Vài nét về điều kiện tự nhiên khu vực đầm phá
Thừa Thiên Huế là một trong những tỉnh miền Trung Việt
Nam chịu ảnh hưởng của khí hậu nhiệt đới gió mùa. Song
do vị trí của nó ở vùng vĩ độ thấp, địa hình phức tạp, phía
nam bị chắn bởi dãy Trường Sơn nên có một ranh giới khí
hậu rõ rệt mang những đặc thù riêng. Điều này đã ảnh
hưởng đến số lượng và sinh khối của sinh vật đầm phá, đã
đem lại cho phá Tam Giang một quần xã sinh vật phong
phú và đa dạng.
2.1.1. Vị trí địa lí
Hệ đầm phá Tam Giang - Cầu Hai là hệ đầm phá lớn nhất
Đông Nam Á thuộc cỡ lớn trên thế giới, điển hình cho các
đầm phá ven biển miền Trung nước ta. Đầm phá kéo dài từ
cửa sông Ô Lâu đến cửa Tư Hiền thông qua các huyện
Phong Điền, Quảng Điền, Hương Trà, Phú Vang, Phú Lộc
với chiều dài 68 km, chiều rộng trung bình là 2 km. Nơi
rộng nhất là 10 km tạo nên một thuỷ vực có diện tích mặt
nước rộng gần 22.000 ha, được thông với biển qua hai cửa:
cửa biển Thuận An ở phía Bắc và cửa Tư Hiền ở phía Nam,
cách nhau hơn 40 km.
Phía Đông đầm phá tiếp giáp với các cồn cát trải dài kết
hợp với các khu dân cư sinh sống ven đầm phá. Phía Tây
tiếp giáp với dãy đồng bằng hẹp, bị chia cắt bỡi những con
sông, chân núi, rìa làng.
2.1.2. Địa hình
Hệ đầm phá Tam Giang - Cầu Hai được bao quanh bỡi
những đụn cát ở phía Đông, và chân núi, chân ruộng ở phía
Tây. Do ảnh hưởng của dòng chảy mà địa hình vùng đầm
phá ở đây thường thoai thoải ở ven bờ và bằng phẳng ở
đáy, với chất đáy là bùn cát hoặc cát bùn.
Độ sâu trung bình của phá là 1,5m ở hầu hết các đầm dạng

Độ trong
Độ trong vào mùa khô thường đạt giá trị cao hơn do sự tác
động của khối nước từ lục địa là không lớn, nước đầm phá
chủ yếu chịu sự tác động của khối nước biển xâm nhập sâu
vào đầm phá qua 2 cửa. Về mùa mưa do tác động của khối
nước từ lục địa cộng với mưa to từ sông suối lớn tập trung
vào đầm phá mang theo phù sa làm cho độ trong giảm.
Tóm lại khu hệ đầm phá có độ trong khá cao, dao động
trong khoảng từ 1,0 - 1,5 m.
Chế độ thuỷ triều
Vùng biển TT-Huế có chế độ bán nhật triều không đều,
biên độ triều nằm trong khoảng 0,4 - 0,7m. Riêng vùng cửa
biển Thuận An có chế độ bán nhật triều đều, biên độ triều
khoảng 0,4-0,5m.
Nhìn chung, biên độ triều trong đầm phá thấp hơn so với
biên độ triều trên biển. Với chế độ bán nhật triều như vậy
làm cho nước trong khu hệ đầm phá luôn được trao đổi.
Nguồn nước và dòng chảy
* Nguồn nước: Nước trong khu vực đầm phá TT-Huế được
cung cấp bởi các nguồn sau: Nguồn nước lục địa từ các con
sông (chủ yếu là sông Ô Lâu, sông Bồ, Sông Hương, sông
Truồi) đổ vào đầm phá với lưu lượng lớn, nguồn này rất
lớn vào các tháng mùa mưa. Nước từ biển Đông đi vào khu
hệ đầm phá qua hai cửa Thuận An và Tư Hiền thông qua
chế độ thuỷ triều- đây là nguồn nước quan trọng nhất.
* Dòng chảy: hệ thống dòng chảy ở khu vực đầm phá
TT-Huế rất phức tạp do tương tác của dòng chảy ven bờ và
dòng chảy sông. Do ảnh hưởng của dòng chảy nên nước
trong đầm phá được điều hoà thường xuyên, thủy sinh vật
cũng có sự phân bố đều và có đầy đủ thành phần loài của

Động vật không xương sống
* Động vật nổi (Zooplankton):
Theo thống kê của bộ Thuỷ sản, đầm phá TT- Huế có 34
loài trong đó gồm có: giáp xác chân chèo (Copepoda) 28
loài, giáp xác râu nghành (Cladocera) 5 loài, luân trùng
(Rotifer) 1 loài. Mật độ bình quân 594 cá thể/m3. Trong đó
các loài có nguồn gốc từ biển chiếm ưu thế.
Số lượng và thành phần loài phụ thuộc vào độ mặn. Thành
phần loài nước ngọt chủ yếu vào mùa mưa. Thành phần
loài nước lợ xuất hiện hầu hết các tháng trong năm và
chiếm số lượng đông đảo nhất trong thành phần loài. Thành
phần loài nước mặn có nguồn gốc từ biển thường xuất hiện
vào mùa khô có nồng độ muối cao.
* Động vật đáy (Zoobenthos)
Hiện nay đã xác định được 34 loài động vật đáy trong hệ
đầm phá TT-Huế, trong đó: động vật thân mềm (Mollusca)
10 loài chiếm số lượng lớn nhất, giun nhiều tơ (Polychaeta)
9 loài, giáp xác bơi nghiêng (Amphypoda) 9 loài, ấu trùng
côn trùng 3 loài, giáp xác chân đều (Izopoda) 2 loài,
Tanadacea 1 loài. Hầu hết các loài có mặt khắp nơi trong
thuỷ vực, chứng tỏ khả năng thích ứng rộng muối của
chúng. [2]
2.1.6. Khu hệ cá
Theo công trình nghiên cứu về định loại của Võ Văn Phú
thì ở khu hệ cá đầm phá TT-Huế có 163 loài thuộc 88
giống, 57 họ và 11 bộ trong đó bộ cá vược (Perciformes)
chiếm ưu thế với 28 họ và 58 loài, bộ cá đối (Mugilformes)
13 loài, bộ cá trích (Clupeiformes) 12 loài, bộ cá chép
(Cypriniformes) 11 loài, bộ cá chình (Anguilliformes) 10
loài. Đầm phá thường xảy ra hiện tượng ngọt hoá vào mùa