Lời nói đầu
Toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế đã và đang trở thành một trong
những xu thế chủ yếu của quan hệ kinh tế quốc tế hiện đại. Những phát triển
mạnh mẽ về khoa học và công nghệ đã góp phần đẩy nhanh quá trình quốc tế
hoá nền kinh tế thế giới. Thơng mại thế giới đã tăng lên nhanh chóng. Với sự ra
đời của các thể chế toàn cầu và khu vực nh WTO (Tổ chức thơng mại thế giới),
EU (Cộng đồng châu Âu), APEC (Diễn đàn hợp tác kinh tế Châu á - Thái Bình
Dơng), NAFTA (Hiệp định mậu dịch tự do Bắc Mỹ) , thế giới ngày nay đang
sống trong quá trình toàn cầu hoá mạnh mẽ. Quá trình này thể hiện không chỉ
trong lĩnh vực thơng mại mà cả trong các lĩnh vực sản xuất, dịch vụ, tài chính,
đầu t cũng nh các lĩnh vực văn hoá, xã hội, môi trờng với các hình thức đa dạng
và mức độ khác nhau. Toàn cầu hoá kinh tế tạo ra những quan hệ gắn bó, sự tuỳ
thuộc lẫn nhau và những tác động qua lại hết sức nhanh nhạy giữa các nền kinh
tế. Thông qua quá trình tự do hoá, toàn cầu hoá tạo ra những lợi thế mới thúc
đẩy lực lợng sản xuất phát triển, đẩy mạnh giao lu kinh tế giữa các nớc, góp
phần khai thác tối đa lợi thế so sánh của các nớc tham gia vào nền kinh tế toàn
cầu.
Quá trình toàn cầu hoá là quá trình vừa hợp tác vừa đấu tranh giữa các
quốc gia, không chỉ giữa nớc giàu và nớc nghèo mà còn ngay cả giữa các nớc
giàu với nhau nhằm giành vị trí có lợi nhất cho mình trong phân công lao động
và quan hệ kinh tế quốc tế. Toàn cầu hoá với mặt trái của nó là cuộc cạnh tranh
gay gắt trên quy mô thế giới đã và đang làm nảy sinh những vấn đề xã hội nh
thất nghiệp gia tăng, phân hoá giàu nghèo ngày một sâu thêm, đồng thời toàn
cầu hoá cũng mở đờng cho sự du nhập những văn hoá và lối sống không phù
hợp truyền thống và bản sắc dân tộc của mỗi quốc gia
Quá trình toàn cầu hoá đang thúc đẩy mạnh mẽ sự hội nhập của các nớc
vào nền kinh tế thế giới và khu vực. Hoà trong bối cảnh đó cùng với phơng
châm "đa dạng hoá, đa phơng hoá quan hệ" và "là bạn với tất cả các nớc
trong cộng đồng thế giới phấn đấu vì hoà bình, độc lập và phát triển", Việt
Nam đã thiết lập quan hệ ngoại giao với hơn 160 nớc và hầu hết các tổ chức
quốc tế và khu vực quan trọng. Với việc gia nhập ASEAN (7 - 1995), ký Hiệp

ớc, các quan chức hành chính xa vời đa ra các quyết định làm đảo lộn xã hội.
Có ngời cho rằng hiện nay đã nhất thể hoá kinh tế thế giới (toàn cầu) rồi.
Cách nói này thiếu chính xác. Chỉ khi toàn bộ các yếu tố sản xuất (nguồn vốn,
hàng hoá, nhân viên, dịch vụ lao động) đều đợc lu thông tự do trong quy tắc
thống nhất của toàn cầu, mới có thể gọi là "nhất thể hoá kinh tế toàn cầu".
Trong tình trạng các nớc vẫn tồn tại lợi ích khác nhau thì khi thực hiện "nhất
thể hoá kinh tế thế giới" nên chúng ta chỉ có thể sử dụng những khái niệm tơng
đối chuẩn xác nh "toàn cầu hoá kinh tế" hay "hợp tác kinh tế toàn cầu". Cần
nhận thấy rằng "Toàn cầu hoá" không có chữ "kinh tế" đi kèm thì hàm nghĩa
của nó rộng hơn nhiều bao gồm mọi vấn đề có liên quan tới hợp tác toàn cầu.
Vì thế lại nảy sinh quan niệm cho rằng "toàn cầu hoá" sẽ trở thành một loại
hình thái ý thức và văn hoá thống nhất toàn cầu. Chúng ta không phản đối, thậm
chí còn thúc đẩy trao đổi hợp tác giữa các quốc gia, mong muốn học tập và thu
hút mọi tinh hoa văn hoá có lợi của các nớc. Nhng chúng ta không thể nhập
khẩu hình thái ý thức của nớc khác, càng không đợc Tây hoá hoàn toàn. Vì vậy,
phải sử dụng thận trọng chữ "toàn cầu hoá", chúng ta cũng phải tính toán rằng
lĩnh vực nào có thể toàn cầu hoá, lĩnh vực nào phải hợp tác có lựa chọn thậm chí
không hợp tác.
Vậy toàn cầu hoá kinh tế là dới sự tác động của quốc tế hoá sản xuất và
cách mạng khoa học kỹ thuật không ngừng phát triển, tính dựa dẫm vào nhau,
bổ sung cho nhau của nền kinh tế các nớc ngày càng gia tăng, yếu tố cản trở
sản xuất đang ngày càng mất đi bởi sự tự do lu thông toàn cầu.
Mặc dù vậy, toàn cầu hoá kinh tế vẫn ở trong giai đoạn đầu của nó. Lĩnh
vực then chốt hợp tác toàn cầu hoá kinh tế vẫn chỉ là mậu dịch, tự do lu thông
nguồn vốn và sức lao động còn là vấn đề trong tơng lai.
3
2. Nhận thức chung về hội nhập
Trong bối cảnh hiện nay, ngời ta đều thấy rằng, nhận thức về hội nhập vẫn
là một vấn đề thời sự. Các quốc gia đều khẳng định cần xây dựng nhận thức
thống nhất trong nội bộ rằng hội nhập là cần thiết, phù hợp với xu thế chung,

kinh doanh ổn định dựa trên quy chế, luật lệ của các thể chế hội nhập, không bị
phân biệt đối xử, không bị các động cơ chính tị hay những lý do khác cản trở
việc giao lu hàng hoá, dịch vụ và đầu t. Từ ổn định về thị trờng, các nớc sẽ có
điều kiện thuận lợi để xây dựng kế hoạch đầu t, sản xuất, kinh doanh ổn định
4
dựa trên quy chế, luật lệ của các thể chế hội nhập, không bị phân biệt đối xử,
không bị các động cơ chính trị hay những lý do khác cản trở việc giao lu hàng
hoá, dịch vụ và đầu t. Từ ổn định về thị trờng, các nớc sẽ có điều kiện thuận lợi
để xây dựng kế hoạch đầu t, sản xuất, kinh doanh ổn định, giải quyết việc làm
phát triển kinh tế. Ngoài ra, các nớc có thể sử dụng những luật lệ, quy định, cơ
chế giải quyết tranh chấp của các thể chế hội nhập để bảo vệ lợi ích chính đáng
của mình.
- Phải tăng cờng thông tin, tuyên truyền, giải thích để giới kinh doanh
nhận thức sâu sắc và ủng hội hội nhập, chuẩn bị thật tốt mọi mặt để chủ động
hội nhập từng bớc, tận dụng những lợi thế so sánh của mỗi nớc để cạnh tranh
chiếm lĩnh thị trờng. Đặc biệt quan tâm đến việc thông tin, giải thích cho doanh
nghiệp và nhân dân, đặc biệt các thành phần bị ảnh hởng bởi mở cửa và tự do
hoá, về lợi ích của hội nhập và tham gia WTO. Cần tham khảo và thu hút giới
doanh nghiệp tham gia xây dựng chính sách, lộ trình, các biện pháp hội nhập vì
chính họ sẽ thực hiện các cam kết và bảo đảm hiệu quả của quá trình hội nhập.
5
PHần 2: Toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế:
Thời cơ và thách thức
1. Toàn cầu hoá và những động lực.
Theo thuật ngữ kinh tế, động lực của quá trình toàn cầu hoá có thể đợc
biểu hiện thông qua 3 xu hớng chủ đạo sau đây:
- Xu hớng thứ nhất, và là xu hớng có tác động sâu sắc nhất là sự thay đổi
về khoa học - công nghệ. Khoa học và công nghệ có vai trò quyết định lợi thế
cạnh tranh và tốc độ phát triển của các quốc gia.
- Xu hớng thứ hai là việc ngày càng có nhiều Chính phủ theo đuổi chính

kết khu vực vừa củng cố quá trình toàn cầu hoá vừa giúp các nớc trong từng khu
6