Vӟi tѭ cách là thí dө, ta xét các cân bҵng nѭӟc và muӕi cӫa thӫy vӵc
Bҳc Băng Dѭѫng (bҧng 1.14) do E.G. Nhikiphorov và A.O. Spaigher lұp.
Bҧng 5.14. Cân bҵng nѭӟc và cân bҵng muӕi thӫy vӵc Bҳc Băng Dѭѫng
(theo E.G. Nhikiphorov và A.O. Spaigher)
Mang ÿӃn Mang ÿi
Các eo và các yӃu
tӕ cân bҵng
3*
10
W
F
km
3
/năm
oS %
SF
W
*
10
9
T/năm
3*
10
W
F
km
3
/năm
34,92
SF
W

Ĉi vào thӫy vӵc Bҳc Băng Dѭѫng gӗm có: nѭӟc Ĉҥi Tây Dѭѫng qua eo
Fram và biӇn Baren, nѭӟc Thái Bình Dѭѫng - qua eo Bering, nѭӟc ÿáy - qua
eo Fram. Tӯ thӫy vӵc ÿi ra có: nѭӟc mһt Bҳc Băng Dѭѫng và nѭӟc ÿáy Ĉҥi
Tây Dѭѫng quay trӣ lҥi qua eo Fram, nѭӟc mһt Bҳc Băng Dѭѫng và nѭӟc
trung gian - qua các eo cӫa quҫn ÿҧo Kanaÿa. Cuӕi cùng có dòng nѭӟc ngӑt
lөc ÿӏa và giáng thӫy ÿi vào thӫy v
ӵc và
băng biӇn ÿѭӧc mang ÿi khӓi thӫy
vӵc. Ta nhұn thҩy trong sӕ nhӳng ÿһc trѭng nêu trên thì ÿѭӧc xác ÿӏnh tin
cұy hѫn cҧ có: dòng ÿӃn cùng vӟi dòng chҧy Tây Spitsbergen (eo Fram), qua
eo Bering và biӇn Baren (mһt cҳt Norÿcap - Zuiÿkap). Dòng nѭӟc ÿӃn và
dòng nѭӟc ÿáy mang qua eo Fram và các dòng mang ÿi qua các eo cӫa quҫn
ÿҧo Canaÿa không ÿѭӧc biӃt. Tuy nhiên, chúng ta có dӳ liӋu vӅÿӝ muӕi cӫa
các dòng nѭӟc này, ÿiӅu ÿó cho phép ѭӟ
c lѭӧng
ÿѭӧc lѭu lѭӧng nѭӟc nӃu
ÿѭa ra nhӳng giҧ thiӃt bә sung.
Tӯ bҧng 5.14 thҩy rҵng dòng nѭӟc lӟn nhҩt ÿӃn Bҳc Băng Dѭѫng là
dòng ÿi qua eo Fram, dòng này vѭӧt trӝi tәng cӫa tҩt cҧ các hӧp phҫn ÿӃn
còn lҥi. Tәng cӝng có
3
km
3
nѭӟc nhұp vào Bҳc Băng Dѭѫng. Lѭӧng
ÿi ra lӟn nhҩt tӯ Bҳc Băng Dѭѫng cNJng là lѭӧng ÿi qua eo Fram.
1020 
ĈiӅu lí thú là trao ÿәi nѭӟc kӃt quҧ qua eo Fram (có tính tӟi nѭӟc ÿáy)
tӓ ra rҩt nhӓ. Thұt vұy, tәng lѭӧng nѭӟc ÿӃn bҵng
3
km

không. Ngoài ra, vӟi ÿӝ sâu tăng lên thì nhӳng ranh giӟi nhѭ vұy càng trӣ
nên mӡ nhҥt hѫn. ĈӇ tì
m hiӇu nhӳng qui luұt cҩu trúc nѭӟc tәng quát ngѭӡi
ta phҧi dùng tӟi dӳ liӋu vӅ nhiӋt ÿӝ, ÿӝ muӕi, mұt ÿӝ, ÿӝ әn ÿӏnh thҷng ÿӭng
và graÿien cӫa chúng.
Ngѭӡi ta phân chia trong Ĉҥi dѭѫng ThӃ giӟi bӕn ÿӟi cҩu trúc: ÿӟi mһt,
ÿӟi trung gian, ÿӟi sâu và ÿӟi sát ÿáy.
Ĉӟi mһt. Các tính chҩt nѭӟc ÿӟi mһt ÿѭӧc hình thành trong quá trình
trao ÿәi trӵc tiӃp năng lѭӧng và vұt chҩt giӳa ÿҥi dѭѫng và khí quyӇn. Vӟi
nѭӟc ÿӟi mһt, nét ÿһc trѭng là sӵ hiӋn diӋn cӫa biӃn thiên mùa và biӃn thiên
giӳa các vƭÿӝ biӇu hiӋn khá rõ nét. Ranh giӟi dѭӟi cӫa ÿӟi mһt chӫ yӃu nҵm
ӣÿӝ sâu 200-300 m (bҧng 6.1). Trong ÿó ӣ nam bán cҫu sӵ khác biӋt vӅÿӝ
sâu phân bӕ
r
anh giӟi ÿӟi mһt giӳa các ÿҥi dѭѫng không lӟn, trong khi ÿó ӣ
bҳc bán cҫu sӵ khác biӋt ÿó rõ rӋt hѫn. Sӵ khác biӋt cӵc ÿҥi quan sát thҩy
trong dҧi 10-20
o
N, ӣÿây khác biӋt ÿҥt tӟi 200 m (350 m ӣҨn Ĉӝ Dѭѫng và
150 m ӣĈҥi Tây Dѭѫng), tӭc vӅ thӵc chҩt sӵ khác biӋt xҩp xӍ bҵng ÿӝ sâu
trung bình cӫa ÿӟi mһt (khoҧng 220m).
VӅ nhӳng ÿһc ÿiӇm phân bӕÿӏa lí cӫa biên dѭӟi ÿӟi mһt có thӇ nhұn
thҩy rҵng ӣ nhӳng vùng hoҥt ÿӝng cӫa các hӋ thӕng hoàn lѭu x
oáy thuұn vƭ
mô và các vùng phân kì dòng chҧ
y thì biên dѭӟi cӫa ÿӟi mһt nâng lên ÿӃn
150-200 m, còn ӣ nhӳng vùng nѭӟc chuyӇn ÿӝng xoáy nghӏch và hӝi tө nó
hҥ thҩp xuӕng ÿӃn 300-400 m.
Trong phҥm vi ÿӟi mһt thѭӡng ngѭӡi ta còn phân ra mӝt
lͣp t͹a ÿ͛ng

010 170 150 250 150
010
o
S 190 150 200 200
1020 200 150 250 200
2030 200 200 200 200
3040 200 200 200 200
4050 250 250 250 250
5060 230 250 200 250
6070 200 200 200 200
7080 200 200

200
Ĉӟi trung gian
5060
o
N 1600 1300

1800
4050 1800 1800

1800
3040 2000 2300

1800
2030 1900 2100

1800
1020 1600 1700 1800 1600
010 1200 1100 1400 1200


3500
3040 4400 4700

4200
2030 4100 4300

4100
1020 4100 4700

3900
010 4000 4600 3800 3900
010
o
S 3800 3900 3800 3800
1020 4000 3800 3800 4200
2030 4000 3700 3900 4200
3040 3700 3500 3900 3700
4050 3800 3700 4200 3400
5060 4000 4500 3400 4200
6070 3100 3700 3200 2800
7080 2700 3400

2400
Ĉӟi trung gian. Nѭӟc cӫa ÿӟi trung gian ÿѭӧc tҥo thành chӫ yӃu tӯ
nѭӟc mһt chìm xuӕng ӣ nhӳng nѫi có chuyӇn ÿӝng giáng mҥnh; chuyӇn
ÿӝng giáng này là do hoàn lѭu phѭѫng ngang trong các lӟp bên trên cӫa ÿҥi
dѭѫng gây nên. Khi bӏ chìm xuӕng nhӳng ÿӝ sâu khác nhau, nѭӟc bӏ lҥnh
dҫn và nһng hѫn do hòa trӝn vӟi các loҥi nѭӟc khác. Sau ÿó các khӕi nѭӟc
trung gian bҳt ÿҫu di chuyӇn trong phѭѫng ngang tӟi nhӳng mӵ

000-1200 m.
Ĉӟi sâu. Các tính chҩt và ÿӝng lӵc cӫa nhӳng khӕi nѭӟc sâu ÿѭӧc
quyӃt ÿӏnh bӣi sӵ vұn chuyӇn và tái phân bӕ khӕi lѭӧng trong quá trình trao
ÿәi năng lѭӧng và vұt chҩt cӫa hành tinh. Ĉӕi vӟi các khӕi nѭӟc sâu thì quá
trình trao ÿәi kinh hѭӟng diӉn ra ӣ phҫn lӟn các vùng Ĉҥi Tây Dѭѫng, Ҩn
Ĉӝ Dѭѫng và Thái Bình Dѭѫng và trao ÿәi giӳa các ÿҥi dѭѫng có vai trò to
lӟn. Quá trình trao ÿәi này ÿѭӧc gây nên bӣi sӵ khác biӋ
t vӅ cá
c tính chҩt
khӕi nѭӟc trong mӛi ÿҥi dѭѫng và dòng chҧy vòng quanh cӵc Nam Cӵc bao
quát toàn bӝ bӅ dày ÿҥi dѭѫng. Các khӕi nѭӟc sâu có ÿһc trѭng là tính ÿӗng
nhҩt cao và cѭӡng ÿӝ vұn chuyӇn không lӟn. Nhѭng khӕi lѭӧng năng lѭӧng
và vұt chҩt ÿѭӧc vұn chuyӇn rҩt lӟn vì thӇ tích cӫa các khӕi nѭӟc này rҩt lӟn.
Biên dѭӟi cӫa ÿӟi sâu nҵm
ӣÿӝ sâu 3
500-4000 m, tӭc bӅ dày ÿӟi này
bҵng khoҧng 2000 m. Biên dѭӟi cӫa ÿӟi sâu phө thuӝc mҥnh vào ÿӏa hình
ÿáy. Ӣ các trNJng ÿҥi dѭѫng nó hҥ xuӕng tӟi ÿӝ sâu gҫn 4500 m, còn trên cao
nguyên nó nâng lên tӟi 2
000-3000 m.
Ĉӟi sát ÿáy. Các tính chҩt nѭӟc cӫa ÿӟi sát ÿáy chӫ yӃu hình thành do
quá trình bình lѭu nѭӟc có nguӗn gӕc tӯ cӵc, sӵ tѭѫng tác giӳa nѭӟc và ÿáy
267 268
ÿҥi dѭѫng cNJng nhѭ các quá trình ÿoҥn nhiӋt. Vӏ trí biên dѭӟi cӫa ÿӟi sát ÿáy
ít liên quan tӟi nhӳng nhân tӕ quyӃt ÿӏnh biên cӫa các ÿӟi cҩu trúc khác. Ӣ
ÿây ÿӏa hình ÿáy quyӃt ÿӏnh ÿӝ dày cӫa ÿӟi sát ÿáy, vì vұy cҫn xác ÿӏnh ÿӝ
dày ÿó căn cӭ vào mӝt ÿӝ sâu qui ѭӟc nào ÿó. Rõ ràng mһt qui chiӃu thuұn
tiӋn nhҩt sӁ là ÿӝ sâu 5000 m - ÿӝ sâu ÿһc trѭng
cӫa ÿáy ÿҥi dѭѫng. Vұy ÿó
ÿӝ dày qui ѭӟc cӫa ÿӟi sát ÿáy là hiӋu giӳa biên cӫa nó và ÿӝ sâu 5000 m.

Thái Bình Dѭѫng và nhiӅu vùng khác.
Hình 6.1. Phân bӕÿӝ sâu trung bình năm (m) cӫa lӟp tӵa ÿӗng nhҩt
Tҥi biên dѭӟi cӫa mình lӟp ÿҷng nhiӋt chuyӇn sang lͣp ÿ͡t bi͇n, hay
nêm nhi͏t mùa - là mӝt lӟp tѭѫng ÿӕi mӓng vӟi graÿien nhiӋt ÿӝ lӟn. Lӟp ÿӝt
biӃn chuyӇn dҫn sang
nêm nhi͏t chính, lӟp này tӗn tҥi quanh năm và ÿһc
trѭng bӣi biӃn thiên nhiӋt ÿӝ ÿiӇn hình - nhiӋt ÿӝ giҧm dҫn cӥ chөc ÿӝ cho
tӟi ÿӝ sâu 1000-1500 m.
Nêm nhiӋt mùa biӇu lӝ chӫ yӃu trong mùa nóng. Thông thѭӡng mùa
ÿông nó biӃn mҩt và trong trѭӡng hӧp này lӟp tӵa ÿӗng nhҩt chuyӇn ngay
sang nêm nhiӋt chính. Nêm nhiӋt mùa bҳt ÿҫu hình thành vào mùa xuân, khi
dòng nhiӋt bӭc xҥ tӟi trӣ nên lӟn hѫn tә
ng lѭӧng mҩt nh
iӋt, làm cho lӟp
nѭӟc mһt bӏ nung nóng và hình thành graÿien nhiӋt ÿӝ mang dҩu âm. Tuy
nhiên, do tác ÿӝng cӫa gió sӁ xҧy ra xáo trӝn, nhiӋt ÿѭӧc truyӅn xuӕng dѭӟi
và xuҩt hiӋn lӟp ÿҷng nhiӋt vӟi nhӳng tính chҩt (nhӳng ÿһc trѭng) khác vӟi
269 270
nêm nhiӋt chính. Bӣi vì quá trình này diӉn ra liên tөc, nên mһt biӇn càng bӏ
nung nóng thì lӟp ÿҷng nhiӋt càng khác vӟi lӟp nêm nhiӋt chính. KӃt quҧ là
xuҩt hiӋn mӝt lӟp nѭӟc vӟi graÿien nhiӋt ÿӝ rҩt lӟn.
Vào mùa thu, khi cân bҵng nhiӋt tӯ bên ngoài trӣ nên âm, tӭc tәng
lѭӧng mҩt nhiӋt bҳt ÿҫu vѭӧt trӝi dòng nhiӋt bӭc xҥ, thì nêm nhiӋt mùa bҳt
ÿҫu bӏ phá hӫy. Do quá trình nguӝi lҥ
nh
mһt ÿҥi dѭѫng, nó dҫn dҫn mӡ nhҥt
ÿi và lӟp ÿҷng nhiӋt xâm nhұp sâu vào nêm nhiӋt chính. Biên dѭӟi cӫa nêm
nhiӋt mùa biӃn ÿәi tӯ vài chөc mét ÿӃn vài trăm mét. Lӟp nѭӟc tӯ mһt ÿҥi
dѭѫng tӟi ÿӝ sâu cӵc ÿҥi cӫa nêm nhiӋt mùa thѭӡng ÿѭӧc gӑi là
lӟp hoҥt

b
ӕ nhiӋt ÿӝ có thӇ có nhӳng ÿһc ÿiӇm ÿһc thù. Thí dө, trên trҳc diӋn thҷng
ÿӭng có thӇ xuҩt hiӋn nhӳng cӵc trӏ phөÿһc trѭng cho nhӳng lӟp nhiӋt ÿӝ
cao hѫn hoһc thҩp hѫn.
Hình 6.2. BiӃn thiên kinh hѭӟng cӫa nêm nhiӋt chính ӣ bҳc bán cҫu
1 - graÿien nhӓ, 2 - trung bình, 3 - lӟn
Ĉһc trѭng cho các vùng cӵc là sӵ hiӋn diӋn cӫa mӝt c͹c ti͋u nhi͏t ÿ͡
phía d˱ͣi m̿t
, thӇ hiӋn mӝt lӟp lҥnh trung gian do ÿӕi lѭu thu ÿông tҥo nên.
Thí dө, ӣ Bҳc Băng Dѭѫng vào mùa hè có mӝt lӟp nѭӟc mһt chӍ dày vài mét
ÿѭӧc sѭӣi ҩm mӝt chút, phía dѭӟi lӟp này, ÿӃn ÿӝ sâu 100-150 m bҧo tӗn
mӝt lӟp có nhiӋt ÿӝ gҫn vӟi ÿiӇm ÿông băng tҥi ÿӝ muӕi cӫa nѭӟc (gҫn
). Ӣ vù
ng Nam Cӵc nhӳng giá trӏ nhiӋt ÿӝ cӵc tiӇu trong ÿai phân kì
Nam Cӵc (50-55
o
S), nѫi chuyӇn ÿӝng thăng ѭu thӃ, ÿѭӧc quan trҳc thҩy tӟi
ÿӝ sâu 50-70 m. VӅ phía bҳc và phía nam cӫa ÿai này nhӳng giá trӏ cӵc tiӇu
nhiӋt ÿӝ nҵm sâu tӟi 100-150 m, mӝt sӕ nѫi gҫn bӡ Nam Cӵc - tӟi 200 m.
C5,1
$

Lӟp cӵc ÿҥi nhiӋt ÿӝ t
rung gian ÿѭӧc quan trҳc thҩy ӣ các vùng cӵc
hoһc ӣ phҫn tây bҳc Ĉҥi Tây Dѭѫng và Thái Bình Dѭѫng và có liên quan tӟi
sӵ xâm
nhұp các khӕi nѭӟc tѭѫng ÿӕi ҩm tӯ nhӳng vƭÿӝ thҩp ÿi tӟi. Trong
271 272
ÿó các cӵc trӏ vùng cӵc có mӝt sӕ nguӗn gӕc khác nhau. Ӣ Nam Cӵc nhӳng
cӵc trӏ ÿѭӧc tҥo thành tӯ nѭӟc cӫa dòng chҧy vòng quanh Nam Cӵc bӏ lôi

o
C trong lӟp 200 m. Trong các khӕi nѭӟc trung gian graÿien
giҧm ÿi rҩt nhiӅu. ĈiӅu kiӋn gҫn vӟi ÿҷng nhiӋt quan sát thҩy ӣ dѭӟi 2000 m.
NӃu tính ÿӃn nhӳng ÿһc ÿiӇm ÿӏa phѭѫng có thӇ chia ra bӕn phө kiӇu: phө
kiӇu Bҳc Ĉҥi Tây Dѭѫng (
ɗTc), phө kiӇu Nam Ĉҥi Tây Dѭѫng (ɗTɸ), phө
kiӇu Tây Thái Bình Dѭѫng (
ɗTɡ) và phө kiӇu Ĉông Thái Bình Dѭѫng
(
ɗTɜ).
Ki͋u chí tuy͇n (T) có graÿien nhiӋt ÿӝ trong ÿӟi mһt nhӓ hѫn mӝt ít so
vӟi kiӇu xích ÿҥo chí tuyӃn. Ӣ thҩp hѫn 1
000 m sӵ khác biӋt giӳa kiӇu chí
tuyӃn và kiӇu xích ÿҥo chí tuyӃn không còn ÿáng kӇ nӳa. Trong kiӇu này có
hai phө kiӇu ӣ hai bán cҫu: kiӇu bán cҫu bҳc (
Tc) và kiӇu bán cҫu nam (Tɸ).
Ki͋u c̵n chí tuy͇n (CɛT) gҫn giӕng kiӇu chí tuyӃn, nhѭng vӟi graÿien
thҷng ÿӭng nhiӋt ÿӝ trong lӟp bên trên nhӓ hѫn nhiӅu. Ĉó là do sӵ phát triӇn
ÿӕi lѭu xuҩt hiӋn trong mùa ÿông khi nѭӟc mһt nóng và mһn bӏ nguӝi lҥnh.
Hình 6.3. Phân vùng Ĉҥi dѭѫng ThӃ giӟi theo ÿһc ÿiӇm phân bӕ thҷng ÿӭng
nhiӋt ÿӝ nѭӟc (kí hiӋu trong chính văn) (theo V.N. Stepanov)
Ki͋u c̵n Ĉ͓a Trung H̫i (ɉp) - kiӇu nѭӟc nóng và mһn tӯĈӏa Trung
Hҧi mang qua các eo Ghibralta và Babel-Manÿeb và phân bӕ trong các vùng
lân cұn cӫa Ĉҥi Tây Dѭѫng và Ҩn Ĉӝ Dѭѫng. Trong lӟp mһt graÿien nhiӋt
ÿӝ khá cao. Khi chuyӇn sang các khӕi nѭӟc trung gian, graÿien nhiӋt ÿӝ giҧm
tӟi cӵc tiӇu trong lӟp cӵc trӏÿӝ muӕi (tҥi các ÿӝ sâu tӯ 600-800 ÿӃn 1
200-1
400 m). Ӣ phҫn phía dѭӟi ÿӟi trung gian, graÿien lҥi tăng và chӍ bҳt ÿҫu tӯ
ÿӟi sâu nѭӟc kiӇu này mӟi trӣ nên giӕng vӟi nhӳng kiӇu khác. Ngѭӡi ta chia
ra hai phө kiӇu tùy theo vӏ trí phân bӕ: phө kiӇu Ĉӏa Trung Hҧi (

4000 1,70 1,56 1,84 2,04 1,55 1,74 1,00 0,26
5000 1,56 1,51 2,09 1,95 1,55  0,86 0,57
Ki͋u c̵n c͹c (Cɛɉ) ÿһc trѭng bӣi phân bӕÿӗng nhҩt cӫa nhiӋt ÿӝ theo
ÿӝ sâu, ngoҥi trӯ mӝt lӟp mһt tѭѫng ÿӕi mӓng. Tӯ kiӇu này chia ra hai phө
kiӇu: phө kiӇu cұn Nam Cӵc (
CɛAɧ) và phө kiӇu cұn Bҳc Cӵc (CɛAp) chӍ
gһp ӣ Thái Bình Dѭѫng.
Ki͋u c͹c (ɉ) có cӵc tiӇu nhiӋt ÿӝ bên dѭӟi mһt thӇ hiӋn rõ và cӵc ÿҥi
nhiӋt ÿӝ trong ÿӟi trung gian vӟi nguӗn gӕc ÿã ÿѭӧc xét ӣ trên. KiӇu này
gӗm hai phө kiӇu: phө kiӇu Nam Cӵc (
Aɧ) chiӃm phҫn nѭӟc rӝng lӟn xung
quang Nam Cӵc và phө kiӇu Bҳc Cӵc (
Ap) phân bӕӣ Bҳc Băng Dѭѫng và
các phҫn tây bҳc cӫa Ĉҥi Tây Dѭѫng và Thái Bình Dѭѫng.
6.2.2. Ĉӝ muӕi
Khác vӟi nhiӋt ÿӝ, ÿӝ muӕi là mӝt ÿһc trѭng thөÿӝng hѫn nhiӅu. Thұt
vұy, ÿӝ biӃn thiên cӫa nó xác ÿӏnh bҵng hӋ sӕ biӃn phân nhӓ hѫn nhiӅu lҫn
ÿӝ biӃn thiên cӫa nhiӋt ÿӝ. BiӃn thiên cӵc ÿҥi cӫa ÿӝ muӕi ÿһc trѭng cho mһt
ÿҥi dѭѫng, ÿiӅu này liên quan trѭӟc hӃt tӟi các hӧp phҫn cân bҵng nѭӟ
c ngӑt
(bӕc hѫi, giá
ng thӫy, dòng lөc ÿӏa, tan và tҥo băng biӇn). Trong ÿó, nhѭÿã
thҩy trong chѭѫng 1, hiӋu giӳa bӕc hѫi và giáng thӫy là nhân tӕ chính hình
thành trѭӡng ÿӝ muӕi trong lӟp trên cӫa Ĉҥi dѭѫng ThӃ giӟi.
Phân bӕÿӝ muӕi theo ÿӝ sâu thӵc tӃ phө thuӝc hoàn toàn vào các quá
trình hoàn lѭu nѭӟc trong phѭѫng ngang và thҷng ÿӭng, trong ÿó bình lѭu
muӕi bӣi các dòng chҧy
là nhân tӕ quan tr
ӑng hѫn cҧ. Giӕng nhѭ nhiӋt ÿӝ,
trong phân bӕÿӝ muӕi cNJng thӇ hiӋn rõ mӝt lӟp tӵa ÿӗng nhҩt bên trên hình

trình vұt lý khác. Ӣ thҩp hѫn nêm muӕi, ÿӝ muӕi hҫu nhѭ không biӃn ÿәi
theo ÿӝ sâu.
Mһc dù tính thөÿӝng
cӫa ÿӝ muӕi, khác vӟi phân tҫng nhiӋt ÿӝ, phân
tҫng cӫa ÿӝ muӕi tӓ ra phӭc tҥp hѫn và có tính xen kӁ lӟp biӇu hiӋn khá rõ
vӟi nhiӅu ÿiӇm cӵc trӏ trung gian. Thұt vұy, trong ÿӟi mһt quan sát thҩy mӝt
c͹c ÿ̩i ÿ͡ mu͙i g̯n m̿t, gһp ӣ rҩt nhiӅu nѫi trong Thái Bình Dѭѫng tӯÿai
cұn chí tuyӃn bҳc bán cҫu ÿӃn cұn chí tuyӃn nam bán cҫu. Sӵ hình thành cӵc
ÿҥi này chӫ yӃu liên quan tӟi hoҥt ÿӝng cӫa dҧi hӝi tө nӝi nhiӋt ÿӟi gây nên
giáng thӫy vѭӧt trӝi nhiӅu so vӟi bӕc hѫi trong ÿai xích ÿҥo. Nѭӟc nhҥt muӕi
tӯÿây ÿѭӧc mang vào các hӋ thӕng dòng chҧy Tín phong Bҳc và N
am
ÿӇ ÿi
ÿӃn các vùng chí tuyӃn rӗi sau ÿó tiӃp tөc theo hѭӟng tӟi các cӵc. Ӣ gҫn xích
ÿҥo, ÿӝ sâu cӵc ÿҥi ÿӝ muӕi bҵng 50-100 m. Tҥi các vùng chí tuyӃn, ÿӝ sâu
ÿó ÿҥt tӟi 150 m, ÿôi chӛ (ӣҨn Ĉӝ Dѭѫng và phҫn tây Thái Bình Dѭѫng)
thұm chí tӟi 200 m.
Trong ÿӟi trung gian rҩt phә biӃn mӝt cӵc trӏÿӝ muӕi thҩp tҥo thành ӣ
các vƭÿӝ cұn cӵc do
kӃt qu
ҧ chìm nѭӟc các lӟp mһt, và mӝt cӵc trӏÿӝ muӕi
cao tҥo thành trong quá trình mang nѭӟc tӯ các biӇn Ĉӏa Trung Hҧi, Hӗng
Hҧi và vӏnh PӃchxic tӟi.
C͹c ti͋u ÿ͡ mu͙i trung gian c̵n c͹c nam ÿѭӧc quan sát thҩy trên
không gian rӝng lӟn - tӯ front ÿҥi dѭѫng Nam Cӵc ÿӃn 25
o
N ӣĈҥi Tây
Dѭѫng, 15
o
N ӣ Thái Bình Dѭѫng và ÿӃn 10

nѭӟc Ĉӏa Trung Hҧi ÿѭӧc mang ra ÿҥi dѭѫng, lan truyӅn dѭӟi dҥng dҧi quҥt
và hòa trӝn mҥnh mӁ vӟi nѭӟc Ĉҥi Tây Dѭѫng. Trong quá trình biӃn tính,
chúng bӏ nguӝi lҥnh và chìm xuӕng. Cӵ
c trӏ do
chúng tҥo thành quan sát
ÿѭӧc ӣÿӝ sâu 1
000-2000 m vӟi ÿӝ muӕi tӯ 35 ÿӃn 36%
o.
C͹c ÿ̩i ÿ͡ mu͙i H͛ng H̫i - P͇chxic là hiӋn tѭӧng tѭѫng tӵ cӫa cӵc
ÿҥi Ĉӏa Trung Hҧi. Nó ÿѭӧc tҥo thành chӫ yӃu bҵng nѭӟc mang ra tӯ biӇn
Hӗng Hҧi, ÿӝ muӕi rҩt cao (tӯ 37 %
o ӣ phía nam ÿӃn 41 %o ӣ phía bҳc). Bҳt
ÿҫu tӯ vӏnh Aÿen nó ÿã giҧm xuӕng tӟi 35,7-36
%
o. Nѭӟc biӇn Hӗng Hҧi
cNJng lan truyӅn dҥng dҧi quҥt khi ra tӟi ÿҥi dѭѫng tҥi ÿӝ sâu 600-800 m. VӅ
phía ÿông, ÿӝ muӕi cao (35-35,2 %
o) lan rӝng tӟi tұn bӡ bán ÿҧo Trung Ҩn,
vӅ phía nam - ÿӃn 5
o
S và vӅ phía tây nam - ÿӃn tұn eo biӇn Môzămbic.
C͹c ÿ̩i ÿ͡ mu͙i ÿͣisâu chӍ biӇu hiӋn ӣ phҫn ÿông bҳc Ĉҥi Tây
Dѭѫng, ӣÿây nhӡ quá trình nѭӟc ҩm và mһn do hҧi lѭu Bҳc Ĉҥi Tây Dѭѫng
277 278
mang ÿӃn bӏ nguӝi lҥnh mҥnh, ÿӕi lѭu mұt ÿӝ phә biӃn hҫu nhѭ tӟi toàn bӅ
dày ÿҥi dѭѫng. Cӵc trӏ sâu quan sát thҩy tӯ 45 ÿӃn 60
o
N. Ӣ khoҧng giӳa 25
và 45
o

Ki͋u Bengal (Ȼɝ) có nhiӅu nét tѭѫng tӵ ɗT, song trong kiӇu này không
có cӵc ÿҥi dѭӟi mһt, còn ÿӝ muӕi cӫa nѭӟc ÿӟi sâu thì hѫi tăng, ngѭӧc lҥi
vӟi kiӇu
ɗT.
Ki͋u chí tuy͇n (T) chiӃm nhӳng vùng rӝng lӟn cӫa Ĉҥi dѭѫng ThӃ giӟi,
ÿӝ muӕi lӟp mһt hѫi tăng, cӵc ÿҥi dѭӟi mһt và cӵc tiӇu trung gian biӇu hiӋn
rҩt rõ nét.
Ki͋u chí tuy͇n trung tâm ÿ̩i d˱˯ng (CɪT) phân bӕӣ trung phҫn các
ÿҥi dѭѫng tҥi vùng cӵc ÿҥi hiӋu bӕc hѫi - giáng thӫy. Vì vұy, kiӇu này có ÿӝ
muӕi cao nhҩt trong lӟp mһt, giҧm ÿӅu ÿӃn ÿӝ sâu 800-1
000 m và tăng chұm
ӣ phía dѭӟi 1
000 m.
Ki͋u chí tuy͇n phía ÿông (ȼT) khác vӟi kiӇu chí tuyӃn chính bӣi sӵ
phân bӕÿӝ muӕi ÿӗng ÿӅu trong lӟp 500 m bên trên do nhӳng chuyӇn ÿӝng
thăng cѭӡng ÿӝ mҥnh gây nên.
Ki͋u c̵n Ĉ͓a Trung H̫i (ɉp) hình thành tӯ nѭӟc ÿӝ muӕi cao và tѭѫng
ÿӕi nóng tӯ các biӇn Ĉӏa Trung Hҧi và Hӗng Hҧi, vӏnh PӃchxic ÿѭӧc mang
ra ÿҥi dѭѫng. KiӇu này ÿһc trѭng bӣi mӝt cӵc ÿҥi ÿӝ muӕi trung gian thӇ
hiӋn rõ nét. Theo ÿһc ÿiӇm ÿӏa phѭѫng, nó ÿѭӧc chia thành mӝt sӕ phө kiӇu:
phө kiӇu vӏnh PӃchxic (
ɉpc), phө kiӇu tây Hӗng Hҧi (ɉpɡ), phө kiӇu ÿông
Hӗng Hҧi (
ɉpɜ), phө kiӇu nam Hӗng Hҧi (ɉpɸ) và phө kiӇu Ĉӏa Trung Hҧi
(
Cp).
Ki͋u c̵n chí tuy͇n (CɛT) có phân bӕÿӗng nhҩt ÿӝ muӕi trong lӟp 200
m bên trên và nêm muӕi rõ nét trѭӟc 1
000 m.
279 280

4000 34,70 34,72 34,76 34,77 34,77 34,82 34,74 34,91 34,70 34,70 34,69
5000 34,71

34,76 34,81 34,79 34,80 34,75

34,68 34,68 34,70
Ki͋u c͹c (ɉ): Ĉӝ muӕi trong ÿӟi mһt và phҫn trên cӫa ÿӟi sâu rҩt thҩp,
sau ÿó hҫu nhѭÿѫn ÿiӋu tăng ÿӃn ÿӝ sâu 1 000-1 500 m, dѭӟi nӳa thӵc tӃ
không ÿәi. Có hai phө kiӇu: phө kiӇu Nam Cӵc (
Ⱥɧ) và phө kiӇu Bҳc Băng
Dѭѫng (
Ⱥp).
6.2.3. Mұt ÿӝ nѭӟc
Nhѭÿã nhұn xét, do mұt ÿӝ phө thuӝc phi tuyӃn vào nhiӋt ÿӝ và ÿӝ
muӕi, nên ÿã nҧy sinh mӝt loҥt hiӋu ӭng trong khi hòa trӝn nhӳng khӕi nѭӟc
khác nhau. Tuy nhiên, khi phân tích vƭ mô và ÿһc biӋt phân tích khí hұu thì
tính phi tuyӃn này ÿӕi vӟi các vùng khѫi ÿҥi dѭѫng có thӇ bӓ qua. Vì vұy,
trong phép xҩp xӍ bұc nhҩt phân bӕ thҷng ÿӭng cӫa mұt ÿӝ là kӃt quҧ cӝng
các phân bӕ th
ҷng
ÿӭng cӫa nhiӋt ÿӝ và ÿӝ muӕi. Ĉѭѫng nhiên là nhiӋt ÿӝ
góp phҫn áp ÿҧo vào sӵ hình thành trѭӡng mұt ÿӝ. Ngoҥi trӯ nhӳng vùng vƭ
ÿӝ cao, nѫi có băng biӇn và dòng bӭc xҥ tӟi trong năm không lӟn cNJng nhѭ
nhӳng vùng cөc bӝ có nѭӟc sông hòa trӝn vӟi nѭӟc biӇn làm chênh lӋch ÿӝ
muӕi mӝt cách ÿӝt ngӝt.
Lӟp tӵa ÿӗng nhҩt
bên trên vӅ m
ұt ÿӝ ÿѭӧc gӑi là lӟp ÿҷng mұt ÿӝ. Ĉӝ
dày cӫa nó thѭӡng ÿѭӧc chҩp nhұn bҵng cӵc tiӇu trong hai giá trӏÿӝ dày lӟp
ÿҷng nhiӋt và lӟp ÿҷng muӕi. Vì vұy, vӅ trung bình trong năm ÿӝ dày lӟp

ѭӟc ÿӕi vӟi
phҫn phía bҳc và phҫn phía nam cӫa Ĉҥi Tây Dѭѫng và Thái Bình Dѭѫng có
thӇ làm chӍ sӕ vӅ hѭӟng trao ÿәi nѭӟc qua xích ÿҥo. Nhѭÿã thҩy tӯ bҧng
này, mұt ÿӝ nѭӟc trung bình ӣ phҫn phía bҳc Ĉҥi Tây Dѭѫng bên trên ÿӝ sâu
1
000 m tӓ ra thҩp hѫn mұt ÿӝ nѭӟc ӣ phҫn phía nam, còn ӣ các ÿӝ sâu lӟn
hѫn 1
000 m - ngѭӧc lҥi.
Bҧng 6.4. Phân bӕ thҷng ÿӭng mұt ÿӝ qui ѭӟc cӫa các lӟp nѭӟc
ӣ phҫn phía bҳc và phҫn phía nam các ÿҥi dѭѫng
Ĉҥi Tây Dѭѫng Thái Bình Dѭѫng
Lӟp (m)
phҫn bҳcphҫn nam phҫn bҳcphҫn nam
0150 26,06 26,45 24,66 25,88
150500 27,05 27,16 26,49 26,85
5001000 27,46 27,48 27,08 27,28
10002000 27,77 27,71 27,47 27,55
20003000 27,85 27,83 27,68 27,74
30004000 27,87 27,86 27,74 27,80
40005000 27,88 27,86 27,78 27,82
Nhѭ vұy, trong các lӟp bên trên cӫa ÿҥi dѭѫng nѭӟc phҧi vұn chuyӇn tӯ
nӱa phía nam qua xích ÿҥo tӟi nӱa phía bҳc, trong các lӟp sâu hѫn 1
000 m -
tӯ nӱa phía bҳc tӟi nӱa phía nam. Ӣ phҫn phía nam Thái Bình Dѭѫng mұt ÿӝ
nѭӟc cӫa tҩt cҧ các lӟp lӟn hѫn mұt ÿӝ nѭӟc ӣ phҫn phía bҳc. Vì vұy, sӵ vұn
chuyӇn nѭӟc qua xích ÿҥo tӯ bán cҫ
u nam tӟi bán cҫu bҳc diӉn ra trong tҩt cҧ
các lӟp.
6.3. Khái niӋm vӅ các khӕi nѭӟc. Phân ÿӏnh các khӕi nѭӟc
trên cѫ sӣ phân tích

ÿѫn trӏ. Vì vұy, thông thѭӡng ÿӇ phân ÿӏnh các khӕi nѭӟc ngѭӡi ta chӍ sӱ
dөng dӳ liӋu vӅ nhiӋt ÿӝ và ÿӝ muӕi, mһc dù
nhӳng dӳ liӋu này không phҧi
bao giӡ cNJng là ÿӫ ÿӇ phân ÿӏnh mӝt cách tin cұy.
Nhӡ biӇu ÿӗ
ST 
có thӇ biӇu diӉn nhӳng hình tѭӧng ÿӗ hӑa sau ÿây:
ÿѭӡng thҷng hòa trӝn biӇu diӉn sӵ hòa trӝn cӫa hai khӕi nѭӟc; tam giác hòa
trӝn dùng ÿӇ phân tích sӵ hòa trӝn cӫa ba khӕi nѭӟc; ÿѭӡng cong
ST  bҩt
kì (ÿѭӡng cong hòa trӝn) phҧn ánh quá trình hòa trӝn nѭӟc chѭa hoàn toàn.
Ta xét hai khӕi nѭӟc ÿӗng nhҩt
A
và vӟi nhiӋt ÿӝ và ÿӝ muӕi tuҫn
tӵ bҵng và . Trên biӇu ÿӗ
T
B
S
11
, ST
22
, ST  nhӳng khӕi nѭӟc này sӁÿѭӧc
xác ÿӏnh bҵng các ÿiӇm
A
và gӑi là các chӍ sӕ nhiӋt muӕi trong tӑa ÿӝ
ST  (hình 6.5).
B
Hình 6.5. Ĉѭӡng thҷng hòa trӝn
hai khӕi nѭӟc
Trong ÿiӅu kiӋn hòa trӝn hoàn toàn các khӕi nѭӟc, nhiӋt ÿӝ và ÿӝ muӕi

ѭӟc sӁ có nhiӋt ÿӝ và ÿӝ muӕi ÿѭӧc xác ÿӏnh bҵng các công
thӭc hòa trӝn:
TmTmTmT 
332211
,
285 286
SmSmSmS 
332211
, (6.3)
tron
m
g ÿó Ӎ phҫn cӫa ba
khӕi nѭӟc tham gia hòa trӝn, trong
ÿó
ho
)
ÿѭ
a ө, t ӕi nѭӟ
21
, mm và 
3
t
1
321
 mm
.
KӃt quҧ hòa trӝn àn toàn ba khӕi nѭӟc sӁ ÿѭӧc biӇu diӉn bҵng mӝt
ÿiӇm vӟi các tӑa ÿӝ (
ST ,
) nҵm bên trong tam giác hòa trӝn. ĈӇ thuұn tiӋn

332211


SmSmSmS
TmTmTmT
T
và S
tѭѫng ng v i mӝt ÿiӇm bҩt kì cӫa hӛn hӧpӭӟ
M
, theo dӳ liӋu vӅ các k i
nѭӟc
hӕ
A
và B . Ta nhұn thҩy rҵng các giá trӏ nh và ÿӝ muӕi ӣiӋt ÿӝ ÿiӇm M
liên hӋ vӟi nhau bҵng mӕi phө thuӝc ÿѫn trӏ
1212
SSSS 
Ĉӗng thӡi thѭӡng
xuҩt hiӋn bài toán xác ÿӏnh thành phҫn tӍ lӋ (phҫn
trăm) cӫa tӯng khӕi nѭӟc trong sӕ các khӕi nѭӟc cӫa hӛn hӧp theo nhӳng giá
trӏ cӫa các chӍ s
122112
)( TTSTSTS
T




.
ӕ nhiӋt muӕi. Vӟi mөc ÿích ÿó, chӍ cҫn giҧi hӋ hai phѭѫng

nѭӟc, tҥi ÿӝ sâu 100 m ta có khӕi nѭӟc
B .
Yêu cҫu xác ÿӏnh các ÿһc trѭng cӫa khӕi nѭӟc ӣÿiӇm
)% 35 ,C20( oA
$
)% 34 ,C16( o
$
M tҥi ÿӝ sâu 40 m.
NӃu chҩp nhұn các ÿiӇm
A
và B là tâm cӫa các khӕi nѭӟc, dӉ dàng thҩy
rҵng ӣÿiӇm
M ÿã hòa trӝn 60% khӕi
A
và 40% khӕi B . ThӃ nhӳng giá trӏ
này vào các công thӭc (6.1) và (6.2), ta tìm ÿѭӧc ӣÿiӇm
M nhiӋt ÿӝ nѭӟc
bҵng 18,4
o
C và ÿӝ muӕi bҵng 34,5%o.
Các ÿһc trѭng trong trѭӡng hӧp hòa trӝn ba khӕi nѭӟc cNJng ÿѭӧc xác
ÿӏnh bҵng cách tѭѫng tӵ.
Phҧi lѭu ý rҵng trong ÿiӅu kiӋn thӵc thѭӡng không quan sát thҩy sӵ hòa
trӝn hoàn toàn các khӕi nѭӟc. Tҥi vì bên cҥnh quá trình xáo trӝn, hѭӟng tӟi
san bҵng nhiӋt ÿӝ và ÿӝ muӕi, trong ÿҥi dѭѫng còn có nhӳng quá trình duy
trì các giá trӏ ban ÿҫu cӫa chúng, tӭc nhӳng quá trình tҥo ra các khӕi nѭӟc.
Tr
ѭӟc hӃt, ÿó
là các quá trình trao ÿәi nhiӋt và ҭm vӟi khí quyӇn, bình lѭu và
mӝt sӕ quá trình khác.

Hình 6.7. Phân tích các khӕi nѭӟc tҥi trҥm thӫy vănST 
( ) (theo O.I. Mamaev)
W4752 ,S2141 ''
$$

OM
3. NӃu ÿѭӡng cong gӗm hai ÿoҥn thҷng hoһc hѫn nӕi vӟi nhau,
thì có ba khӕi nѭӟc hoһc hѫn tham gia hòa trӝn. Sӕ khӕi nѭӟc bҵng sӕÿiӇm
cӵc trӏ cӫa ÿѭӡng cong cӝng vӟi hai.
ST 
4. V
iӋc xác ÿӏnh các chӍ sӕ ÿѭӧc thӵc h
iӋn bҵng cách vӁ các
ÿѭӡng tiӃp tuyӃn vӟi các ÿoҥn nҳn thҷng cӫa các ÿѭӡng cong
ST
ST 

. Trong
trѭӡng hӧp này, giao ÿiӇm cӫa các tiӃp tuyӃn ӣ vùng cӵc trӏ sӁ chӍ ra chӍ sӕ
nhiӋt muӕi cӫa khӕi nѭӟc trung gian. Nhӳng ÿiӇm mút cӫa các nhánh cӫa
ÿѭӡng cong
ST  tѭѫng ӭng vӟi các khӕi nѭӟc gҫn mһt và khӕi nѭӟc sát
ÿáy.
5. ĈӇ xác ÿӏnh các biên và hàm lѭӧng (bҵng %) cӫa các khӕi nѭӟc tҥi
nhӳng ÿӝ sâu khác nhau, trên các chӍ sӕ
ST  , nhѭ trên các ÿӍnh, phҧi dӵng
tam giác hòa trӝn.
6. Ĉѭӡng trung tuyӃn chính cӫa tam giác hòa trӝn ( và trên hình
6.7) vӁ tӯÿӍnh
ӭng vӟi khӕi nѭӟc trung gian tӟi trung ÿiӇm cӫa cҥnh ÿӕi

Ĉó là: 1) Khӕi nѭӟc ÿѭӧc ÿһc trѭng bӣi ÿҫu mút cӫa ÿѭӡng cong
ST 
(ÿiӇm
A
c
) và ÿҥi diӋn cho khӕi nѭӟc mһt nҵm trong lӟp tӯ 0 ÿӃn 75-100 m;
2) Khӕi nѭӟc
A
ÿһc trѭng bӣi cӵc ÿҥi ÿӝ muӕi - ÿó là khӕi nѭӟc trung tâm
Nam Ĉҥi Tây Dѭѫng nҵm trong lӟp khoҧng 100-200 m; 3) Khӕi nѭӟc
I
ÿһc
trѭng bӣi cӵc tiӇu ÿӝ muӕi - ÿó là khӕi nѭӟc trung gian Nam Cӵc ÿѭӧc tҥo
thành ӣ vùng hӝi tө Nam Cӵc và nҵm trong lӟp 200-1000 m; 4) Khӕi nѭӟc

D
khӕi nѭӟc sâu Nam Ĉҥi Tây Dѭѫng, nҵm trong lӟp khoҧng 1000-3500
m; 5) Khӕi nѭӟc sát ÿáy Nam Cӵc
B quan sát thҩy ӣ Nam Ĉҥi Tây Dѭѫng
và ÿѭӧc tҥo thành chӫ yӃu ӣ biӇn Weÿen.
289 290
Hình 6.8. Các ÿѭӡng cong
phân bӕ thҷng ÿӭng nhiӋt
ÿӝ và ÿӝ muӕi, vӏ trí các
khӕi nѭӟc tҥi trҥm thӫy văn
()
(theo O.I. Mam
aev)
W4752 ,S2141 ''
$$

ngoài ra tҩt cҧ các khӕi nѭӟc ÿó, ngoҥi trӯ kh
ӕi nѭӟc cұn Ĉӏa Tr
ung Hҧi, là
phҫn nӕi tiӃp cӫa các khӕi nѭӟc mһt tѭѫng ӭng. Trong các ÿӟi sâu và sát ÿáy,
cNJng phân ÿӏnh ÿѭӧc sӕ khӕi nѭӟc nhѭ vұy. Song vùng phân bӕ cӫa chúng
không trùng nhau, mӝt sӕ trong chúng còn có nguӗn gӕc khác vӅ căn bҧn.
Nhѭӧc ÿiӇm chӫ yӃu nhҩt cӫa hӋ phân loҥi này là sӵ tách bҥch có phҫn
291 292
nào nhân tҥo các khӕi nѭӟc theo các ÿӟi cҩu trúc, bӣi vì trong thӵc tӃ chúng
không có nhӳng ranh giӟi chҳc chҳn nhѭ vұy. Vӟi tѭ cách là thí dө, chúng ta
xem sѫÿӗ kinh ÿiӇn phân bӕ các khӕi nѭӟc trên mһt cҳt dӑc kinh tuyӃn qua
Ĉҥi Tây Dѭѫng tӯ Aixѫlen ÿӃn Nam Cӵc (hình 6.10). Sѫÿӗ này do Wust
xây dӵng năm 1935 và dӵa trên chuyӃn khҧo sát lӏch sӱ cӫa tҫu nghiên cӭu
khoa hӑc “Meteor” các năm 1925-1927. Wust ÿã phân ÿӏnh
trong ÿҥi dѭѫng
nhӳng khӕi nѭӟc ÿӕi lѭu (mһt và trung gian) và nhӳng khӕi nѭӟc bình lѭu
(sâu và ÿáy). Nhӳng khӕi nѭӟc ÿӕi lѭu gӗm khӕi nѭӟc trung tâm - cҩu tҥo tӯ
nѭӟc nóng mһn và ӣ Bҳc Ĉҥi Tây Dѭѫng, nó phân bӕ trong biӇn Sargass.
Dѭӟi thҩp hѫn khӕi nѭӟc này là mӝt lӟp không dày các loҥi nѭӟc Ĉӏa Trung
Hҧi.
Trong ÿӟi bình lѭu, Wust ÿã phân ÿӏnh
b
ӕn khӕi nѭӟc cѫ bҧn. Ĉó là
nѭӟc sâu (khӕi nѭӟc) Bҳc Ĉҥi Tây Dѭѫng, tҥo thành trong biӇn Na Uy và
biӇn Grinlan do ÿӕi lѭu thu ÿông. Khi chìm xuӕng, thӵc tӃ nó chiӃm toàn bӝ
các lӟp sâu và di chuyӇn chұm vӅ phía nam tӟi Nam Cӵc. Ӣ gҫn Nam Cӵc
nó nәi lên mһt. Toàn bӝ quãng ÿѭӡng tӯ Bҳc Băng Dѭѫng tӟi Nam Cӵc nó
di chuyӇn mҩt 700 năm. Ĉó là nѭӟc trung gian Nam Cӵc, hì
nh thành
ӣ gҫn

C. Ngoài ra, trong mӛi ÿҥi dѭѫng có nhӳng khӕi
nѭӟc không gһp thҩy ӣ các ÿҥi dѭѫng khác (nѭӟc Ĉӏa Trung Hҧi ӣĈҥi Tây
Dѭѫng, nѭӟc biӇn Timo ӣҨn Ĉӝ Dѭѫng v.v ) và do nhӳng khác biӋt vӅ chӃ
ÿӝ thӫy văn qui ÿӏnh.
Nhӳng khác biӋt giӳa các ÿҥi dѭѫng khá rõ nét ÿѭӧc biӇu lӝ trên các
ÿѭӡng cong
ST  lҩy trung bình (hình 6.11). DӉ nhұn thҩy rҵng ӣĈҥi Tây
Dѭѫng thӵc tӃ tҥi tҩt cҧ các tҫng ÿӝ muӕi ÿӅu cao hѫn, còn ӣ Thái Bình
Dѭѫng - thҩp hѫn. Nhӳng khác biӋt giӳa các ÿҥi dѭѫng vӅ phân bӕ thҷng
ÿӭng cӫa nhiӋt ÿӝ thӇ hiӋn ít hѫn. Nhӳng khác biӋt ÿó chӍ biӇu hiӋn rõ nhҩt ӣ
trong lӟp tӵa ÿӗng nhҩt bên trên: nhiӋt
ÿӝ ӣ Thái Bình
Dѭѫng cao hѫn mӝt
chút so vӟi các ÿҥi dѭѫng khác.
293 294
Bҧng 6.5. Các khӕi nѭӟc cѫ bҧn cӫa Ĉҥi dѭѫng ThӃ giӟi
và nhӳng chӍ sӕ nhiӋt muӕi cӫa chúng (theo O.I. Mamaev)
Ĉҥi dѭѫng
Khӕi
nѭӟc
Ĉҥi Tây Dѭѫng Ҩn Ĉӝ Dѭѫng Thái Bình Dѭѫng
Ĉӕi lѭu (mһt)
Cұn chí tuyӃn Bҳc
Ĉҥi Tây Dѭѫng (20
o
C; 36,5%o)
Cұn chí tuyӃn Nam
Ĉҥi Tây Dѭѫng
(18
o

(25
o
C; 36,2%o) và (20
o
C;
35,7
%o)
Ĉӕi lѭu (trung gian)
Cұn Bҳc Cӵc
(2
o
C; 34,9%o)
Ĉӏa Trung Hҧi
(11,9
o
C; 36,5%o)
Nam Cӵc
(2,2
o
C; 33,8%o)
Hӗng Hҧi
(23
o
C; 40,0%o)
BiӇn Timo
(13
o
C; 34,6%o)
Nam Cӵc
(5,2

C; 34,66%o)
Sâu và sát ÿáy Nam
Cӵc
(0,6
o
C; 34,7%o)
Sâu và sát ÿáy
(1,3
o
C; 34,7%o)
Ghi chú: Nhӳng khӕi nѭӟc không có chӍ sӕ nhiӋt muӕi әn ÿӏnh không nêu trong bҧng này
Nhѭ vұy là phân bӕ các khӕi nѭӟc ÿҥi dѭѫng phҧn ánh rҩt rõ tính phân
ÿӟi theo phѭѫng thҷng ÿӭng và phѭѫng ngang nhѭ là mӝt trong nhӳng qui
luұt ÿӏa lý cѫ bҧn cӫa tӵ nhiên Trái Ĉҩt. Tuy nhiên, khác vӟi tính phân ÿai
thҷng ÿӭng trên lөc ÿӏa chӍ biӇu lӝӣ nhӳng vùng núi, tính phân ÿӟi thҷng
ÿӭng cӫa ÿҥi dѭѫng biӇu lӝ thӵc tӃӣ mӑi nѫi và do ÿó mang tính chҩt to
àn
c
ҫu.
Hình 6.11. Các ÿѭӡng cong ST  trung bình ӣ các ÿҥi dѭѫng
1 - Thái Bình Dѭѫng, 2 - Ĉҥi Tây Dѭѫng, 3 - Ҩn Ĉӝ Dѭѫng
295 296
6.5. VӅ nhӳng cѫ chӃ hình thành và tiӃn triӇn cӫa các khӕi
nѭӟc ÿҥi dѭѫng
Thông qua phân tích sӵ phân bӕ cӫa các khӕi nѭӟc suy ra rҵng các nhân
tӕ cѫ bҧn hình thành nên chúng là nhӳng quá trình trao ÿәi nhiӋt và nѭӟc qui
mô lӟn qua mһt ÿҥi dѭѫng, hoàn lѭu nѭӟc phѭѫng ngang và phѭѫng thҷng
ÿӭng, nhӳng quá trình ÿӕi lѭu thu ÿông ӣ các vƭÿӝ cao và ӣ các thӫy vӵc
biӇn giӳa các lөc ÿӏa. Chính là sӵ kӃt hӧp và nhӳng ÿһc ÿiӇm biӇu lӝ các
nhân tӕÿã nêu mà cuӕi

 T  56,34 S
)% ÿѭӧc hì
nh thành trong quá trình nguӝi lҥnh và mһn hóa mҥnh do
trao ÿәi rӕi, bӕc hѫi và tҥo băng. Do hoàn lѭu xoáy thuұn, có mӝt lѭӥi nѭӟc
sâu biӃn tính ( ) xâm nhұp
vào biӇn Weÿen tӟi
vùng ÿang xét. Khi hòa trӝn hai khӕi nѭӟc này trong lӟp 280-340 m ÿã tҥo
thành loҥi nѭӟc ÿáy cӫa biӇn Weÿen ( ,
84,34
o
o%34,65S ,C7,0 
$
T
 T
C90,0
$
oS % 655,34 ). Vì nһng
hѫn, nѭӟc này trѭӡn theo sѭӡn lөc ÿӏa, bӏ lôi cuӕn vào hoàn lѭu và chuyӇn
ÿӝng theo chiӅu kim ÿӗng hӗ dӑc theo sѭӡn, dҫn dҫn hòa trӝn vӟi nѭӟc sâu
ҩm và tҥo thành mӝt khӕi nѭӟc mӟi vӟi nhiӋt ÿӝ tӯ -0,3 ÿӃn -0,4
o
C và ÿӝ
muӕi 34,66%
o, ÿѭӧc gӑi là nѭӟc ÿáy Nam Cӵc (ȺȾȼ).
Ĉһc ÿiӇm hình thành nѭӟc ÿáy Nam Cӵc là nó xҧy ra không chӍ trong
thӡi kì lҥnh cӫa năm, mà cҧ trong mùa hè. Ѭӟc lѭӧng gҫn ÿúng vӅ tӍ lӋ phҫn
trăm các loҥi nѭӟc nguyên thӫy tҥo thành nѭӟc ÿáy Nam Cӵc cho thҩy rҵng
trong quá trình hòa trӝn có 12,5
% nѭӟc mһt, 25 % nѭӟc thӅm phía tây và
62,5

nhiӅu so vӟi nѭӟc Ĉҥi Tây Dѭѫng xung quanh, nên trѭӡn xuӕng sâu theo
thӅm và sѭӡn lөc ÿӏa cho tӟi ÿӝ sâu 1
000-1500 m. Tҥi nhӳng ÿӝ sâu ÿó mұt
ÿӝ nѭӟc Ĉӏa Trung Hҧi và nѭӟc Ĉҥi Tây Dѭѫng trӣ nên bҵng nhau. Vì vұy,
nѭӟc Ĉӏa Trung Hҧi bҳt ÿҫu lan truyӅn (ÿҷng mұt ÿӝ) theo phѭѫng ngang
dѭӟi d
ҥng mӝt lӟp xâm nhұp. Khác biӋt quan trӑng cӫa khӕi nѭӟc này vӟi
297 298
nhӳng khӕi nѭӟc khác (thí dө, nѭӟc ÿáy Nam Cӵc) là ӣ chӛ sӵ chuyӇn giao
các tính chҩt tӯ nguӗn xâm nhұp ra phía rìa ÿѭӧc thӵc hiӋn nhӡ nhӳng quá
trình xáo trӝn nhiӅu qui mô.
Hình 6.12. Sӵ truyӅn bá khӕi nѭӟc ÿáy Nam Cӵc trong Ĉҥi Tây Dѭѫng
Hình 6.13. Dòng nѭӟc Ĉӏa Trung Hҧi ÿi ra Bҳc Ĉҥi Tây Dѭѫng
Sӵ hình thành khӕi nѭӟc trung gian Hӗng Hҧi ӣҨn Ĉӝ Dѭѫng cNJng
diӉn ra tѭѫng tӵ nhѭ vұy. Nѭӟc Hӗng Hҧi ÿӝ muӕi cao chҧy trong lӟp sát
ÿáy qua eo Babel-Maÿep tӟi vӏnh Aÿen và ӣÿó nó hòa trӝn vӟi nѭӟc biӇn
Aravi có các ÿһc trѭng nhiӋt muӕi gҫn giӕng và lan truyӅn tiӃp tӟi mӝt phҫn
rӝng lӟn cӫa Ҩn Ĉӝ Dѭѫng
.
Nhѭ vұy, có thӇ rút ra kӃt luұn vӅ nhӳng khác biӋt quan trӑng trong sӵ
hình thành các khӕi nѭӟc. Phҫn lӟn các khӕi nѭӟc, nhѭÿã nhұn xét, ÿѭӧc tҥo
thành ӣ nhӳng vùng ÿӗng nhҩt khí hұu cӫa ÿҥi dѭѫng trong khi tiӃp xúc trӵc
tiӃp vӟi khí quyӇn. Ngoài ra các khӕi nѭӟc này chiӃm nhӳng không gian
rӝng lӟn và chúng không di chuyӇn nhѭ mӝt thӇ thӕng nhҩt. Ĉӗng thӡi, t
rong
phҥ
m vi bҧn thân khӕi nѭӟc, thì nѭӟc liên tөc chuyӇn ÿӝng và bӏ lôi kéo vào
các quá trình trao ÿәi và xáo trӝn. Nhӳng khӕi nѭӟc nhѭ vұy ÿѭӧc gӑi là
khӕi nѭӟc cѫ bҧn, hay khӕi nѭӟc nguyên sinh.
Các khӕi nѭӟc thӭ sinh là kӃt quҧ hòa trӝn các khӕi nѭӟc cѫ bҧn và

mùa ÿông và biӃn thӇ mùa hè cӫa khӕi nѭӟc). Nhân tӕ thӭ ba ÿѭӧc gӑi là
biӃn tính xáo trӝn, có thӇ xҧy ra tӯ tӯ nӃu giӳa các khӕi nѭӟc không có ranh
giӟi rõ nét. ĈiӅu này
ÿһc t
rѭng trѭӟc hӃt cho các loҥi nѭӟc cӫa các ÿӟi cҩu
trúc sâu và sát ÿáy. Tuy nhiên, biӃn tính xáo trӝn có thӇÿѭӧc thӵc hiӋn rҩt
nhanh, ÿiӅu này trѭӟc hӃt xҧy ra vӟi các dҧi front ÿҥi dѭѫng, nѫi ÿó các ÿһc
trѭng lý, hóa chính có graÿien không gian lӟn so vӟi giá trӏ nӅn cӫa chúng.
Các dҧi front dӯng (khí hұu) và bҧn thân các front là ranh giӟi tӵ nhiên cӫa
nhӳng khӕi nѭӟc cѫ bҧn trong Ĉҥ
i dѭѫng
ThӃ giӟi.
Ӣ vùng khѫi ÿҥi dѭѫng có thӇ phân ÿӏnh năm kiӇu front: kiӇu xích ÿҥo,
kiӇu cұn xích ÿҥo, kiӇu chí tuyӃn, kiӇu cұn cӵc và kiӇu cӵc. Tәng sӕ front ӣ
Ĉҥi Tây Dѭѫng là 8, ӣ Thái Bình Dѭѫng - 7 (không có front Bҳc Cӵc), ӣҨn
Ĉӝ Dѭѫng - 5 (ӣ phҫn phía bҳc ÿҥi dѭѫng này chӍ có các front xích ÿҥo và
cұn xích ÿҥo), ӣ Bҳc Băng Dѭѫng chӍ c
ó front Bҳc Cӵc. Các front và dҧi
front có ÿһc trѭng là tính năng ÿӝng cao cӫa các quá trình diӉn ra trong
chúng. Các front cұn cӵc có tính năng ÿӝng ÿһc biӋt cao, do liên quan tӟi sӵ
tѭѫng tác cӫa nѭӟc các vƭÿӝ thҩp và nѭӟc các vƭÿӝ cao vӟi nhӳng ÿһc trѭng
lý hóa rҩt khác nhau. Các front xích ÿҥo và chí tuyӃn ít năng ÿӝng nhҩt. Tuy
nhiên, mһc dù tính tích cӵc ÿӝng lӵc cao, ÿһc trѭng cӫa các front khí hұu là
vӏ trí әn ÿӏnh t
rong không gian.
6.6. Cҩu trúc phѭѫng ngang cӫa các tham sӕ trҥng thái
ÿҥi dѭѫng
Tӯ kӃt quҧ phân tích phân bӕ thҷng ÿӭng cӫa các tham sӕ trҥng thái và
các khӕi nѭӟc, suy ra rҵng lӟp mһt ÿҥi dѭѫng là lӟp biӃn ÿӝng nhҩt. Lӟp này
tham gia vào tѭѫng tác vӟi lӟp khí quyӇn sát mһt nѭӟc và tiӃp nhұn nhӳng

Ӣ phía nam ÿѭӡng xích ÿҥo, tҥi các vƭÿӝ chí tuyӃn, nhӳng vùng phía
tây cӫa các ÿҥi dѭѫng tӓ ra ҩm hѫn nhӳng vùng phía ÿông khoҧng 10
o
C, còn
ÿӟi cұn chí tuyӃn
 5-6
o
C. Tҥi các vƭÿӝ trung bình, nѫi sӵ vұn chuyӇn nѭӟc
mһt vƭ hѭӟng ngӵ trӏ, thì sӵ khác biӋt không còn nӳa.
Ӣ phҫn phía bҳc Ҩn Ĉӝ Dѭѫng, hiӋu nhiӋt ÿӝ giӳa các vùng phía tây và
phía ÿông có ÿһc ÿiӇm mùa. Mùa hè, khi hҧi lѭu lҥnh Sômali phát triӇn, nhiӋt
ÿӝ ӣ phía tây thҩp hѫn 6-8
o
C so vӟi ӣ phía ÿông. Mùa ÿông sӵ khác biӋt này
bӏ là trѫn.
Hình 6.14. Phân bӕ nhiӋt ÿӝ nѭӟc năm trung bình trên mһt Ĉҥi dѭѫng ThӃ giӟi
NhiӋt ÿӝ cӵc ÿҥi (28-30
o
C và hѫn) nhұn thҩy ӣ vùng xích ÿҥo nhiӋt; ӣ
phҫn phía tây các ÿҥi dѭѫng xích ÿҥo nhiӋt thѭӡng nҵm cách xích ÿҥo ÿӏa lý
mӝt chút vӅ phía nam, còn ӣ phҫn phía ÿông thì ÿi qua xích ÿҥo giӳa 3-6
o
N.
NhiӋt ÿӝ thҩp nhҩt dƭ nhiên ÿѭӧc quan sát thҩy ӣ các vùng cұn cӵc gҫn thҧm
băng biӇn, nhiӋt ÿӝ ӣ ÿây luôn có giá trӏ âm. Do sӵ di chuyӇn theo mùa cӫa
thҧm băng, nhiӋt ÿӝ cӵc tiӇu cNJng biӃn ÿӝng theo mùa.
NhiӋt ÿӝ nѭӟc có dao ÿӝng ngày ÿêm và dao ÿӝng năm do nhӳng biӃn
thiên cӫa bӭc xҥ mһt trӡi khi Trái Ĉҩt quay quanh trөc cӫa nó và quay quanh
Mһt Tr
ӡi. BiӃn trìn

trong phѭѫng thҷng ÿӭng. Thí dө, các dòng chҧy ҩm làm tăng nhiӋt ÿӝ vào
thӡi kì nguӝi lҥnh, sӁ làm giҧm biên ÿӝ dao ÿӝng năm. Tѭѫng tӵ, các dòng
chҧy lҥnh làm giҧm nhiӋt ÿӝ nѭӟc vào mùa nóng, cNJng sӁ làm giҧm biên ÿӝ
303 304
năm. Nѭӟc sâu nâng lên mһt thѭӡng làm giҧm biên ÿӝ năm, còn chuyӇn
ÿӝng giáng làm tăng biên ÿӝ năm.
Ҧnh hѭӣng cӫa các lөc ÿӏa liên quan tӟi sӵ vұn chuyӇn nhӳng khí ÿoàn
lҥnh hoһc nóng ra ÿҥi dѭѫng bӣi hoàn lѭu khí quyӇn. Sӵ ngӵ trӏ cӫa không
khí lөc ÿӏa nóng mùa hè và lҥnh mùa ÿông trên mӝt vùng ÿҥi dѭѫng nào ÿó
sӁ làm tăng biên ÿӝ biӃn trình năm, vì trong trѭӡng hӧ
p thӭ nhҩt nh
iӋt ÿӝ
tăng lên, còn trong trѭӡng hӧp thӭ hai - giҧm do mҩt nhiӋt vào khí quyӇn.
Ngѭӧc lҥi, nӃu không khí tѭѫng ÿӕi lҥnh thӕng trӏ trên mһt ÿҥi dѭѫng vào
mùa hè hoһc không khí ҩm thӕng trӏ vào mùa ÿông, thì biên ÿӝ dao ÿӝng
nhiӋt ÿӝ năm giҧm. Nhѭ vұy, do kӃt quҧ tác ÿӝng ÿӗng thӡi cӫa nhiӅu nhân
tӕ vӟi xu hѭӟng khác nhau mà hình thành nên sӵ phân bӕ
biên ÿӝ biӃn trìn
h
năm rҩt khác nhau thұm chí trong nӝi bӝ mӝt ÿӟi vƭÿӝ.
Bҧng 6.6. BiӃn thiên kinh hѭӟng cӫa biên ÿӝ biӃn trình năm nhiӋt ÿӝ nѭӟc
các ÿҥi dѭѫng (theo L.A. Strokina)
Ĉӟi vƭÿӝ (
o
)
Ĉҥi
dѭѫng
0
10 1020 2030 3040 4050 5060 6070 7080
Bҳc bán cҫu

dӑc vùng bӡ Equaÿo và Pêru rӗi lan rӝng tӯ Lima xuӕng phía nam. Thӡi gian
kéo dài cӫa El-Nino tӯ 2
3 ÿӃn 910 tháng, nhiӋt ÿӝ tăng lên tӯ 3,1 ÿӃn 6,8
o
C. Chu kì xuҩt hiӋn cӫa hiӋn tѭӧng không ÿӅu ÿһn và dao ÿӝng trong
khoҧng 3
7 năm. Dҧi nѭӟc nóng dӏ thѭӡng rӝng khoҧng 10
4
10
5
km
2
, tuy
nhiên, nӃu tính tӟi ҧnh hѭӣng gián tiӃp thông qua hoàn lѭu khí quyӇn, thì qui
mô cӫa hiӋn tѭӧng El-Nino tăng lên ÿӃn 10
6
10
7
km
2
.
Mһc dù nhӳng nguyên nhân cӫa El-Nino ÿӃn nay chѭa ÿѭӧc biӃt ÿӃn
cùng, nhѭng có thӇ khҷng ÿӏnh mӝt cách chҳc chҳn vӅ mӕi liên hӋ chһt chӁ
giӳa El-Nino và “dao ÿӝng nam” ÿһc trѭng cho sӵ biӃn ÿӝng vƭ mô cӫa các
quá trình khí quyӇn ít ra là ӣ các vƭÿӝ thҩp cӫa phҫn phía nam Thái Bình
Dѭѫng. ChӍ sӕ dao ÿӝng nam là graÿien áp suҩt giӳa vùng Darwin (bҳc Úc)
và ÿҧo Taiti do Wolker ÿӅ xuҩt năm
1920. Khi ch
Ӎ sӕ này có dӏ thѭӡng âm,
thì các gió tín phong ÿông nam suy yӃu nhiӅu. KӃt quҧ là chӃÿӝ mӵc nѭӟc

nhѭÿӕi lѭu tӵ do, sӁ ÿѭӧc truyӅn xuӕng các ÿӝ sâu.
Ĉӝ muӕi lӟn nhҩt qu
an sát thҩy ӣ các vƭÿӝ cұn chí tuy
Ӄn, nѫi ÿây bӕc
hѫi hiӋu dөng ÿҥt cӵc ÿҥi. Ӣ phҫn phía bҳc Ĉҥi Tây Dѭѫng nó vѭӧt quá 37,5
%
o, còn ӣ Thái Bình Dѭѫng 35,5%o.
Ӣ phҫn phía nam cӫa tҩt cҧ các ÿҥi dѭѫng, tҥi nhӳng vƭÿӝ cұn chí
tuyӃn, ÿӝ muӕi bҵng 36
36,5%o. Trong ÿó ӣ nhӳng vùng rìa ÿông cӫa các hӋ
thӕng hoàn lѭu xoáy nghӏch vƭ mô, nѫi nѭӟc nhҥt muӕi tӯ nhӳng vƭÿӝ cao
hѫn ÿѭӧc mang tӟi, ÿӝ muӕi thҩp hѫn so vӟi các vùng trung tâm và ÿһc biӋt
các vùng phía tây các ÿҥi dѭѫng, nѫi bӕc hѫi hiӋu dөng thѭӡng cӵc ÿҥi.
Trong ÿӟi xích ÿҥo, nѫi mѭa nhiӅu nhҩt, ÿӝ muӕi giҧm xuӕng tӟi
33
34,5%o, mӝt sӕ vùng (thí dө, các vӏnh Panama và Ghinê) thұm chí tӟi 30
%
o và thҩp hѫn.
Ӣ nhӳng vƭÿӝ ôn ÿӟi phía bҳc, ÿӝ muӕi giҧm tҥi các vùng phía tây do
bình lѭu nѭӟc nhҥt hѫn tӯ các vƭÿӝ cao, xuӕng tӟi 32
33 %o và thҩp hѫn,
còn tҥi các vùng phía ÿông, ngѭӧc lҥi, ӣÿây nѭӟc mһn hѫn tӯ các vƭÿӝ thҩp
ÿѭӧc mang tӟi, ÿӝ muӕi bҵng 34
34,5%o.
Hình 6.15. Phân bӕÿӝ muӕi năm trung bình trên mһt Ĉҥi dѭѫng ThӃ giӟi
Bҧng 3.7 cho bӭc tranh chi tiӃt hѫn vӅ nhӳng khác biӋt vӅÿӝ muӕi giӳa
các bán cҫu. Trong bҧng này dүn các giá trӏÿӝ muӕi lҩy trung bình ÿӕi vӟi
nӱa bҳc và nӱa nam cӫa Ĉҥi Tây Dѭѫng và Thái Bình Dѭѫng. Ӣ Bҳc Ĉҥi
Tây Dѭѫng, thӵc tӃ tҥi tҩt cҧ các ÿӝ sâu, ÿӝ muӕi lӟn hѫn ÿáng kӇ so vӟi ӣ
Nam Ĉҥi Tây Dѭѫng. ĈiӅu

an
ÿêm, vӟi ÿiӅu kiӋn không mѭa. Mѭa kéo dài hoһc tan băng hҫu nhѭ là trѫn
hoàn toàn cӵc ÿҥi ÿӝ muӕi và san bҵng biӃn trình ngày ÿêm cӫa nó.
Thông thѭӡng dao ÿӝng ngày ÿêm cӫa ÿӝ muӕi bҵng vài phҫn nghìn,
nhѭng mӝt sӕ trѭӡng hӧp riêng có thӇÿҥt tӟi 0,1
0,2 %o. Ĉӝ sâu xâm nhұp
cӫa các dao ÿӝng thѭӡng không quá 10 m, nhѭng ӣ các vƭÿӝ cұn nhiӋt ÿӟi,
ÿӝ sâu ÿó tăng 1,5
2 lҫn. Trong các dҧi front dao ÿӝng ngày ÿêm cӫa ÿӝ
muӕi gây bӣi sӵ trao ÿәi nѭӟc qua mһt ÿҥi dѭѫng có thӇ bӏ che khuҩt bӣi quá
trình bình lѭu muӕi do dòng chҧy, dao ÿӝng ngày ÿêm ÿôi khi ÿҥt 0,3
0,5
%
o.
Dao ÿӝng năm cӫa ÿӝ muӕi ÿѭӧc quyӃt ÿӏnh bӣi biӃn trình năm cӫa các
thành phҫn cân bҵng nѭӟc và hoàn lѭu phѭѫng ngang cӫa ÿҥi dѭѫng. Do bӕc
hѫi và ÿһc biӋt lѭӧng giáng thӫy biӃn ÿӝng lӟn, nên dao ÿӝng năm cӫa ÿӝ
muӕi biӃn ÿәi mҥnh tӯ vùng này ÿӃn vùng khác. Dao ÿӝng năm biӇu hiӋn
ÿһc biӋt rõ ӣ các dҧi front, ӣÿây có nhӳ
n
g dòng nѭӟc vӟi ÿӝ muӕi khác
nhau, có thӇ chênh lӋch nhau tӟi 2
4%o. Trong ÿó dao ÿӝng năm ÿӝ muӕi
bao quát lӟp dày 100
150 m và hѫn nӳa. Ӣ các vùng cӵc, dao ÿӝng ÿó ÿѭӧc
nhұn thҩy trong lӟp 20 m và gây nên chӫ yӃu bӣi các quá trình tҥo và tan
băng.
Dao ÿӝng năm nhӓ nhҩt cӫa ÿӝ muӕi diӉn ra ӣ các vƭÿӝ chí tuyӃn, nó
chӍ bҵng cӥ phҫn mѭӡi, thұm chí phҫn trăm cӫa %
o. Vӟi ÿӝ sâu, dao ÿӝng

t
V
Nhӳng giá trӏ cӵc ÿҥi mұt ÿӝ ÿѭӧc quan sát thҩy ӣ các vƭÿӝ cұn cӵc, ӣ
ÿó ÿӝ muӕi ÿã có tác ÿӝng tӟi phân bӕ mұt ÿӝ. Thұt vұy, ӣ bҳc bán cҫu, mұt
ÿӝ ÿҥt cӵc ÿҥi trong trөc cӫa dòng chҧy nóng Na Uy và các nhánh cӫa nó
trѭӟc hӃt nhӡ các loҥi nѭӟc ÿӝ muӕi cao ÿѭӧc mang tӟi ÿây tӯ nhӳng vƭÿӝ
thҩp.
Trong
bҧng 6.8 d
үn nhӳng giá trӏ mұt ÿӝ qui ѭӟc lҩy trung bình
trong phҥm vi lӟp bên trên (0
150 m) và theo tӯng ÿӟi mѭӡi ÿӝ vƭÿӝ cӫa
các ÿҥi dѭѫng. Nhѭ ta mong ÿӧi, vì các phҫn phía cӵc nam cӫa các ÿҥi
dѭѫng lҥnh hѫn nhiӅu so vӟi các phҫn gҫn Bҳc Băng Dѭѫng, nên mұt ÿӝ
nѭӟc ӣÿó cao hѫn. Ĉҥi Tây Dѭѫng là ÿҥi dѭѫng có ÿӝ muӕi cao nhҩt, lҥnh
nhҩt và do ÿó, nѭӟc cӫa nó nһng nhҩt, mұt ÿӝ qui ѭӟc trung bình bҵn
g 25,43.
Mұ
t ÿӝ nѭӟc lӟp mһt thҩp nhҩt là ӣ Thái Bình Dѭѫng (24,27). Vì vұy, chính
là ӣĈҥi Tây Dѭѫng hoàn lѭu thҷng ÿӭng phát triӇn mҥnh nhҩt, kӃt quҧ là ӣ
ÿây tҥo thành nhӳng thӇ tích lӟn nѭӟc tҫng sâu và sát ÿáy ÿӇ mang tӟi Ҩn Ĉӝ
Dѭѫng và Thái Bình Dѭѫng.
t
V
Dao
ÿӝng ngày cӫa mұt ÿӝ ÿѭӧc quyӃt ÿӏnh bӣi biӃn thiên nhiӋt ÿӝ và
ÿӝ muӕi và do ÿó,
bao quát các lӟp tӯ 10 ÿӃn 60 m và hѫn. Trên mһt ÿҥi
dѭѫng, biên ÿӝ dao ÿӝng có thӇÿҥt tӟi 0,05
0,16 ÿѫn vӏ

4050 25,59 26,73 25,72 25,56  25,68
5060 27,01 27,73 25,97 25,56  27,23
6070 27,15 27,53  27,33  27,46
Dao ÿӝng năm cӫa mұt ÿӝ phө thuӝc vào nhӳng biӃn ÿәi cân bҵng nѭӟc
và nhiӋt cӫa mһt ÿҥi dѭѫng và hoàn lѭu nѭӟc phѭѫng ngang. Ĉӝ sâu xâm
nhұp dao ÿӝng mұt ÿӝ năm liên quan trӵc tiӃp tӟi các quá trình trao ÿәi nhiӋt
và nѭӟc qua mһt ÿҥi dѭѫng, bҵng 100
150 m. Nhѭng ӣ mӝt sӕ vùng, nhѭ
các vӏnh Ghinê và Panama, ÿӝ sâu này chӍ giӟi hҥn ӣ lӟp 50
75 m, mӝt sӕ
vùng khác, chӫ yӃu ӣ nhӳng vƭÿӝ trung bình, tӟi 200 m. BiӃn trình năm mұt
ÿӝ biӃn ÿәi mҥnh tӯ vùng tӟi vùng, nhѭng phӭc tҥp nhҩt là ӣ các dҧi front,
nѫi các dòng nѭӟc vӟi nhӳng ÿһc trѭng nhiӋt muӕi khác nhau nhanh chóng
thay thӃ nhau.
311 312