Chương 2:
Chương 2:
Sự Hấp Thụ Các
Sự Hấp Thụ Các
Độc Chất
Độc Chất
(Absorpon of Toxicants)
9/9/2010 1bài giảng độc học môi trường - K32
2
Sự hấp thụ các độc chất
Sự hấp thụ các độc chất
9/9/2010 bài giảng độc học môi trường - K32
Sự hấp thụ các độc chất
Sự hấp thụ các độc chất

Dù ti p xúc v i c th b ng con đ ng nào, các đ c ch t ch gây ế ớ ơ ể ằ ườ ộ ấ ỉ
nh h ng đ c h i khi nó đi qua màng t bào t i nh ng đi m nh t ả ưở ộ ạ ế ớ ữ ể ấ
đ nh và gây nên các ph n ng sinh h c.ị ả ứ ọ

S h p th đ c ch tự ấ ụ ộ ấ là quá trình mà nh đó đ c ch t đi qua ờ ộ ấ
đ c rào c n c a các t bào bi u môượ ả ủ ế ể [h màng b c]ệ ọ

Hai khía c nh c a s h p th :ạ ủ ự ấ ụ
◦
v n chuy n t ngoài vào trong máu hay huy t thanhậ ể ừ ế
◦
T máu vào các môừ
9/9/2010 3bài giảng độc học môi trường - K32
Sự Tương Tác Của Độc Chất
Sự Tương Tác Của Độc Chất


9/9/2010 7
bài giảng độc học môi trường - K32
Các Qúa Trình Của Sự Hấp
Các Qúa Trình Của Sự Hấp
Thụ Tế Bào
Thụ Tế Bào

Cơ chế vận chuyển bị động qua màng tế bào được thực
hiện dựa trên hai quá trình:
- Khuếch tán đơn giản (simple diffusion) là quá trình
vận chuyển chính. Sự vận chuyển chất qua màng này
phụ thuộc vào gradient nồng độ.
- Khuếch tán có xúc tiến (facilitated diffusion) dựa vào
gradient nồng độ sau khi đã gắn kết với protein hiện
diện trên mặt ngoài của tế bào
9/9/2010 8bài giảng độc học môi trường - K32
Các Qúa Trình Của Sự Hấp
Các Qúa Trình Của Sự Hấp
Thụ Tế Bào
Thụ Tế Bào

Trong quá trình khuyếch tán có xúc tiến các phân tử
được gắn kết với các protein mang có trên mặt ngoài
của màng tế bào và được vận chuyển vào trong tế
bào.

Quá trình này chỉ đóng vai trò nhỏ trong việc vận
chuyển độc chất vào tế bào tuy nhiên được xem là một
cơ chế quan trọng để đào thải độc chất ra khỏi tế bào.
9/9/2010 9bài giảng độc học môi trường - K32

Sự Tiếp Nhận Của Tế Bào Đối
Sự Tiếp Nhận Của Tế Bào Đối
Với Các Độc Chất
Với Các Độc Chất

Quy tắc Overton:
◦
Độ thẩm thấu qua màng tế bào của các phân tử nhỏ và không
phân cực tỷ lệ thuận với 9nh tan trong lipid
◦ Độ thẩm thấu qua màng tế bào của các phân tử phân cực tỷ lệ
nghịch với kích thước phân tử chất tan

Nước với kích thước phân tử nhỏ và độ phân cực
cao là một ngoại lệ cho quy tắc này.
9/9/2010 12bài giảng độc học môi trường - K32
Sự Tiếp Nhận Của Tế Bào Đối
Sự Tiếp Nhận Của Tế Bào Đối
Với Các Độc Chất
Với Các Độc Chất

Chú ý: Khi muốn so sánh cách thức hấp thụ của các
độc chất, sẽ rất hữu ích nếu biết được độ tan tương đối
của chúng trong lipid và trong nuớc
⇒
có thể dựa vào
hệ số phân bố trong sổ tay hóa học (tỷ số giữa độ tan
của một hóa chất trong dung môi không phân cực với độ
tan của chất đó trong dung môi phân cực ví dụ
octanol/nước, cloroform/nước, hexan/nuớc…)
9/9/2010 13bài giảng độc học môi trường - K32

Da, một phần của hệ màng bọc, có vai trò quan trọng trong
việc:
◦
đưa ra rào cản chống lại sự thâm nhập của các độc chất
◦
bảo vệ cơ thể khỏi a tử ngoại
◦
ngăn cản sự thâm nhập của vi sinh vật
◦
trợ giúp sự sinh chuyển hóa (biotransformaon) hay sự chuyển hóa-
khử độc hóa (metabolic detoxiDcaon)
◦
đài thải độc chất hay các sản phẩm chuyển hóa của chúng qua mồ
hôi hay các tuyến bài ết khác
◦
điều hòa thân nhiệt
◦
nhận những cảm giác về nhiệt độ, áp suất và đau
9/9/2010 16bài giảng độc học môi trường - K32
Sơ đồ cấu tạo của da
Sơ đồ cấu tạo của da
9/9/2010 17bài giảng độc học môi trường - K32
Trên 1cm
Trên 1cm
2
2
da có gì ?
da có gì ?

150 đầu thần kinh

thời gian ếp xúc,
◦
vị trí ếp xúc.
◦
Bản chất hóa học của độc chất.
9/9/2010 19bài giảng độc học môi trường - K32
Sự hấp thụ qua da
Sự hấp thụ qua da

Sự nhiễm độc do hấp thụ độc chất qua da có thể xảy ra
2 trường hợp:
◦
Nhiễm độc cục bộ
◦
Nhiễm độc toàn phần
9/9/2010 21bài giảng độc học môi trường - K32
Hấp thụ qua hệ 4êu hóa
Hấp thụ qua hệ 4êu hóa
(diges4ve system)
(diges4ve system)
Vùng giải phẩu học

Miệng

khoang miệng

thực quản

dạ dày


mạc ở bất kỳ nơi nào dọc theo chiều dài hệ tiêu hóa

Ở miệng và thực quản: Sự hấp thụ không đáng kể vì thời
gian tiếp xúc quá ngắn

Ở dạ dày: sự hấp thụ cũng không phải là quan trọng.

Ở ruột non: Chủ yếu sự hấp thụ xảy ra ở đây.

Ở ruột già: Ruột già không có các lông mao và cũng không
được xem là nơi hấp thụ quan trọng.
9/9/2010 24bài giảng độc học môi trường - K32
Sự hấp thụ các chất ở ruột non
Sự hấp thụ các chất ở ruột non

Hấp thu ở ruột non là sự xuyên thấm của các chất
dinh dưỡng từ ruột vào máu và bạch huyết ngang
qua lớp tế bào niêm mạc ruột có cấu trúc tinh vi và
theo những cơ chế rất phức tạp.

sự hấp thu ở ruột non là quan trọng nhất vì các lý do
sau:
- Niêm mạc ruột non có cấu trúc đặc biệt tạo nên
diện tích hấp thu rất lớn.
- Các chất dinh dưỡng ở ruột non, qua quá trình tiêu
hoá đã sẵn sàng ở dạng hấp thu được.
9/9/2010 25bài giảng độc học môi trường - K32
Sự hấp thụ các chất ở ruột non
Sự hấp thụ các chất ở ruột non


Mỗi vùng đóng góp một chức
năng đơn nhất ngăn cấm hoặc
hạn chế độc chất đi vào cơ thể.
9/9/2010 27bài giảng độc học môi trường - K32