Sáng kiến kinh nghiệm Lê Thị Hiên
Lời nói đầu
Tên đề tài
Các yếu tố hình học trong môn toán lớp 2
Môn toán là một trong những môn học có vị trí quan trọng ở bậc Tiểu học.
Trong những năm gần đây, xu thế chung của thế giới là đổi mới phơng pháp dạy
học nhằm phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh trong
quá trình dạy học. Một trong những bộ phận cấu thành chơng trình toán Tiểu học
mang ý nghĩa chuẩn bị cho việc học môn hình học ở các cấp học trên, đồng thời
giúp học sinh những hiểu biết cần thiết khi tiếp xúc với những tình huống toán
học trong cuộc sống hàng ngày.
Trong nhiều năm học, tôi đã dạy lớp 2. Tôi nhận thấy việc dạy các yếu tố
hình học trong chơng trình toán ở bậc tiểu học nói chung và ở lớp 2 nói riêng là
hết sức cần thiết. ở lứa tuổi học sinh tiểu học, t duy của các con còn hạn chế về
mặt suy luận, phân tích việc dạy các yêu tốc hình học ở Tiểu học sẽ góp phần
giúp học sinh phát triển đợc năng lực t duy, khả năng quan sát, trí tởng tợng cao
và kỹ năng thực hành hình học đặt nền móng vững chắc cho các em học tốt môn
hình học sau này ở cấp học phổ thông cơ sở.
Việc dạy các yếu tố hình học lớp 12 nh thế nào để đạt đợc hiệu quả cao
nhất phát huy đợc tính chủ động tích cực của học sinh phù hợp với yêu cầu đổi
mới của phơng pháp dạy học đó là nội dung tôi muốn đề cập tới trong đề tài.
Trờng Tiểu học Cát Linh
1
Sáng kiến kinh nghiệm Lê Thị Hiên
Nội dung đề tài
I. Lý do viết.
Trong những năm gần đây, phong trào đổi mới phơng pháp dạy học trong
trờng Tiểu học đợc quan tâm và đẩy mạnh không ngừng để ngay từ cấp Tiểu học,
mỗi học sinh đều cần và có thể đạt đợc trình độ học vấn toàn diện, đồng thời
phát triển đợc khả năng của mình về một môn nào đó nhằm chuẩn bị ngay từ bậc
Tiểu học những con ngời chủ động, sáng tạo đáp ứng đợc mục tiêu chung của

- Giới thiệu khái niệm ban đầu về chu vi của hình học.
Cấu trúc, nội dung các yếu tố hình học trong sách giáo khoa toán 2 đợc
sắp xếp đan xen với các mạch kiến thức khác phù hợp sự phát triển theo từng giai
đoạn của học sinh.
2. Yêu cầu cơ bản về kiến thức và kỹ năng:
- Học sinh biết nhận biết dạng và gọi đúng tên hình chữ nhật, hình tứ giác,
đờng thẳng, đờng gấp khúc. Đặc biệt lu ý học sinh (nhận dạng hình tổng thể),
cha yêu cầu nhận ra hình chữ nhật cũng là hình tứ giác, hình vuông cũng là hình
chữ nhật.
- Biết thực hành vẽ hình (theo mẫu) trên giấy ô vuông, xếp, ghép các hình
đơn giản.
- Học sinh bớc đầu làm quen với các thao tác lựa chọn, phân tích, tổng hợp
hình, phát triển t duy, trí tởng tợng không gian
3. Dạy các yếu tố hình học ở lớp 2:
Các yếu tố hình học trong SGK lớp 2 đã bám sát trình độ chuẩn (thể hiện
các yêu cầu cơ bản về kiến thức và kỹ năng mà học sinh cần đạt đợc, phù hợp với
mức độ ở lớp 2 nh nhận dạng hình tổng thể, các bài thực hành, luyện tập đơn
giản, bài tập xếp, ghép hình, dễ thực hiện ). Với hệ thống các bài tập đa dạng
đã gây hứng thú học tập của học sinh.
Trờng Tiểu học Cát Linh
3
Sáng kiến kinh nghiệm Lê Thị Hiên
ở lớp 2, cha yêu cầu học sinh nắm đợc các khái niệm, đợc những hình học
dựa trên các đặc điểm quan hệ các yếu tố của hình (chẳng hạn cha yêu cầu học
sinh biết hình chữ nhật là hình tứ giác có 4 góc vuông, hoặc có 2 cạnh đối diện
bằng nhau) chỉ yêu cầu học sinh nhận biết đợc hình ở dạng tổng thể phân biệt
đợc hình này với hình khác và gọi đúng trên hình của nó. Bớc đầu vẽ đợc hình đó
bằng cách nối các điểm hoặc vẽ dựa trên các đờng kẻ ô vuông (giấy kẻ ô ly, ).
Một cách khác nữa, khi dạy thì giáo viên cần lu ý cho học sinh có thói
quen đặt câu hỏi tại sao và tự suy nghĩ để trả lời các câu hỏi đó. Trong nhiều

a. Về đoạn thẳng, đ ờng thẳng .
Vấn đề đoạn thẳng, đờng thẳng đợc giới thiệu ở tiểu học có thể có nhiều
cách khác nhau. Trong sách toán 2, khái niệm đờng thẳng đợc giới thiệu bắt
đầu từ đoạn thẳng (đã đợc học ở lớp 1) nh sau:
- Cho điểm A và điểm B, lấy thớc và bút nối hai điểm đó ta đợc đoạn thẳng
AB.
- Kéo dài đoạn thẳng AB về hai phía, ta đợc đờng thẳng AB
- L u ý: Khái niệm đờng thẳng không định nghĩa đợc, học sinh làm quen
với biểu tợng về đờng thẳng thông qua hoạt động thực hành: Vẽ đờng thẳng
qua 2 điểm, vẽ đờng thẳng qua 1 điểm.
b. Nhận biết giao điểm giao điểm của hai đoạn thẳng:
Ví dụ bài 4 trang 49
Đoạn thẳng AB cắt đoạn thẳng CD tại điểm nào?
Trờng Tiểu học Cát Linh
5
A B
A B
A
B
C
D
Sáng kiến kinh nghiệm Lê Thị Hiên
- Khi chữa bài giáo viên cho học sinh tập diễn đạt kết quả bài làm. Chẳng
hạn học sinh nêu lại Đoạn thẳng AB cắt đoạn thẳng CD tại điểm O.
Hoặc giáo viên hỏi: Có cách nào khác không? Học sinh suy nghĩ trả lời:
Hai đoạn thẳng AB và CD cắt nhau tại điểm O. Hoặc O là điểm cắt nhau của
đờng thẳng AB và CD.
c. Nhận biết 3 điêm thẳng hàng:
Ví dụ: Bài 2 trang 73
Nêu tên 3 điểm thẳng hàng (dùng thớc thẳng để kiểm tra):

tổng thể đây là hình chữ nhật).
- Vẽ và ghi tên hình chữ nhật (nối 4 điểm trên giấy kẻ ô vuông để đợc hình
chữ nhật, chẳng hạn hình chữ nhật ABCH, hình chữ nhật MNPQ).
A B
D C
Q P
- Nhận biết đợc hình chữ nhật trong tập hợp một số hình (có cả hình không
phải là hình chữ nhật), chẳng hạn:
Tô màu (hoặc đánh dấu x ) vào hình chữ nhật có trong mỗi hình sau:
- Thực hành củng cố nhận biêt hình chữ nhật:
Trờng Tiểu học Cát Linh
7
M N
Sáng kiến kinh nghiệm Lê Thị Hiên
Ví dụ: Bài 1 trang 85:
Mỗi hình dới đây là hình gì?
a)
d)
b)
e)
c)
g)
e. Nhận biết đờng gấp khúc:
Giáo viên cho học sinh quan sát đờng
gấp khúc ABCD.
Đờng gấp khúc ABCD gồm 3 đoạn
thẳng: AB, BC và CD .
Độ dài đờng gấp khúc ABCD là tổng độ
dài các đoạn
Đờng gấp khúc ABCD

Dùng thớc và ghép nối các điểm.
a) Hình chữ nhật

b) Hình tứ giác.
Yêu cầu bớc đầu học sinh vẽ đợc hình chữ nhật, hình tứ giác (nối các điểm
có sẵn trên giấy kẻ ô ly).
b. Vẽ hình theo mẫu:
Trờng Tiểu học Cát Linh
9
B C
A D
A
B
C
DE
M
N
Q
Ư
P
Ư
Sáng kiến kinh nghiệm Lê Thị Hiên
Ví dụ bài 4 trang 59.
Vẽ hình theo mẫu.
- Giáo viên cho học sinh nhìn kỹ mẫu rồi lần lợt chấm từng điểm vào sổ:
Dùng thớc kẻ và bút nối các điểm để có hình vuông.
c. Vẽ đờng thẳng.
Ví dụ bài 4 trang 74
Vẽ đờng thẳng.
a) Đi qua hai điểm M, N

sau đó kẻ 1 đờng thẳng theo mép thớc đợc đờng thẳng qua O.
Học sinh tự vẽ vẽ đợc nhiều đờng thẳng qua O.
Giáo viên kết luận : Qua 1 điểm có rất nhiều đờng thẳng.
Phần (c). Vẽ đờng thẳng đi qua 2 trong 3 điểm A, B, C.
Học sinh : Thực hiện thao tác nối.
Giáo viên yêu cầu kể tên các đờng thẳng có trong hình.
Học sinh : Đoạn AB, BC, CA.
Giáo viên hỏi : Mỗi đờng thẳng đi qua mấy điểm ? (đi qua 2 điểm).
Giáo viên cho học sinh thực hành vẽ đờng thẳng.
Học sinh nêu cách vẽ: Kéo dài đờng thẳng về 2 phía để có các đờng thẳng.
Giáo viên hỏi : Ta có mấy đờng thẳng? Đó là những đờng thẳng nào?
Học sinh : Ta có 3 đờng thẳng đó là: đờng thẳng AB, đờng
thẳng BC, đờng thẳng CA.
b. Vẽ thêm đờng thẳng để đợc hình mới:
Ví dụ bài 3 trang 23.
Kẻ thêm một đờng thẳng trong hình sau để đợc:
+ Một hình chữ nhật và một
hình tam giác
Trờng Tiểu học Cát Linh
11
Sáng kiến kinh nghiệm Lê Thị Hiên
+ Ba hình tứ giác
* Giáo viên: Kẻ thêm nghĩa là vẽ thêm 1 đoạn nữa vào trong hình:
Giáo viên vẽ hình lên bảng và cho học sinh đặt tên cho hình:
Giáo viên hỏ i : Con vẽ thế nào?
Học sinh : Con nối A với D.
Giáo viên cho học sinh đọc tên hình:
Hình chữ nhật ABCD
Hình tam giác BCD
Học sinh đặt tên cho hình:

học sinh xếp, ghép đợc thành hình mới theo yêu cầu đề bài (chẳng hạn ở ví dụ
trên là xếp thành hình mũi tên.
Trờng Tiểu học Cát Linh
13
A
D
B
C
G
G
A
D
B
C
E
G
Sáng kiến kinh nghiệm Lê Thị Hiên
- Cách thực hiện:
Mỗi học sinh cần có một bộ hình tam giác để xếp hình (bộ xếp hình này có
trong hộp đồ dùng học toán lớp 2, hoặc học sinh có thể tự làm bằng cách từ một
hình vuông cắt theo 2 đờng chéo để đợc 4 hình tam giác).
Học sinh lựa chọn vị trí thích hợp để xếp, ghép 4 hình tam giác thành hình
mới (chẳng hạn nh hình mũi tên).
- L u ý:
Loại toán, xếp, ghép hình chỉ có ý nghĩa khi mỗi học sinh phải đợc tự
xếp, ghép hình (các em có thể xếp, ghép thanh chậm khác nhau), nhng kết quả
đạt đợc là sản phẩm do mỗi em đợc tự thiết kế và thi công và do đó sẽ gây
hứng thú học tập cho mỗi em).
- Điều cơ bản là khuyến khích học sinh tìm đợc các cách khác nhau đó.
Qua việc xếp, ghép này các em đợc phát triển t duy, trí tởng tợng không gian

Cho học sinh so sánh các kết quả từ đó khẳng định là ai làm đúng.
b. Tính chu vi hình tam giác, chu vi hình tứ giác:
yêu cầu học chu vi ở lớp 2 phù hợp với trình độ chuẩn của toán 2. Cụ thể
là: ở lớp 2, cha yêu cầu học sinh nắm đợc khái niệm, biểu tợng về chu vi của
hình, chỉ yêu cầu học sinh biết cách tính chu vi hình tam giác, tứ giác khi cho
sẵn độ dài mỗi cạnh của hình đó, bằng cách tính tổng độ dài của hình (độ dài các
cạnh của hình có cùng một đơn vị đo).
Chẳng hạn:
- Tính chu vi của hình tam giác có độ dài 3 cạnh là: 10cm, 20cm, 15cm.
Bài giải
Chu vi hình tam giác là:
10 = 20 = 15 = 45 (cm)
Đáp số: 45 (cm)
- Tính chu vi hình tứ giác có độ dài 4 canh là: 10 cm, 20cm, 10cm và 20 cm.
Bài giải
Chu vi hình tứ giác là:
10 + 20 + 10 + 20 = 60 (cm)
Đáp số: 60 (cm)
Hoặc một dạng bài nữa:
Ví dụ: Bài 3 (trang 130):
+ Đo rồi ghi số đo độ dài các cạnh của hình tam giác ABC.
Trờng Tiểu học Cát Linh
16
B
A
C
Sáng kiến kinh nghiệm Lê Thị Hiên
+ Tính chu vi hình tam giác ABC.
Hớng dẫn giải:
Phải cho học sinh dùng thớc thẳng có vạch chia để đo độ dài các cạnh của

Sáng kiến kinh nghiệm Lê Thị Hiên
- Hình tam giác nào gồm 4 hình có đánh số? (Có 1 hình gồm hình 1, hình
2, hình 3 và hình 4).
Vậy tất cả có 7 hình tam giác (4 + 2 + 0 + 1 = 7).
Ví dụ 2:
Trong hình bên có mấy hình tứ giác
Gợi ý cách đếm:
- Ghi tên và đánh số vào hình, chẳng hạn.
- Hãy xem có hình tứ giác nào chỉ gồm một hình có đánh số (không có)
- Hình tứ giác nào gồm 2 hình có đánh số? (Có một hình là hình gồm hình
1 và hình 2 (hình tứ giác ABIE)).
- Hình tứ giác nào gồm 3 hình có đánh số? ( Có 2 hình, hình gồm hình 1,
hình 2, và hình 5 (hình tứ giác ABCE); hình gồm hình 1, hình 2, hình 3 (hình tứ
giác ABDE)).
- Hình tứ giá nào gồm 4 hình có đánh số? (Có 2 hình, hình gồm hình 2,
hình 3, và hình 4 hình tứ giác (0 + 1 + 2 + 1 = 4).
L u ý : ở lớp 2 chỉ yêu cầu học sinh đếm đợc số hình (trả lời đúng số lợng
hình cần đếm là đợc), cha yêu cầu học sinh viết cách giải thích nh trên.
b. Bài tập trắc nghiệm:
Khoanh vào chữ đặt trớc kết quả đúng:
Số hình tứ giác trong hình vẽ là:
A. 1
B. 2
C. 3
D. 4
Trờng Tiểu học Cát Linh
18
A
E B
D C

Trờng Tiểu học Cát Linh
20