1

Lời mở đầu
Trong sản xuất kinh doanh ngày nay, công tác quản lý đợc coi là một
trong những nhân tố quan trọng nhất để giành đợc thắng lợi trong sự cạnh
tranh với những doanh nghiệp khác trên thơng trờng. Công tác quản lý bao
gồm việc xây dựng kế hoạch một cách cẩn thận, dựng nên một cơ cấu tổ chức
để giúp cho mọi ngời hoàn thành các kế hoạch, và biên chế cho cơ cấu tổ
chức với những con ngời có năng lực cần thiết, cuối cùng là việc đánh giá và
điều chỉnh các hoạt động thông qua kiểm tra. Tuy nhiên, tất cả các chức năng
quản lý sẽ không hoàn thành tốt nếu các nhà quản lý không hiểu đợc yếu tố
con ngời trong các hoạt động của họ và không biết cách lãnh đạo con ngời
để đạt đợc kết quả nh mong muốn.
Là một sinh viên em rất quan tâm đến "Yếu tố con ngời trong công tác
quản lý" do vậy em đã chọn đề tài này. Do phạm vi của đề tài này khá rộng
nên em đã không hoàn thành bài viết đúng thời hạn sớm em mong nhận đợc
sự giúp đỡ của khoa và các thầy cô giáo.
Em xin chân thành cảm ơn!

2

yếu tố con ngời trong công tác quản lý
Quản lý và lãnh đạo đợc coi là những hoạt động giống nhau. Mặc dù sự
thật là một nhà quản lý giỏi hầu nh chắc chắn là một nhà lãnh đạo giỏi. Nh
vậy, lãnh đạo là một chức năng cơ bản của các nhà quản lý bao gồm nhiều vấn
đề hơn lãnh đạo. Nh đã nêu ra ở các chơng trớc, công tác quản lý bao gồm
việc xây dựng kế hoạch một cách cẩn thận, dựng lên một cơ cấu tổ chức để
giúp cho mọi ngời hoàn thành các kế hoạch, và biên chế cho cơ cấu tổ chức
với những con ngời có năng lực cần thiết. Các bạn xẽ thấy trong phần IV một
chức năng cũng quan trọng nữa trong công tác quản lý và việc đánh giá và

dụng tiềm năng của họ trong khi đồng thời họ đóng góp vào việc thực hiện các
mục tiêu của cơ sở. Do vậy các nhà quản lý cần phải có sự hiểu biết về vai trò
của mọi ngời, cá tình và cá nhâ cách của họ.
1. Những vai trò khác nhau của con ngời
Các cá nhân không đơn thuần là yếu tố sản xuất trong các kế hoạch quản
lý. Họ là các thành viên của các hệ thống xã hội trong nhiều tổ chức, họ là
ngời tiêu dùng hàng hoá và dịch vụ và nh vậy họ tác động mạnh tới nhu
cầu; họ là thành viên của các gia đình, trờng học và họ là những công dân,
với những vai trò khác nhau này họ lập ra những bộ luật để lãnh đạo các nhà
quản lý, những môn đạo đức học để hớng dẫn cách c sử và truyền thống về
nhân phẩm mà nó là đặc tính chủ yếu của xã hội chúng ta. Tóm lại các nhà
quản lý và những ngời mà họ lãnh đạo là những thành viên tác động lẫn nhau
trong một hệ thống xã hội rông hơn.

4

2. Không có con ngời theo nghĩa chung chung
Mọi ngời hoạt động với những vai trò khác nhau và bản thân họ cũng
khác nhau. Không có con ngời chung chung. Trong các cơ sở có tổ chức con
ngời thờng mang tình các vai trò khác nhau. Các công ty đề ra các nguyên
tắc, thủ tục giấy tờ, chế độ làm việc, tiêu chuẩn an toàn, chức vụ công tác, tất
cả với sự ngầm định rằng mọi ngời về cơ bản là nh nhau. Tất cả với sự
ngầm định rằng mọi ngời về cơ bản là nh nhau. Tất nhiên giả thiết này là
cần thiết một phần lớn ở những hoạt động có tổ chức, nhng điều không kém
quan trọng là phải thấy rằng mỗi con ngời là một thể duy nhất - họ có những
nhu cầu khác nhau, tham vọng khác nhau. Nếu các nhà quản lý không hiểu
đợc tính phức tạp và cá tính của con ngời thì họ có thể áp dụng sai những
điều khái quát về động cơ thúc đẩy, sự lãnh đạo và mối liên hệ. Mặc dù các
nguyên tắc và các khái niệm nói chung là đúng nhng cần phải điều chỉnh cho
phù hợp với từng hoàn cảnh cụ thể. Trong một xí ng iệp, không phải tất cả các

thấy những thực tế đó và chuẩn bị các ứng xử với chúng.
II. Các mô hình con ngời.
Để hiểu đợc tính phực tạp của con ngời các tác giả viết về công tác
quản lý đa ra một số mô hình con ngời. Mỗi mô hình là một sự trừu tợng
của thực tại. Nó bao gồm những biến cố đợc coi là quan trọng, nhng cũng
bỏ qua những yếu tố ít thiết yếu cho việc giải thích hiện tợng. Các nhà quản
lý dù có ý thức hành vi cá nhân và hành vi theo tổ chức, dựa trên những gỉa
thiết về con ngời. Những giả thiết này và những lý luận có liên quan với
chúng ảnh hởng đến hành vi quản lý.

6

Qua nhiều năm, ngời ta đã đa ra nhiều quan điểm khác nhau về bản
chất chủ yếu của con ngời. ở đây chúng ta đã đa ra nhiều quan điểm khác
nhau về bản chất chủ yếu của con ngời. Do đó chúng ta tập trung vào những
mô hình lựa chọn của Schein và vào những giả thiết cổ điển của McGrgor về
con ngời.
1. Từ quan điểm lợi ích kinh tế tới con ngời tổng thể
EdgarH. Schein đã đa ra 4 mô hình quan điểm về con ngời. Đầu tiên
ông lu ý những giả thiết lợi ích kinh tế trên t tởng là con ngời trớc hết bị
thúc đẩy bởi những động cơ kinh tế. Vì những động có này đợc giám sát bởi
doanh nghiệp, nên con ngời thực chất là thụ động bị sử dụng, bị thúc đẩy và
bị giám sát bởi tổ chức. Những giả thiết này giống nh những giả thiết nếu
trong thuết X của McGregor, sẽ đợc đề cập tới một cách vắn tắt.
Mô hình thứ hai, gắn liền với những giả thiết về mặt xã hội, nó dựa trên
quan điểm của Elton Mayoa là, về cơ bản con ngời bị thúc đẩy bởi những
nhu cầu xã hội. Chẳng hạn nh các lực lợng về mặt xã hội của những nhóm
phân chia theo địa vị xã hội là quan trọng hơn sự kiểm tra theo quản lý.
Mô hình thứ ba gắn liền với các giả thiết về tự thân vận động cho rằng
các động cơ đợc chia thành năm nhóm trong một hệ thống cấp bậc từ những


* Những giả thuyết của Y. Những giả thiết trong thuyết Y của McGregor
nh sau:
a. Việc dành những cố gắng về thể lực và tinh thần trong cuộc sống cũng
tự nhiên nh trong khi chơi bời hoặc nghỉ ngơi.
b. Việc kiểm tra từ bên ngoài và đe doạ bằng hình phạt không phải là
biện pháp duy nhất để tạo ra những nỗ lực hoàn thành những mục tiêu của tổ
chức. Con ngời sẽ còn chủ động và tự giác trong việc thực hiện các mục tiêu
mà họ cam kết.
c. Mức độ cam kết với các mục tiêu tỷ lệ với mức hởng thụ gắn liền với
thành tích của họ.
d. Trong những điều kiện đúng đắn, cn ngời nói chung biết rằng họ
không chỉ nên chấp nhận mà còn phải thấy trách nhiệm của mình.
e. Khả năng thể hiện trí tởng tợng, tài khéo léo và tính sáng tạo mức đọ
tơng đối cao trong việc giải quyết các vấn đề của tổ chức là khả năng rộng rãi
trong quần chúng chứ không bó hẹp.
g. Trong những điều kiện của cuộc sống công nghiệp hiện đại, những
tiềm năng trí tuệ của con ngời nói chung mới chỉ đợc sử dụng một phần.
Rõ ràng hai hệ thống giả thiết này khác nhau một cách cơ bản. Thuyết X
là thuyết bi quan, tĩnh tại và cứng nhắc. Việc kiểm tra chủ yếu là từ bên ngoài,
đợc cấp trên áp đặt lên cấp dới. Ngợc lại, thuyết Y là thuyết lạc quan, năng

9

động và linh hoạt, nó nhấn mạnh đến tính chủ động và sự phối hợp chặt chẽ
những nhu cầu của cá nhân với những đòi hỏi của tổ chức.
Chắc chắn là mỗi hệ thống giả thiết sẽ có ảnh hởng tới cách thức mà các
nhà quản lý thực hiện các chức năng và hoạt động quản lý của họ. Chúng ta
hãy xem xét các mục đích của họ cụ thể hơn đôi chuts.
* Việc làm sáng tỏ các thuyết. Rõ ràng là McGregor lo ngại rằng thuyết