1

1

Mở Đầu
Trong thời đại ngày nay, Nhà nớc nào cũng có vai trò nhất định
trong sự phát triển của một quốc gia, đặc biệt là trong sự nghiệp cải tổ và xây
dựng nền kinh tế. Việt Nam đang thực hiện công cuộc công nghiệp hóa hiện
đại hóa đất nớc với nền kinh tế thị trờng với nhiều thành phần cùng tham gia.
Trong điều kiện nh vậy thì vai trò quản lý kinh tế của nhà nớc là khách quan,
một nhu cầu nội tại của nền kinh tế thị trờng, thể hiện ở việc Nhà điều tiết nền
kinh thông qua việc hoạch định chính sách. Vì vậy, nâng cao vai trò của Nhà
nớc trong quản lý và điều tiết nền kinh tế, đặc biệt là trong quá trình công
nghiệp hóa hiện đại hóa là vấn đề mang tính thời sự và là đề tài nghiên cứu
của nhiều cấp, ngành, nhiều cán bộ và sinh viên.
Nhà nớc thực hiện tốt vai trò kinh tế của mình đảm bảo cho nền kinh tế
tăng trởng với hiệu quả cao và bền vững, tạo tiền đề rút ngắn quá trình công
nghiệp hóa, hiện đại hóa, tránh nguy cơ tụt hậu và đuổi kịp các nớc kinh tế phát
triển trong khu vực và trên thế giới. Đây là một vấn đề lớn cần đợc nghiên cứu
kỹ lỡng, song do kiến thức còn hạn chế, bài bài viết này chỉ nêu lên những nội
dung cơ bản và một số thực trạng vai trò của Nhà nớc đối với công nghiệp hóa
trong những năm qua, đồng thời đa ra một số ý kiến nhằm nâng cao vai trò của
Nhà nớc trong thời gian tới. Bài viết đã đợc hoàn thành dới sự hớng dẫn tận
tình của thầy cô giáo hớng dẫn, đồng thời đợc sự giúp đỡ của Th viện trờng
về nhiều tài liệu tham khảo bổ ích.
Bài viết này đợc chia thành 2 chơng, bao gồm:
Chơng 1: "Tính tất yếu khách quan vai trò Nhà nớc trong trong quá trình
công nghiệp hóa, hiện đại hóa".


với quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá.
1.1. Vai trò của nhà nhà nớc đối với quá trình CNH-HĐH
1. 1. 1 Thc chất CNH-HĐH. môi quan hệ giữa CNH-HĐH?
Trớc đây chúng ta cho rằng công nghiệp hoá là quá trình trang bị kĩ thuật
hiện đại cho toàn bộ nền kinh tế quốc dân thay thế lao động thủ công bằng lao
đọng cơ khí hoá biến một nớc kém phát triển thành một nớc có cơ cấu công
nông nghiệp hiện đại khoa học kĩ thuật tiên tiến. Theo quan niệm của Liên hợp
quốc công nghiệp hoá là một quá trình phát triển kinh tế trong đó một bộ phận
nguồn lực quốc gia ngày càng lớn đợc huy động để xây dựng cơ cấu kinh tế
nhiều nghành với công nghệ hiện đại Các quan niệm nói trên dù cách diễn đạt
có thể khác nhng đều có nội dung nói chung đó là kĩ thuật công nghệ hiện đại
cơ cấu kinh tế theo hớng hiện đại, nền kinh tế đạt trình độ phát triển.
Kết hợp quan niệm truyền thống với quan niệm hiện Đại Hội nghị lần thứ VII
ban chấp hành Trung ơng Đảng Cộng sản đã đa ra quan niệm mới về công
nghiệp hóa hiện đại hoá. Theo t tởng này công nghiệp hoá hiện đại hoá là quá
trình chuyển đổi căn bản toàn diện các hoạt động sản xuất kinh doanh dịch vụ và
quản lí kinh tế xã hội từ sản xuất thủ công là chính sang sử dụng phổ biến sức
lao động cùng công nghệ, phơng tiện cùng phơng pháp tiên tiến hiện đại dựa
trên sự phát triển của công nghiệp và tiến bộ khoa học tạo ra năng suất lao động 4

4

xã hội cao. Quan niệm trên đã gắn công nghiệp hoá với hiện đại hoá đồng thời
xác định đợc vai trò của công nghiệp trong quá trình công nghiệp hoá.
Trớc đổi mới công nghiệp hoá đợc tiến hành theo cơ chế cũ tập trung bao
cấp ngày nay chúng ta tiến hành theo cơ chế mới đó là cơ chế thị trờng có sự
quản lí của nhà nớc theo định hớng xã hội chủ nghĩa. Trớc đây công nghiệp

nghiệp nặng trọng yếu và hết sức cấp thiết có điều kiện về vốn công nghệ để phát
huy nhanh và có hiệu quả cao. Thứ sáu phát triển dịch vụ khai thác có hiệu quả
lợi thế về tự nhiên.
Về cơ cấu vùng kinh tế tạo điều kiện cho tất cả các vùng đều phát triển
trên cơ sở khai thác tốt thế mạnh và tiềm năng của mỗi vùng.
Về cơ cấu thị tứ, thị xã, thị trấn, thành phố và đô thị. Tuỳ điều kiện từng
nơi, tất cả các thị xã thị trấn đều phải đợc phát triển trên cơ sở đẩy mạnh công
nghiệp dịch vụ mang ý nghĩa tiểu vùng. hình thành các thị tứ làm trung tâm kinh
tế văn hoá của mỗi xã hoặc cụm xã.
Về cơ cấu thành phần kinh tế. Lấy việc giải phóng sức sản xuất động viên
tối đa mọi nguồn lực bên trong và bên ngoài cho việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế
theo hớng công nghiệp hoá hiện đại hoá. Phát huy vai trò chủ đạo của kinh tế
nhà nớc.
b- Đẩy mạnh cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại đi đôi với
tiếp nhận chuyển giao công nghệ mới từ nớc ngoài 6

6

1. 2 Vội dung vai trò của nhà nớc đôí với quá trình CNH_HĐH
1.2.1.Vai trò của nhà nớc trong việc định hớng của quá trình công nghiệp
hoá:
Vai trò quản lí kinh tế của Nhà nớc bắt đầu từ sự cần thiết phải phối hợp
lao động chung và do tính chất xã hội hoá cao của sản xuất quy định
Lực lợng sản xuất càng phát triển trình độ xã hội hoá của sản xuất càng
cao thì phạm vi thực hiện vai trò này càng cần thiết và mức độ đòi hỏi của nó
càng chặt chẽ và nghiêm ngặt.
Nền kinh tế hàng hoá với cơ chế thị trờng là bớc phát triển tất yếu của

của đời sống kinh tế quyết định. Có thể khẳng địng rằng, yêu cầu cân đối trong
sự phát triển của nền kinh tế là cơ sở khách quan, sâu xa của vai trò quản lí Nhà
nớc về kinh tế.

1.2.2. Nhà nớc tạo những tiền đề để thực hiện cộng nghiệp hoá:
1.2.2.1.Chính sách về vốn:
Trong quá trình phát triển kinh tế xã hội chính sách về vốn là một trong
các yếu tố quan trọng để thúc đẩy nền kinh tế phát triển.
Sau hai cuộc chiến tranh khốc liệt nớc ta bớc vào công cuộc xây dựng đất
nớc. Thời kì trớc 1986 nớc ta học tập mô hình các nớc xã hội chủ nghĩa cũ
xây dựng một nền kinh tế theo cơ chế kế hoạch hoá tập trung. Và hậu quả là
nớc ta lâm vào khủng hoảng trầm trọng lạm phát phi mã, nền kinh tế trì trệ. Bắt
đầu từ năm 1986 nớc ta thực hiện chính sách đổi mới xây dựng nền kinh tế
hàng hoá nhiều thành phần theo cơ chế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa.
Sau hơn mời năm đổi mới nớc ta đã thoát khỏi khủng hoảng và có mức tăng
trởng khá. Tuy nhiên thực trạng nền kinh tế còn rất nhiều điều bất cập nguy cơ
tụt hậu vẫn còn đó nh một thách thức. Dân số đông, lao động nhiều nhng trình
độ kĩ thuật chuyên môn thấp, trình độ công nghệ lạc hậu, cơ sở hạ tầng cho phát 8

8

triển kinh tế thấp kém. Những điều trên không thể một doanh nghiệp hay một cá
nhân có thể giải quyết đợc mà phải là nhà nớc. Do đó phải nâng cao vai trò
của nhà nớc trong quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá nhằm đa đất nớc đi
lên, nền kinh tế tăng trởng bền vững, hạn chế những nhợc điểm của thị trờng
là một tất yếu khách quan
1.2.2.2. Chính sách về phát triển cộng nghệ:

các kênh thơng mại thông qua các dự án đầu t 100% vốn nớc ngoài, liên
doanh, hợp đồng hợp tác kinh doanh, các doanh nghiệp tự bỏ vốn mua thiết bị.
Luật đầu t nớc ngoài ban hành ngày 29-12-1987 cho phép bên nớc ngoài
tham gia xí nghiệp liên doanh góp vốn. Các nhà đầu t đợc phép chuyển lợi
nhuận về nớc hoặc sang nớc thứ ba. Kể từ khi thực hiện Luật đầu t nớc
ngoài và pháp lệnh chuyển giao công nghệ việc đổi mới bằng chuyển giao công
nghệ đã đợc thực hiện với quy mô lớn, tốc độ nhanh hơn các thời kì trớc khá
nhiều. Trình độ công nghệ trong nhiều lĩnh vực sản xuất đã có sự cải thiện rõ rệt.
Việt Nam nhận đợc nhiều công nghệ hơn đã có hơn 700 công ty từ hơn 50 quốc
gia và vùng lãnh thổ đầu t vào Việt Nam. Nguồn công nghệ sôi động chảy vào
Việt Nam đã có tác dụng kích thích làm sôi động đời sống công nghệ Việt Nam.
Qua thẩm định dự án cho thấy một số dự án trong các lĩnh vực dầu khí viễn
thông công nghệ chuyển giao vào Việt Nam thuộc loại hiện đại nhất thế giới.
Trong các cơ sở thực hiện các dự án này điều kiện lao động đợc nâng lên rõ rệt,
ngời lao động đợc giảm nhẹ các công việc thủ công, bớt tiếp xúc với các yếu
tố nguy hiểm độc hại. Môi trờng lao động cũng đợc cải thiện ít ô nhiễm môi
trờng hơn trớc.
Ngành vô tuyến viễn thông là ngành đợc đánh giá thực hiện có kết quả
việc hiện đại hoá công nghệ đi thẳng vào số hoá, tự động hoá và đa dịch vụ, sử
dụng vệ tinh viễn thông mạng truyền dẫn bằng cáp quang và vi ba băng rộng,
tổng đài tự động trên cả nớc, hệ thống thông tin di động và mạng chuyển mạng
gói dữ liệu. Mạng lới bu chính viễn thông tuy cón ít về số lợng nhng hiện
đại tơng thích với mạng lới các nớc phát triển. Thực tế qua ngành vô tuyến
viễn thông đã chứng minh các cán bộ khoa học công nghệ của chúng ta hoàn