NGUỒN GỐC VÀ Ý NGHĨA CỦA CÁC LỄ HỘI GẮN LIỀN
VỚI DANH NHÂN TRONG ĐỜI SỐNG VĂN HỐ MỸ
THE ORIGINS AND SIGNIFICANCE OF SOME FESTIVITIES AND
CEREMONIES TO COMMORATE GREAT PEOPLE IN THE U.S HUỲNH NGỌC MAI KHA
Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Đà Nẵng TĨM TẮT
Bài báo nhằm đóng góp những thơng tin về nguồn gốc và ý nghĩa của một số ngày Lễ hội
mang tên các danh nhân văn hố Mỹ. Trong tiến trình hội nhập văn hố quốc tế, việc tìm hiểu
các yếu tố văn hố của một cường quốc đối tác như Mỹ là một điều cần thiết.
ABSTRACT
This paper provides the information about the origins and sifnificance of some festivities and
ceremonies to commemorate great people in America. The study would help to promote the
mutual understanding between Vietnamese and American peoples.
1. Âàût váún âãư
Bỉåïc sang thãú k 21, xu thãú phạt triãøn kinh tãú
gàõn liãưn våïi häüi nháûp v giao thoa vàn hoạ â tråí
thnh nhu cáưu v hiãûn thỉûc âäúi våïi mäùi qúc gia. Vàn
hoạ v ngän ngỉỵ ngy cng tråí thnh phỉång tiãûn ch
âảo v thiãút úu khåíi âáưu tảo dỉûng cạc mäúi quan hãû
chênh trë, kinh tãú, x häüi giỉỵa cạc cạc dán täüc. Âãø
tảo tiãưn âãư cho mäúi quan hãû håüp tạc bãưn vỉỵng v tin
cáûy, cáưn thiãút phi cọ sỉû hiãøu biãút âáưy â vãư cạc
nãưn vàn hoạ. Trong âọ, mäùi nãưn vàn hoạ âãưu cọ nhỉỵng
ngaỡy 12 thaùng 10 vaỡ ngaỡy chờnh thổùc laỡ ngaỡy thổù hai
cuớa tuỏửn thổù hai trong thaùng 10);
* Ngaỡy sinh Abraham Lincon - (Abraham Lincon's Birthday)
(12 thaùng 2). Hióỷn nay ngaỡy sinh cuớa G. Washington vaỡ
A.Lincoln cuỡng õổồỹc tọứ chổùc vaỡo ngaỡy thổù hai cuớa tuỏửn
thổù ba trong thaùng hai, goỹi laỡ Ngaỡy cuớa tọứng thọỳng
(Presidents' Day)
Vỏỳn õóử õỷt ra laỡ: Taỷi sao laỷi coù nhổợng Lóự họỹi
gừn lióửn vồùi caùc danh nhỏn? Nọỹi dung, yù nghộa vaỡ nguọửn
gọỳc cuớa nhổợng ngaỡy Lóự họỹi naỡy nhổ thóỳ naỡo? Vở trờ vaỡ
nhổợng aớnh hổồớng cuớa nhổợng ngaỡy Lóự họỹi gừn lióửn vồùi
danh nhỏn trong õồỡi sọỳng tinh thỏửn cuớa ngổồỡi dỏn Myợ? Roợ
raỡng laỡ nghión cổùu tỗm hióứu nguọửn gọỳc yù nghộa caùc Lóự
họỹi naỡy õem laỷi nhổợng lồỹi ờch thióỳt thổỷc khọng chố õọỳi
vồùi nhổợng ngổồỡi nghión cổùu ngọn ngổợ vaỡ vn hoaù maỡ coỡn
goùp phỏửn vaỡo vọỳn kióỳn thổùc vaỡ kinh nghióỷm cuớa Vióỷt
Nam trong tióỳn trỗnh họỹi nhỏỷp quọỳc tóỳ.
2. Nọỹi dung
2.1. Nhổợng õỷc trổng cồ baớn cuớa vióỷc tọứ chổùc lóự
họỹi ồớ Myợ
2.1.1. Khaùi nióỷm lóự họỹi trong õồỡi sọỳng vn hoaù Myợ
Lóự họỹi ồớ Myợ cuợng nhổ caùc Lóự họỹi cuớa caùc quọỳc
gia laỡ mọỹt sổỷ kióỷn vn hoaù õọỹc õaùo tióu bióứu mang baớn
sừc õỏỷm neùt vn hoaù cuớa mọựi dỏn tọỹc vaỡ mọựi õởa phổồng
vuỡng, mióửn. Trong quan nióỷm truyóửn thọỳng, õỏy laỡ dởp
thóứ hióỷn nhổợng phong tuỷc tỏỷp quaùn, tờn ngổồợng vn hoaù
vaỡ coỡn laỡ dởp taùi hióỷn laỷi nhổợng sổỷ kióỷn, nhỏn vỏỷt
thỏỷm chờ mọỹt truyóửn thuyóỳt quan troỹng coù yù nghộa sỏu
15/1 Thổù 2
tuỏửn 3
x x
Tóỳt ngổồỡi Trung Quọỳc
(Chinese New year)
ỏửu thaùng
2
x
Sinh nhỏỷt G.Washington
(Washington Birthday)
22/2 Thổù 2
tuỏửn 3
x x
Sinh nhỏỷt Abraham Lincoln
(A. Lincon Birthday)
12/2 x x
Lóự Thaùnh Valentine (St.
Valentine's Day)
x
Hai
Lóự họỹi Mardi Gras (Mardi
Gras)
Tuyỡ bang
x
Ngaỡy cuớa meỷ (Mother's
Day)
Thổù 2
tuỏửn 2
x x
Nm
Lóự họỹi cinco de mayo
(Cinco de Mayo)
5/5 x
Ngaỡy quọỳc kyỡ (Flag Day) 14/06 x
Saùu
Ngaỡy cuớa cha (Farther's
Day)
Chuớ nhỏỷt
thổù 3
x
Baớy Ngaỡy õọỹc lỏỷp
(Independence Day)
4/7 x x
Taùm
Lóự họỹi Pow-wow (Native
American Pow-wows)
Tuyỡ bang x
Chờn Ngaỡy lao õọỹng (Labor Day)
Thổù 2 õỏửu
tión
x x
Mỉåìi Ngy Columbus (Columbus
Day)
12/10 Thỉï 2
tưn 2
x x
Ngy cỉûu chiãún binh
trong 10 ngy Lãù chênh thỉïc ca Liãn bang chè cọ 4 ngy
khäng täø chỉïc vo thỉï 2 (Lãù mỉìng nàm måïi; Lãù tả ån;
Lãù âäüc láûp v Lãù giạng sinh) tuy nhiãn, nãúu nhỉỵng
ngy Lãù ny råi âụng vo ngy ch nháût thç ngy thỉï
hai tiãúp sau âọ s l ngy Lãù. Hồûc nãúu råi vo thỉï
by thç ngy lãù s l ngy thỉï sạu trỉåïc âọ. Tçm
hiãøu lải lëch sỉí, chụng ta tháúy sỉû tháût l: Nàm 1971,
Täøng thäúng Richard Nixon quút âënh nhỉỵng ngy Lãù ca
ton Liãn bang âỉåüc dåìi âãún cạc ngy thỉï hai âáưu
tưn.
Âáy l âàûc trỉng cå bn ca cạc ngy Lãù häüi M
hon ton khạc våïi cạc ngy k niãûm ca Viãût Nam hay
mäüt säú qúc gia, tän trng tênh lëch sỉí v sỉû kiãûn
ca ngy lãù k niãûm nãn váùn giỉỵ ngun thåìi âiãøm täø
chỉïc Lãù häüi hồûc do úu täú tảo âiãưu kiãûn thûn låüi
cho ngỉåìi dán nghè ngåi tham gia Lãù häüi nãn täø chỉïc vo
cạc ngy cúi tưn thỉï by hay ch nháût tháûm chê cho
phẹp nghè b vo cạc ngy lãù âụng vo ngy nghè cúi
tưn. ÅÍ M, cạc cå quan ca Chênh ph kãø c Bỉu âiãûn
âỉåüc phẹp âọng cỉía (closed) trong nhỉỵng ngy Lãù chênh
thỉïc ca Liãn bang song nhỉỵng Trỉåìng hc v cạc cå quan
kinh doanh lải thỉåìng chè nghè vo nhỉỵng ngy âàûc biãût
quan trng nhỉ Ngy âäüc láûp v Lãù Giạng sinh.
Mäüt váún âãư âàût ra l: Tải sao lải cọ nhỉỵng ngy
k niãûm truưn thäúng phán biãût våïi ngy chênh thỉïc?
Táûp thãø cå quan chỉång trçnh ngän ngỉỵ Anh (ELPD) trong âọ
cọ Anna Maria; Wendy Bronson hay Nicole Fleck â dy
cäng nghiãn cỉïu v nháûn âënh: Do thåìi âiãøm ca cạc Lãù
häüi âỉåüc quút âënh båíi Chênh ph ca mäùi Bang thnh
nhỉng khäng mang tênh cháút nghi lãù tỉåíng niãûm qúc gia
v cọ tênh truưn thäúng v nh hỉåíng truưn bạ sáu
räüng trong cäng chụng.
Chàóng hản åí Viãût Nam màûc d våïi bãư dy hån 4000
nàm lëch sỉí v vàn hiãún cọ biãút bao danh nhán anh hng
dán täüc song chè cọ duy nháút ngy sinh ca Ch tëch Häư
Chê Minh l âỉåüc c dán täüc täø chỉïc nghi lãù v nhiãưu
hçnh thỉïc tỉåíng nhåï, biãút ån v tän vinh Ngỉåìi. Âäúi
våïi cạc danh nhán hay anh hng dán täüc nhỉ: Hai B Trỉng;
Nguùn Tri hay Nguùn Du thç sỉû tỉåíng nhåï vãư h
chè âỉåüc ghi trãn lëch v mang tênh cháút nhàõc nhåí mäùi
thãú hãû nhåï âãún chỉï khäng âỉåüc täø chỉïc thnh sỉû kiãûn
låïn (trỉì nhỉỵng nàm chàơn tải mäüt säú âëa phỉång q hỉång
danh nhán). Cng cáưn phán biãût nhỉỵng ngy Lãù häüi k
niãûm âãư cáûp åí âáy khäng bao hm cạc Lãù häüi cọ tênh
vàn hoạ dán gian hồûc mang âáûm nẹt truưn thuút åí mäùi
âëa phỉång åí Viãût Nam nhỉ: Häüi Giọng; Häüi âãưn Vua Lã;
Häüi âãưn Nguùn Trung Trỉûc Trong trỉåìng håüp ny cọ
thãø sỉí dủng tỉì "Festival" thay cho nghéa ca tỉì
"Holiday " theo vàn hoạ M.
2.2. Ngưn gäúc v nghéa ca cạc Lãù häüi gàõn
liãưn våïi danh nhán åí M
Nghiãn cỉïu khại quạt thán thãú v sỉû nghiãûp ca
nhỉỵng danh nhán âỉåüc nỉåïc M k niãûm khäng khọ nháûn ra
chè cọ George Washington v Abramham Lincon l nhỉỵng cäng
dán mang dng mạu M. Trong khi âọ, Christopher Colombus
v Marting Luther King lải l nhỉỵng ngỉåìi mang dng mạu
v gäúc Phi. Âiãưu âọ thãø hiãûn ngỉåìi dán M våïi
nháûn thỉïc ráút âàûc trỉng ca mçnh cọ cạch nhçn nháûn
hon ton bçnh âàóng v cäng bàòng giỉỵa nhỉỵng danh nhán.
ng
phỏn bióỷt
chuớng tọỹc.
Nhồỡ quyóỳt
tỏm cuớa ọng,
Myợ thọng qua
õaỷo luỏỷt
Quyóửn cọng
dỏn -196
4
trióỷt õóứ
nhỏỳt trong
lởch sổớ nổồùc
Myợ
"Mồ ổồùc
naỡy coù
nguọửn gọỳc
sỏu xa trong
ổồùc mồ cuớa
nổồùc Myợ"
Nm 1968,
Luther King bở
aùm saùt khi
õang laợ
nh
õaỷo cuọỹc
õỗnh cọng cuớa
cọng nhỏn ồớ
Memphis
(BangTennesee)
"Father of the
Land". ng
tổỷ
nhỏỷn phuỷc vuỷ
õỏỳt nổồ
ùc chổù
khọng laỡ nhaỡ
laợnh õaỷo.
Sinh ngaỡy
12/2/1809 taỷi
Kentucky trong
gia õỗnh thồỹ
mọỹc. A.Lincon
õaợ tổỷ hoỹc
vổồỹt qua
hoaỡn caớnh
vổồn lón
thaỡnh luỏỷt
sổ coù taỡi
huỡng bióỷn
nọứi tióỳng.
ổồỹc bỏửu
vaỡo Quọỳc
họỹi rọửi trồớ
laỷi laỡm
luỏỷt sổ
n
hióỷm kyỡ
sau, ọng gia
nhỏỷp aớng
õóửu tin
rũng traùi
õỏỳt laỡ mỷt
phúng vaỡ
khọng thóứ
vổồỹt ra
khoới õỏỳt
lióửn.
Columbus laỡ
ngổồỡi duợng
caớm õổa
ra
dổỷ aùn thaùm
hióứm õaỷi
dổồng õóứ tỗm
ra nổớa baùn
cỏửu phờa bón
kia cuớa
traùi õỏỳt.
ng õaợ khaùm
phaù nhổợng
hoỡn õaớo
õỏửu tión ồớ
Chỏu Myợ:
Watling,
CuBa, Caribe,
Grandtuck
Kóỳt quaớ nghión cổùu cho thỏỳy, nguọửn gọỳc, nọỹi dung
vaỡ hỗnh thổùc cuớa nhổợng ngaỡy Lóự họỹi danh nhỏn trong vn
ngaỡy Lóự chờnh thổùc.
vaỡo thổù 2 ngaỡy
2
0/1/1986 taỷi mọỹt nhaỡ
ga xe lổớa cuợ ồớ
Attlanta.
-
Dióựu haỡnh chọỳng phỏn
bióỷt õọỳi xổớ. Trổồỡng
hoỹc, cồ quan, caùc tọứ
chổùc Lión bang nghố laỡm,
tọứ chổùc Lóự truy õióỷu.
Ngaỡy chuớ nhỏỷt trổồùc,
caùc nhaỡ laợnh õaỷo vaỡ
phổồng tióỷn truyóửn thọng
nhỏỳn maỷnh sổỷ nghióỷp
õỏỳu tranh vỗ hoaỡ bỗnh
vaỡ lởch sổớ phong traỡo
Quyóửn cọng dỏn trong
thồỡi õaỷi.
2. Sinh
nhỏỷt
George
Washingto
n
(Washingt
on
Birthday)
laỷi nhổợng mọỳc son trong
cuọỹc õồỡi sổỷ nghióỷp
cuớa ọng.
-
Caùc trổồỡng hoỹc õổồỹc
nghố hoỹc, caùc cồ quan
cọng sồớ õổồỹc nghố laỡm.
Caùc cổớa haỡng baùn rỏỳt
chaỷy baùnh xó-
ry (loaỷi
baùnh maỡ ọng rỏỳt ổa
thờch luùc sinh thồỡi).
3. Sinh
nhỏỷt
Abraham
Lincoln.
(Abraham
Lincoln's
Bithday)
- Cuỡng v
ồùi nhổợng cọng
lao to lồùn cuaớ mỗnh
trong vióỷc goùp phỏửn
xoaù boớ chóỳ õọỹ nọ
lóỷ. Ngổồỡi Myợ lỏỳy
ngaỡy 22/2 tổồớng nióỷm
vaỡ kyớ nióỷm sinh nhỏỷt
ọng nhổng ngaỡy sinh
chổùc ồớ NewYork õóứ tọn
vinh ọng, ngay sau õoù,
thaỡnh phọỳ Washington
chờnh thổùc õổồỹc õỷt
tón laỡ Quỏỷn Colombia
vaỡ trồớ thaỡnh thuớ õọ
cuớa nổồùc Myợ.
-
Ngaỡy 12/10/1866, lỏửn
õỏửu tión cọỹng õọửng
ngổồỡi Yẽ ồớ NewYork õaợ
tọứ chổùc Lóự kyớ nióỷm
sổỷ kióỷn khaùm phaù ra
Chỏu Myợ. Nm 1869,
nhổợng ngổồỡi Yẽ ồớ San
Fracisco kyớ nióỷm ngaỡy
12/10 vaỡ õỷt tón laỡ
ngaỡy Columbus. Nm
1905, Colorado laỡ
Bang
õỏửu tión tọứ chổùc Lóự
ngaỡy Columbus.
-
Nm 1937, Tọứng thọỳng
Franklin Rooservelt lỏỳy
ngaỡy 12/10 haỡng nm
laỡ ngaỡy Lóự Columbus.
Tổỡ nm 1971, noù õổồỹc
kyớ nióỷm vaỡo thổù 2
tuỏửn thổù 2 thaùng
danh nhỏn (LHDN) trong vn hoaù Myợ
Nhổợng ngaỡy LHDN ồớ Myợ coù sổùc lan toaớ vaỡ aớnh
hổồớng sỏu sừc õóỳn caùc thóỳ hóỷ ngổồỡi Myợ taỷo nón mọỹt
phỏửn baớn sừc quan troỹng goùp phỏửn vaỡo sổỷ phaùt trióứn
vaỡ lồùn maỷnh cuớa nổồùc Myợ trong nhióửu nm sau õoù. Nghión
cổùu giaù trở tinh thỏửn cuớa nhổợng ngaỡy naỡy coù thóứ khaùi
quaùt ồớ mọỹt sọỳ yù nghộa chuớ õaỷo nhổ mọỹt nóửn taớng vn
hoaù tinh thỏửn cuớa ngổồỡi dỏn Myợ nhổ sau:
2.3.1. Yẽ nghộa cuớa ngaỡy Martin Luther King
(15/1 theo truyóửn thọỳng vaỡ ngaỡy chờnh thổùc laỡ vaỡo
thổù hai cuớa tuỏửn thổù ba trong thaùng 01):
- Ghi nhồù cọng lao vaỡ sổỷ nghióỷp vộ õaỷi cuớa tióỳn
syợ Martin Luther King.
- Nóu cao tinh thỏửn õỏỳu tranh vỗ tổỷ do, bỗnh õúng con
ngổồỡi, khọng phỏn bióỷt nguọửn gọỳc, maỡu da.
- Nóu cao õổồỡng lọỳi vaỡ tổ tổồớng vỗ hoaỡ bỗnh, chọỳng
baỷo lổỷc, hỏỷn thuỡ.
- Tinh thỏửn vaỡ giaù trở cuớa ngaỡy Martin Luther King
vỏựn coỡn yù nghộa cao caớ vaỡ sỏu sừc õọỳi vồùi caùc thóỳ
hóỷ ngổồỡi dỏn Myợ, nhỏỳt laỡ nhổợng ngổồỡi dỏn coù nguọửn da
maỡu bồới leợ cho õóỳn ngaỡy nay phỏn bióỷt chuớng tọỹc, baỷo
lổỷc khuớng bọỳ hay nhỏn quyóửn vỏựn õaợ vaỡ õang laỡ muỷc
tióu cuớa cuọỹc õỏỳu tranh cuớa nhỏn dỏn tióỳn bọỹ Myợ.
2.3.2. Yẽ nghộa cuớa ngaỡy sinh nhỏỷt Washington
(22/2 theo truyóửn thọỳng vaỡ ngaỡy chờnh thổùc laỡ ngaỡy
thổù hai cuớa tuỏửn thổù ba trong thaùng 02):
- Ghi nhồù cọng lao vaỡ sổỷ nghióỷp cuớa Vở tổồùng cuớa
cuọỹc chióỳn tranh caùch maỷng giaới phoùng dỏn tọỹc vaỡ laỡ
Vở tọứng thọỳng õỏửu tión cuớa Hióỷp chuớng quọỳc Hoa Kyỡ.
- Tỏỳm gổồng vaỡ baỡi hoỹc cho caùc thóỳ hóỷ ngổồỡi dỏn
- Màûc d xút phạt täø chỉïc Lãù häüi l nhỉỵng
ngỉåìi dán gäúc tải M song cho âãún ngy nay, niãưm tỉû
ho ca ngỉåìi dán trong nhỉỵng ngy ny låïn lao âãún
näùi h khäng cn ranh giåïi vãư ngưn gäúc dng mạu ca
Comlumbus v cạc thãú hãû ngỉåìi dán M âãưu ghi nhåï cäng
lao v cäng cüc khai phạ Cháu M vé âải áúy
- nghéa sáu xa ca nọ thục giủc v khêch lãû cạc
thãú hãû häm nay v mai sau ni dỉåỵng v näù lỉûc biãún
nhỉỵng ỉåïc må bay bäøng nháút trong cäng cüc khạm phạ,
chinh phủc tỉû nhiãn, chinh phủc v trủ âãø âem lải
nhỉỵng låüi êch to låïn cho con ngỉåìi.
3. Kãút lûn
Tỉì kãút qu nghiãn cỉïu nãu trãn, cọ thãø rụt ra
nhỉỵng kãút lûn v âãư xút ch úu nhỉ sau:
- Vàn hoạ Lãù häüi l mäüt trong nhỉỵng biãøu hiãûn củ
thãø v säúng âäüng nháút tại hiãûn v bäưi âàõp thãm
nhỉỵng giạ trë lëch sỉí, vàn hoạ v tinh tháưn ca mäùi
Qúc gia. Nọ vénh viãùn thüc vãư nhỉỵng ti ngun vàn
hoạ phi váût thãø m cạc thãú hãû dán täüc cáưn âỉåüc giỉỵ
gçn, phạt huy v tảo nãn sỉïc mảnh tinh tháưn cho mäùi
cäüng âäưng dán täüc. Âäúi våïi nỉåïc M, väún âỉåüc kãú
thỉìa båíi cạc dng vàn hoạ Áu, M trỉåïc, Lãù häüi cng
mang bn sàõc dán täüc âáûm nẹt v l nãưn tng tinh
tháưn trong sỉû phạt triãøn ca qúc gia Hoa K.
- Lãù häüi gàõn liãưn våïi cạc danh nhán (LHDN) åí M
tuy khäng nhiãưu nhỉng cọ giạ trë tinh tháưn to låïn lỉu
giỉỵ sỉû nhåï ån, tỉåíng niãûm v nhỉỵng bi hc vä giạ
khäng chè riãng ca nhỉỵng danh nhán m cn gàõn liãưn våïi
nhỉỵng bỉåïc ngồût quan trng trong lëch sỉí nỉåïc M. Do