động xã hội. Song,
5
Đề tài nghiên cứu khoa học
cùng với sự phát triển của quá trình công nghiệp hoá, nguồn nhân lực trong nông
nghiệp vận động theo xu hớng giảm xuống cả tơng đối và tuyệt đối. Quá trình biến
đổi đó diễn ra theo hai giai đoạn sau:
- Giai đoạn đầu: diễn ra khi đất nớc bắt đầu công nghiệp hoá, nông nghiệp
chuyển sang sản xuất hàng hoá, năng suất lao động nông nghiệp đợc giải phóng trở
nên d thừa và đợc các ngành khác thu hút, sử dụng vào hoạt động sản xuất- dịch vụ.
Nhng do tốc độ tăng tự nhiên của lao động trong khu vực công nghiệp còn lớn hơn
tốc độ thu hút lao động d thừa từ nông nghiệp, do đó ở thời kỳ này tỷ trọng lao
động nông nghiệp mới giảm tơng đối, số lợng lao động tuyệt đối còn tăng lên. Giai
đoạn này dài hay ngắn là tuỳ thuộc vào trình độ phát triển của nền kinh tế của đất

biệt trong thời gian gần đây nh : số lợng, trình độ chuyên môn kỹ thuật, tay nghề,
học vấn của ngời lao động ngày càng đợc nâng lên. Nên năng suất và sản lợng lơng
thực tăng nhanh cả về số lợng và chất lợng. Không những cung cấp lơng thực, thực
phẩm ổn định cho nhu cầu trong nớc mà hằng năm chúng ta đã xuất khẩu nông sản,
thu đợc ngoại tệ đáng kể cho đất nớc trong thời gian qua đã tạo điều kiện vật chất
cho quá trình CNH - HĐH đất nớc. Để việc cung cấp lơng thực, thực phẩm ổn định
và chất lợng không ngừng đợc nâng cao thì nguồn lao động nông thôn đóng vai trò
hết sức quan trọng.
c. Nguồn lao động nông thôn tham gia vào quá trình sản xuất nguyên liệu
cho công nghiệp chế biến Nông - Lâm - Thuỷ sản .
Công nghiệp chế biến nông, lâm, thuỷ sản với các yếu tố đầu vào là các sản
phẩm mà ngời lao động nông thôn làm ra. Trong thời kỳ CNH - HĐH thì phát triển
công nghiệp chế biến là rất quan trọng để nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm
nông nghiệp.
7
Đề tài nghiên cứu khoa học
d. Lao động nông thôn là thị trờng tiêu thụ sản phẩm của các ngành khác.
Lao động nông thôn là thị trờng tiêu thụ sản phẩm rộng lớn của các ngành
khác và của chính bản thân ngành nông nghiệp. Tại thời điểm 01/07/2003, lực lợng
lao động của cả nớc là 42.128.343 ngời. Trong đố, khu vực nông thôn có
31.941.500 lao động chiếm 75,82% lợc lợng lao động toàn quốc. Đến thời điểm
01/7/2004, lực lợng lao động cả nớc có 43,255 triệu lao động tăng gần 2.7%so với
thời điểm 01/07/2003. Trong đó lực lợng lao động nông thôn có 32,706 triệu ngời,
chiếm 75,6% lực lợng lao động cả nớc. Với dân số trên 30 triệu thì có thể nói nông
thôn là một thị trờng tiêu thụ rộng lớn cần phải đợc khai thác triệt để.
3. Đặc điểm của nguồn lao động ở nông thôn
Do đặc điểm của sản xuất nông nghiệp có đặc điểm khác với đặc điểm của
các ngành khác. Vì vậy, lao động nông thôn cũng có những đặc điểm khác với lao
động ở các ngành kinh tế khác, cụ thể nó biểu hiện ở các mặt sau:
a. Lao động nông thôn mang tính thời vụ.

c. Chất lợng nguồn lao động nông thôn cha cao.
Chất lợng của ngời lao động đợc đánh gía qua trình độ học vấn, chuyên môn
kỹ thuật và sức khoẻ.
- Trình độ học vấn và chuyên môn kỹ thuật: nguồn lao động của nớc ta đông
về số lợng nhng sự phát triển của nguồn nhân lực nớc ta còn nhiều hạn chế, nhiều
mặt cha đáp ứng đợc yêu cầu khắt khe trong bối cảnh đất nớc đang hội nhập kinh tế
quốc tế đặc biệt chúng ta đang chuẩn bị gia nhập tổ chức WTO trong thời gian tới
trong đó nông nghiệp đợc xem là một trong những thế mạnh.
Riêng lao động nông thôn chiếm hơn 3/4 lao động của cả nớc. Tuy vậy
nguồn nhân lực nông nghiệp, nông thôn cha phát huy hết tiềm năng do trình độ
chuyên môn của lao động thấp kỹ thuật lạc hậu. Do đó, để có một nguồn lao động
với trình độ chuyên môn kỹ thuật cao thì nhà nớc cần phải có chính sách đào tạo
bồi dỡng để có nguồn nhân lực đủ trình độ để phát triển đất nớc.
- Về sức khoẻ.
9
Đề tài nghiên cứu khoa học
Sức khoẻ của ngời lao động nó liên quan đến lợng calo tối thiểu cung cấp
cho cơ thể mỗi ngày, môi trớng sống, môi trờng làm việc,vv Nhìn chung lao
động nớc ta do thu nhập thấp nên dẫn đến các nhu cầu thiết yếu hàng ngày cha đáp
ứng đợc một cách đầy đủ. Vì vậy, sức khẻo của nguồn lao động cả nớc nói chung
và của nông thôn nói riêng là cha tốt.
II. Các nhân tố ảnh hởng đến nguồn lao động ở nông thôn
1. Các nhân tố ảnh hởng đến số lợng lao động
a. Dân số
Dân số đợc coi là yếu tố cơ bản quyết định số lợng lao động : qui mô và cơ
cấu của dân số có ý nghĩa quyết định đến qui mô và cơ cấu của nguồn lao động.
Các yếu tố cơ bản ảnh hởng đến sự biến động của dân số là: phong tục, tập quán
của từng nớc, trình độ phát triển kinh tế, mức độ chăm sóc y tế và chính sách của
từng nớc đối với vấn đề khuyến khích hoặc hạn chế sinh đẻ. Từ đó nó ảnh hởng đến
qui mô của dân số, đến nguồn lao động. Tình hình tăng dân số trên thế giới hiện

họ không có các nguồn lực dự trữ, họ phải chấp nhận mọi việc nếu có. Do đó ở các
nớc đang phát triển biểu hiện tình trạng cha sử dụng hết lao động ngời ta sử dụng
khái niệm thất nghiệp hữu hình và thất nghiệp trá hình. Thất nghiệp trá hình bao
gồm bán thất nghiệp và thất nghiệp vô hình. Tình trạng này xảy ra phổ biến ở nông
thôn của các nớc đang phát triển cũng nh ở nông thôn Việt nam.
d. Dòng di chuyển nông thôn thành thị.
Trớc năm 1986 dòng di chuyển nông thôn - đô thị đặc biệt là đô thị lớn đợc
hạn chế tới mức tối đa và chủ yếu dới dạng phân công công tác. Tuy nhiên, cùng
với sự thành công của chính sách khoán trong nông nghiệp, việc xoá bỏ chế độ bao
cấp trong phân phối, các chính sách cải cách trong khu vực nông nghịêp nông thôn,
sự đô thị hoá và sự nới lỏng của chế độ hộ khẩu đã tạo nên những dòng di chuyển
11
Đề tài nghiên cứu khoa học
lao động từ nông thôn ra thành phố, thị xã, thị trấn làm thuê dài ngày hoặc chỉ tìm
việc làm trong những tháng nông nhàn để có thu nhập cao hơn. Tính chung trong
toàn quốc, di dân nông thôn, đô thị có cờng độ khoảng 150 - 200.000 ngời trong 1
năm. Các đô thị lớn có tỷ lệ di dân cao là Hà Nội, Thành Phố Hồ Chí Minh, bình
quân mỗi năm có khoảng từ 55.000-80.000 ngời di c, chiếm khoảng 40-45% trong
tổng số dân tăng lên hàng năm của thành phố này. Điều đó đã dẫn tới số lao động ở
nông thôn bị giảm sút đồng thời lao động ở thành thị tăng nhanh. Mặt khác, do
không có trính độ chuyên môn kỹ thuật nên số lao động này cũng chỉ làm những
công việc nặng nhọc, bán hàng rong ở thành phố nên thu nhập không cao nhng
cũng giải quyết đợc vấn đề việc làm trong lúc nông nhàn. tuy nhiên việc lao động
nông thôn ra thành phố đông nên đó cũng chính là gánh nặng cho thành phố về các
vấn đề nh môi trờng, an ninh trật tự. Do đó vấn đề đặt ra là phải tạo việc làm cho
ngời lao động nông thôn ngay trên chính quê hơng của họ, giải quyết việc làm theo
xu hớng "ly nông bất ly hơng" tạo việc làm để tăng thu nhập ngay trên chính quê h-
ơng của họ bằng nhiều biện pháp nh : Đa dạng hoá cây trồng vật nuôI, cho ngời
nghèo vay vốn với lãi suất u đãi vv
e. Dòng di chuyển lao động ra khỏi lãnh thổ Việt Nam.

trực tiếp bằng việc nâng cao sức bền bỉ, dẻo dai và khả năng tập trung trong khi
đang làm việc.Việc nuôi dỡng và chăm sóc sức khẻo tốt cho trẻ em sẽ là yếu tố làm
tăng năng suất lao động trong tơng lai, giúp trẻ em phát triển thành những ngời
khỏe về thể chất, lành mạnh về tinh thần. Hơn nữa điều đó còn giúp trẻ em nhanh
chóng đạt đợc những kỹ năng, kỹ xảo cần thiết cho sản xuất thông qua giáo dục ở
nhà trờng. Những khoản chi cho sức khỏe còn làm tăng nguồn nhân lực về mặt số l-
ợng bằng việc kéo dài tuổi lao động. Ngoài yếu tố giáo dục và sức khoẻ, nhân tố
ảnh hởng đến năng suất lao động còn có động lực lao động. Đây là một nhân tố
quan trọng trong việc nâng cao năng suất lao động. Những ngời lao động ở nông
thôn đợc xem là cần cù, chịu thơng, chịu khó do đó ý thức, trách nhiệm lao động
của họ là rất tốt.
13
Đề tài nghiên cứu khoa học
III. Kinh nghiệm sử dụng lao động của Trung Quốc.
Là một nớc đang phát triển lớn nhất thế giới với dân số quá đông và mức
tăng trởng kinh tế cha cao: sử dụng tốt lao động là một nhiệm vụ rất nặng nề.Trong
những thời kỳ khác nhau, chính phủ: Trung Quốc đã đa ra những chính sách khác
nhau cho phù hợp với tình hình thực tế, đảm bảo quyền lợi cho mọi công dân theo
hiến pháp và Luật lao động, đồng thời sử dụng có hiệu quả nguồn nhân lực của đất
nớc. Hiện nay, sau nhiều năm củng cố và thử nghiệm, Trung Quốc đã có một cách
tổ chức lao động phù hợp với nền kinh tế thị trờng xã hội chủ nghĩa. Về cơ bản
những chính sách này khá thành công và có thể đợc coi là bài học kinh nghiệm quý
báu cho các nớc đang phát triển khác.
Theo số liệu của Bộ bảo trợ xã hội của Trung Quốc, trong 10 tháng đầu năm
2004 trên lãnh thổ Trung Quốc đã giải quyết việc làm cho 7,74 triệu lao động ở
thành phố, hoàn thành 86% chỉ tiêu cả năm đặt ra là 9 triệu ngời. Tính hết quý
III/2004, số ngời đăng ký thất nghiệp ở các thành phố của Trung Quốc là 8,21 triệu
ngời, tỷ lệ thất nghiệp là 4,2%, thấp hơn 0,1% so với cuối năm 2003. Hiện nay, cơ
chế mới về tạo việc làm bao gồm các hình thức: Ngời lao động tự tạo việc làm, thị
trờng điều tiết việc làm, chính quyền xúc tiến việc làm đã bắt đầu hình thành tại

tham gia vào các ngành nghề phi nông nghiệp.
- Hoàn thiện các chức năng của thị trờng lao động bằng cách rút bớt cách
chức năng không cần thiết, giảm bớt sự can thiệp của bộ hoặc cơ quan nhà nớc vào
hoạt động của thị trờng lao động.
- Đầu t xây dựng cơ sở vật chất cho thị trờng lao động.Trớc hết là xây dựng
các trung tâm, các cơ sở giao dịch lao động, cung cấp cá trang thiết bị, điều kiện
làm việc cần thiết cho các cơ sở này; cải tạo cơ sở dịch vụ giới thiệu việc làm.
- Nâng cao trình độ quản lý của đội ngũ cán bộ, nhân viên làm việc tại các
thị trờng lao động: cụ thể là có các biện pháp để thu hút những ngời có trình độ
chuyên môn và phẩm chất phù hợp với loại hình công việc này; đào tạo nhân viên
mới, có tính chuyên nghiệp về quản lý và vận hành thị trờng lao động.
15
Đề tài nghiên cứu khoa học
c. Cải tiến công tác quản lý của nhà nớc của Chính phủ đối với thị trờng lao
động. Chính phủ quản lý thị trờng một cách thống nhất, có bài bản, tuân thủ đúng
pháp luật. Chuyển công nhân "dôi d" thành dạng công nhân "thất nghiệp" để tách
họ ra khỏi sự "bảo trợ" của doanh nghiệp, thực thi chế độ hợp đồng lao động toàn
diện, bắt buộc số lao động dôi d phải có sự nỗ lực để tìm kiếm việc làm mới.
d. Xác định chính sách thu hút nhân tài một cách hợp lý. Hiện nay, Trung
Quốc có chính sách u tiên hộ khẩu cho các nhân tài để thu hút lao động có chình độ
cao. Các nhân tài ở Trung Quốc còn đợc u đãi đặc biệt về trả công lao động; lơng
của ngời lao động có trình độ cao hơn nhiều so với lơng của lao động trung bình.
Lao động có trình độ cao ở Trung Quốc còn đợc hởng các u đãi đặc biệt về điều
kiện làm việc và sinh hoạt (thí dụ: u đãi về nhà ở, u tiên mua cổ phiếu, đợc cử đi
học tập và tu nghiệp ở nớc ngoài). Trung Quốc coi đây là một biện pháp giữ chân
và thu các nhân tài ở trong và ngoài nớc.
e. Tăng cờng công tác tào đạo và đào tạo lại ngời lao động. Đứng trớc năm
vấn đề nan giải về trình độ chuyên môn và tay nghề lao động thấp, và sự bất hợp lý
trong kết cấu kỹ năng lao động, chính Phủ Trung Quốc đã đề ra nhiều chính sách
bằng cách huy động cả sức dân vào công tác đào tạo nguồn nhân lực. Trong những

-Bảo đảm quyền lợi hợp pháp của ngời lao động.
-Nâng cao thu nhập của dân c thành thị và nông thôn.
-Phát triển hệ thống an sinh xã hội nh chính sách bảo hiểm, bảo trợ xã hội
thiết lập hệ thống dịch vụ y tế và hệ thống bảo vệ sức khoẻ của c dân, bảo vệ môi
trờng sinh thái ở khu dân c.
- Một mục tiêu quan trọng của công tác giải quyết việc làm là: "nhanh chóng
làm cho những ngời cha thoát nghèo, giải quyết vấn đề no ấm, đồng thời từng bớc
đi lên cuộc sống khá giả".
Mỗi một quốc gia có điều kiện kinh tế văn hoá, xã hội, những tiềm năng giải
quyết việc làm khác nhau, song trong xu thế toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc
17
Đề tài nghiên cứu khoa học
tế chúng ta cần tham khảo và vận dụng sáng tạo những kinh nghiệm của các quốc
gia, dân tộc, nhất là các quốc gia gần gũi với chúng ta về lịch sử truyền thống văn
hoá để giải quyết những vấn đề lao động và việc làm ở Việt nam.
18
Đề tài nghiên cứu khoa học
Phần II
Thực trạng sử dụng nguồn lao động nông thôn
của nớc ta hiện nay
1. Sự chuyển dịch lao động nông thôn.
a. Sự chuyển dịch lao động nông thôn theo vùng.
Tại thời điểm 01/07/2003, lực lợng lao động từ đủ 15 tuổi trở lên của cả nớc
là 42.128.343 ngời.Trong đó khu vực nông thôn có 31.941.500 lao động chiếm
75,82% lực lợng lao động toàn quốc (nữ có 15.888.646 lao động chiếm 76,52% lực
lợng lao động nữ toàn quốc).
So với năm 2002, lực lợng lao động ở khu vực nông thôn tăng 1,33% với quy
mô tăng thêm là 417.900 ngời. Lực lợng lao động nông thôn hiện nay chiếm tỷ
trọng lớn (75,82%). Do đó, để thực hiện tiến trình CNH-HĐH nông nghiệp, nông
thôn thì việc chuyển dịch cơ cấu lao động theo vùng theo ngành nghề tạo ra nhiều

Cửu Long, các vùng khu vực miền trung và phía nam có tỷ lệ việc làm thấp hơn
một chút so với tỷ lệ dân số.
b. Sự chuyển dịch lao động theo ngành.
Cơ cấu lao động chuyển dịch còn chậm, lao động vẫn tập trung chủ yếu
trong nông nghiệp: lực lợng lao động làm trong các ngành nông nghiệp vẫn chiếm
khoảng 59,04% tổng lực lợng lao động cả nớc, giảm 10,63% so với năm 2002.
Đông Nam Bộ là vùng có sự chuyển dịch cơ cấu lao động theo hớng
CNH_HĐH nhất cả nớc, tỷ lệ lao động hợp lý nhất cả nớc: 29,23%- 29,99- 40,78
tiếp đó là đồng bằng Sông Hồng vv
20
Đề tài nghiên cứu khoa học
Tỷ lệ % lao động làm việc trong các nhóm ngành kinh tế
Vùng địa lý kinh tế Nông-lâm-ng
nghiệp
CN &XD DV
Đ.B Sông hồng 56.13 20,27 23,60
Đông bắc 76,28 8,83 14,89
Tây bắc 86,81 3,53 9,66
Bắc Trung bộ 68,12 13,59 18,29
D hải Nam Trung bộ 54,74 18,49 26,77
Tây nguyên 73,18 7,59 19,23
Đông Nam bộ 29,99 29,23 40,78
Đ.b Sông Cửu long 61,28 12,69 26,03
2. Quy mô nguồn lao động nông thôn.
Cuộc điều tra lao động và việc làm 01/07/2003 đợc Bộ lao động - Thơng
binh và xã hội phối hợp với Tổng cục thống kê thực hiện đã cung cấp thông tin làm
căn cứ cho việc xây dựng kế hoạch hàng năm và 5 năm về lao động và việc làm,
đánh giá tình hình thực hiện nghị quyết IX của Đảng về chuyển dịch cơ cấu lao
động theo ngành kinh tế, tỷ lệ thất nghiệp của lực lợng lao động trong độ tuổi lao
động ở khu vực thành thị và khu vực nông thôn.

8
148228 444781 1144683 1944342 612534
Duyên hải miền
trung
2502660 89250 530953 1089694 589655 203108
Tây nguyên 158671
9
203085 334164 558219 324607 166644
Đông nam bộ 297886
3
100584 684624 1305317 542897 345441
Đồngbằng sông
Cửu long
713632
7
250754 2271278 3172114 855315 586866
Nguồn: Niên giám thống kê lao động thơng binh và xã hội 2002 - Nxb Lao Động
xã hội 2003, tr 23 -26.
Một nền kinh tế tăng trởng nhanh và bền vững cần dựa vào ba yếu tố cơ bản
là: áp dụng công nghệ mới, phát triển kết cấu hạ tầng hiện đại và nâng cao chất l-
ợng nguồn nhân lực. Quá trình phát triển nguồn nhân lực con ngời là quá trình biến
đổi về số lợng, chất lợng và cơ cấu để ngày càng đáp ứng tốt hơn yêu cầu của nền
kinh tế. Trong giai đoạn phát triển nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa,
hiện nay chúng ta càng nhận thức rõ vai trò quyết định của nguồn nhân lực nhất là
nguồn nhân lực có chất lợng cao vốn là yếu tố vật chất quan trọng đối với sự phát
triển lực lợng sản xuất.
22
Đề tài nghiên cứu khoa học
Là một quốc gia đứng thứ hai trên thế giới về xuất khẩu gạo song tình hình
sức khoẻ của ngời lao động nông thôn còn hạn chế nhất là về cân nặng và chiều

- Xét trên góc độ việc làm.
Trong những năm đổi mới vừa qua Việt nam đã đạt dợc những thành tựu
kinh tế to lớn, đặc biệt là trong lĩnh vực nông nghiệp. Tuy vậy, nông thôn Việt nam
hiện đang chiếm hơn 70 % lao động xã hội và thách thức lớn nhất trong khu vực
này là tình trạng thất nghiệp, thiếu việc làm của ngời lao động đang rất lớn và có
thể tiếp tục gia tăng.
Trong những năm gần đây, nhiều cuộc điều tra, khảo sát đã cho thấy tỷ lệ
thất nghiệp chính thức ở khu vực nông thôn chiếm từ 3-4% (năm 1989 tỷ lệ này là
3,28% và những năm 1998 là 3,9%). Tuy nhiên, tình trạng thiếu việc làm nghiêm
trọng là đặc điểm nổi bật của lao động nông thôn. Năm 1995, Viện khoa học lao
động và các vấn đề xã hội đã tiến hành điều tra cơ bản về lao động và các vấn đề xã
hội. Kết quả điều tra cho thấy tình hình sử dụng lao động ở một số vùng nh sau:
vùng Đông Nam Bộ, tỷ lệ thiếu việc làm của dân số trong độ tuổi lao động ở khu
vực nông thôn là 32,36% và nếu đánh giá theo mức độ thiếu việc làm thì nhóm lao
động thiếu việc làm trên 50% chiếm tỷ lệ cao nhất (59,83%), tiếp đến là thiếu việc
làm ở mức 30-50% (chiếm 36,32%) và thiếu việc làm dới 30% (chiếm 3,85%). ở
Tây nguyên, tỷ lệ thiếu việc làm ở khu vực nông thôn là 35,59%, trong đó thiếu
việc làm dới 3 tháng chiếm 73,36%. Thiếu việc làm từ 3-6 tháng chiếm 21,67% và
thiếu việc làm trên 6 tháng là 4,97%. ở Bắc Trung Bộ tỷ lệ thiếu việc làm của dân
số trong độ tuổi lao động ở khu vực nông thôn là 43,88%, trong đó phân theo mức
độ thiếu việc làm thì cao nhất là ở mức thiếu việc làm dới 30% - chiếm 68,98%,
tiếp đến là thiếu việc làm tứ 30 - 50%- chiếm 23,19% và thiếu việc làm trên 50% -
chiếm 7,82%
24
Đề tài nghiên cứu khoa học
Theo số liệu điều tra của Bộ lao động - Thơng binh và xã hội và Tổng cục
thống kê, số lao động thiếu việc làm trong khu vực nông thôn năm 1998 là
8.219.498 ngời, chiếm 28,19% tổng số lao động hoạt động kinh tế thờng xuyên của
khu vực (năm 1997 tỷ lệ này là 25,47%). Trong đó, nữ có 382.616 ngời, chiếm
12,85% so với tổng số ngời thiếu việc làm và bằng 26,19% tổng số lao động nữ đủ