MỤC LỤC
Trang
Trang phụ bìai
Lời cam đoan........................................................................................................ii
Lời cảm ơn..........................................................................................................iii
Mục lục................................................................................................................1
Danh mục các chữ viết tắt trong khóa luận..........................................................4
Mở đầu............................................................................................................... 5
Nội dung...........................................................................................8
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VIỆC PHÂN LOẠI, SỬ DỤNG VÀ BẢO
QUẢN TBDH HOÁ HỌC
1.1. Thiết bị dạy học hóa học.....................................................................................8
1.1.1. Khái niệm về thiết bị dạy học.......................................................................8
1.1.2. Vài trò của TBDH hóa học trong quá trình dạy học.................................9
1.1.2.2. Vai trò và tác dụng của TBDH hóa học trong quá trình dạy học. 9
1.1.2.1. Các giá trị giáo dục của thiết bị dạy học. ..............................................9
1.1.3. Phân loại TBDH hoá học............................................................................11
1.1.3.1. Khái niệm............................................................................................11
1.1.3.2. Nguyên tắc phân loại..........................................................................12
1.2. Yêu cầu chung về TBDH hóa học....................................................................13
1.2.1. Một số yêu cầu chung đối với TBDH. .................................................13
1.2.2. Yêu cầu chung về TBDH hóa học. .......................................................14
CHƯƠNG II: PHÂN LOẠI VÀ THỰC TRẠNG CỦA THIẾT BỊ DẠY HỌC
HOÁ HỌC Ở TRƯỜNG THPT
2.1. Phân loại TBDH hoá học ở trường THPT...................................................16
2.1.1. Phân loại TBDH hoá học lớp 10...............................................................16
2.1.1.1. Thiết bị trực quan nghe nhìn..................................................................16
1
2.1.1.2. Thiết bị thí nghiệm hoá học...................................................................17
2.1.1.3. Phân loại hoá chất..................................................................................18
2.1.2. Phân loại TBDH hoá học lớp 11...............................................................19

3.2. Sử dụng và bảo quản TBDH hoá học ở Trường THPT ...............................35
3.2.1. Nguyên tắc sử dụng và bảo quản.................................................................36
3.2.1.1. Nguyên tắc sử dụng, bảo quản tranh ảnh, mô hình , mẫu vật.36
3.2.1.2. Nguyên tắc sử dụng, bảo quản dụng cụ thí nghiêm.............................36
3.2.1.3. Nguyên tắc sử dụng và bảo quản hoá chất. ........................................37
3.2.1.4. Nguyên tắc sử dụng và bảo quản TB máy móc. .................................38
3.2.2. Sử dụng và bảo quản TBDH hoá học..........................................................38
3.2.2.1. Dụng cụ thuỷ tinh38
3.2.2.2.Cách sử dụng và bảo quản các dụng cụ bằng sứ..................................44
3.2.2.3. Cách sử dụng dụng cụ bằng gỗ, inox, sắt...........................................45
3.2.2.4. Cách sử dụng một số thiết bị máy móc...............................................45
.......................................................................................
3.2.2.5. Cách sử dụng, bảo quản hoá chất. ......................................................47
Kết luận – kiến nghị....................................................................................................49
Tài liệu tham khảo ................................................................................................51
Phụ lục
3
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
CB : Cán bộ
CBPT : Cán bộ phụ trách
CBQL : Cán bộ quản lý
PT : Phổ thông
THPT : Trung học phổ thông
TBDH : Thiết bị dạy học
PPDH : Phương pháp dạy học
PTDH : Phương tiện dạy học
TBTQ : Thiết bị trực quan
SGK : Sách giáo khoa
QTDH : Quá trình dạy học
GV : Giáo viên

2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu:
Đưa ra các cách phân loại TBDH hóa học.
Đưa ra các nguyên tắc sử dụng và bảo quản phù hợp với từng loại TB.
Nghiên cứu cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn của việc phân loại, sử dụng và bảo
quản các TBDH hóa học ở trường THPT.
Tìm hiểu các TBDH hóa học từ lớp 10,11, 12.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu:
3.1. Khách thể nghiên cứu:
Giáo viên đang làm công tác quản lí TBDH hóa học ở trường THPT, nghiên
cứu tình hình sử dụng, cách bảo quản TBDH của GV và viên chức làm công tác quản
lí.
3.2. Đối tượng nghiên cứu:
Các TBDH hóa học ở trường THPT như tranh ảnh, mô hình, mẫu vật, dụng
cụ thí nghiệm…
4. Phạm vi nghiên cứu:
Xác định đối tượng nghiên cứu như trên đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng
của việc phân loại, sử dụng và bảo quản thiết bị dạy học hoá học ở trường THPT
(lớp 10,11,12).
5. Phương pháp nghiên cứu:
5.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận:
Phân tích - tổng hợp, phân loại... nhằm làm rõ cơ sở lý luận của việc phân loại
sử dụng và bảo quản TBDH hóa học ở trường THPT, (đọc, xử lí các tài liệu, tư
liệu..., kế thừa, phát triển, vận dụng các tài liệu...).
5.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
Phương pháp quan sát, tổng kết kinh nghiệm, nghiên cứu sản phẩm...nhằm khảo
sát, đánh giá thực trạng về công tác quản lý việc sử dụng bảo quản TBDH hóa học ở
trường THPT, (điều tra, khảo sát thực trạng... ở các trường PT).
5.3. Phương pháp phân tích, đánh giá:
6
Để xử lý các số liệu của kết quả nghiên cứu, (phân tích, đánh giá các điều kiện,

những nội hàm khác nhau.
Theo PGS. TS. Vũ Trọng Rỹ, “thiết bị dạy học hay phương tiện dạy học,
đồ dùng dạy học là thuật ngữ chỉ một vật thể hoặc một tập hợp những đối tượng vật
chất được giáo viên sử dụng với tư cách là phương tiện để điều khiển hoạt động nhận
thức của học sinh. Còn đối với học sinh thì đây là nguồn tri thức, là các phương tiện
giúp học sinh lĩnh hội các khái niệm, định nghĩa, lý thuyết khoa học, hình thành ở họ
những kỹ năng, kỹ xảo, đảm bảo cho việc giáo dục, phục vụ các mục đích dạy học và
giáo dục” [9].
GS.TS. Đặng Vũ Hoạt và GS. TS. Hà Thế Ngữ cho rằng “TBDH là một
tập hợp các đối tượng vật chất được giáo viên và học sinh sử dụng với tư cách là
những phương tiện điều khiển học tập nhận thức của học sinh. Đối với học sinh đó là
nguồn tri thức phong phú, đa dạng, sinh động, là các phương tiện giúp cho các em
lĩnh hội và rèn luyện kỹ năng, hình thành kỹ xảo” [8].
Từ những khái niệm của các nhà khoa học, có thể hiểu: Thiết bị dạy học
là hệ thống đối tượng vật chất, phương tiện dạy học được GV, HS sử dụng trong
QTDH nhằm đạt được mục tiêu dạy học đề ra.
8
1.1.2. Vài trò của TBDH hóa học trong quá trình dạy học:
1.1.2.1. Các giá trị giáo dục của thiết bị dạy học:
Thúc đẩy sự giao tiếp, trao đổi thông tin, do đó giúp HS học tập có hiệu
quả.
Giúp HS tăng cường trí nhớ, làm cho việc học tập được lâu bền.
Cung cấp thêm kiến thức, kinh nghiệm trực tiếp liên quan đến thực tiễn
xã hội và môi trường sống.
Giúp khắc phục những hạn chế của lớp học bằng cách biến cái không
thể tiếp cận thành cái có thể tiếp cận được. Điều này thực sự đúng khi sử dụng phim
mô phỏng và các phương tiện tương tự.
Cung cấp kiến thức chung, qua đó HS có thể phát triển các hoạt động
học tập khác.
Giúp phát triển mối quan tâm về các lĩnh vực học tập khác và khuyến

10
THIẾT BỊ DẠY HỌC
PHƯƠNG PHÁPNỘI DUNG
MỤC TIÊU
thống. Giúp học sinh liên hệ giữa lí thuyết và đời sống thực tiễn. Đồng thời còn có
tác dụng kích thích hứng thú học tập, phát triển tư duy và trí thông minh sáng tạo của
HS.
+ TBDH hoá học rèn luyện kĩ năng thực hành cho học sinh
Hoá học là một ngành khoa học vừa lý thuyết vừa thực nghiệm, nên các kĩ
năng thực hành đóng vai trò rất quan trọng, thí nghiệm hoá học cùng với công tác tự
lập lí thuyết và thực hành của HS sẽ làm phát triển ở các em hứng thú nhận thức, tính
tích cực tự giác, phát triển tư duy và trí thông minh sáng tạo của HS.
TBDH góp phần xây dựng, hình thành, củng cố, hệ thống hoá, vận dụng kiến
thức vào thực tiễn.
Thông qua các TBDH hiện đại mà đa dạng hoá các hình thức dạy học, tiết
kiệm thời gian trên lớp, cải tiến các hình thức lao động sư phạm, tạo khả năng tổ
chức một cách khoa học và điều khiển hoạt động giáo dục.
Nghiên cứu về vai trò của TBDH, người ta còn dựa trên vai trò của các giác
quan trong quá trình nhận thức và chỉ ra rằng:
+ Kiến thức thu nhận được qua giác quan theo tỉ lệ: 1,5% qua sờ; 3,5% qua ngửi;
11% qua nghe; 83% qua nhìn.
+ Tỉ lệ kiến thức nhớ được sau khi học: 20% những gì mà ta nghe được, 30% qua
những gì mà người ta nhìn; 50% qua những gì mà người ta nghe và nhìn được; 80%
qua những gì mà ta nói được; 90% qua những gì ta nói và làm được.
Những số liệu trên cho thấy để quá trình nhận thức đạt hiệu quả cao cần phải
thông qua quá trình nghe – nhìn và thực hành, muốn vậy phải sử dụng thiết bị dạy
học để tác động hỗ trợ quá trình dạy học.
1.1.3. Phân loại TBDH hoá học:
1.1.3.1. Khái niệm:
Phân loại là sự sắp xếp các đối tượng vào một hệ thống nhất định. Phân

- Đồ dùng dùng để tái tạo các hiện tượng đó là các dụng cụ thí nghiệm,
gọi là thiết bị thí nghiệm.
12
- Thiết bị thí nghiệm hoá học bao gồm: các dụng cụ thí nghiệm bằng
thủy tinh, dụng cụ bằng sành sứ, gỗ, nhựa, cao su, inox…
 Hoá chất:
Hoá chất là là những chất hoá học sử dụng cho GV và HS làm thí
nghiệm.
 Máy móc và các thiết bị khác:
Các loại thiết bị hoạt động chủ yếu dựa vào nguồn điện, pin, acqui khi sử
dụng phải theo đúng qui trình mở/đóng như máy tính, máy chiếu, máy cất nước...
Tuy nhiên, việc phân loại chỉ mang tính chất tương đối. Trong thực tiễn DH,
việc phân loại theo chức năng và nội dung của TBTQ sẽ có nhiều lợi thế. Nó giúp
GV có thể căn cứ vào chức năng và nội dung của TBTQ trong từng hoạt động DH cụ
thể mà sử dụng cho phù hợp. Mỗi TBTQ trong một bài dạy nhất định, giữ một vị trí
và chức năng nhất định, sẽ có một cách sử dụng phù hợp với chính chức năng và nội
dung của nó, do đó làm cho hiệu quả của hoạt động DH được nâng cao.
Như vậy, đứng trên nhiều góc độ nhìn nhận, đánh giá TBDH khác nhau, có thể
hiểu được một cách tổng quan TBDH là những công cụ mà giáo viên và học sinh sử
dụng, nhằm đạt được mục đích của QTDH hoá học.
1.2. Yêu cầu chung về TBDH hóa học:
1.2.1. Một số yêu cầu chung đối với TBDH:
TBDH là nhân tố không thể thiếu được của QTDH. Để xây dựng, lựa
chọn, sử dụng TBDH có hiệu quả, cần lưu ý một số yêu cầu đối với TBDH:
+ TBDH phải phù hợp với đối tượng: phải xem xét đặc điểm tâm sinh lý
lứa tuổi để lựa chọn các mẫu TBDH cho hoạt động dạy học.
+ TBDH phải phù hợp với khả năng và đặc điểm tư duy của học sinh:
Trong quá trình học tập, học sinh thường gặp khó khăn ở vấn đề trừu tượng, đó là lúc
cần đến sự hỗ trợ của TBDH để vấn đề phức tạp trở nên dễ hiểu, phù hợp với lứa tuổi
và trình độ nhận thức của HS.

nghiệm độc hại.
Ví dụ: TBDH phải gọn nhẹ, dễ tháo để không tốn nhiều thời gian của GV,
bên cạnh đó thiết bị phải bảo dưỡng và lau chùi được mới sử dụng lâu dài.
Các sơ đồ, tranh ảnh lớn khi treo lên bảng sẽ chiếm diện tích bảng lớn bên
cạnh đó lại khó tháo gỡ.
1.2.2.3. Đảm bảo tính thẫm mỹ:
Có hình dạng, kích thước và màu sắc hợp lí, gọn đẹp, giúp học sinh
hứng thú trong học tập và sử dụng.
Ví dụ: Đối với các dụng cụ thí nghiệm, đa dạng về kích thước và màu sắc,
tuy nhiên phải hợp lí như ống nghiệm phải bằng thủy tinh trong suốt để GV và HS có
thể quan sát hiện tượng một cách chính xác.
1.2.2.4. Đảm bảo tính kinh tế:
Cấu tạo đơn giản dễ sản xuất, giá thành hạ, có thể trang bị đến từng
nhóm thực hành của học sinh, tiết kiệm hoá chất.
Ví dụ: Thực tế cũng chỉ ra rằng, việc cải tiến các thí nghiệm theo hướng sử
dụng các dụng cụ đơn giản, giá thành hạ, tiết kiệm hoá chất không chỉ mang ý nghĩa
kinh tế đơn thuần mà còn góp phần giáo dục tư tưởng cho HS, như ý thức tiết kiệm, ý
thức tìm tòi sáng tạo, khắc phục khó khăn, trân trọng các thành quả lao động. Như đã
thiết kế và sử dụng các bộ thí nghiệm đơn giản được cấu tạo bằng gỗ, sứ, các loại
ống nghiệm thuỷ tinh “đa dạng” hình trụ…
15
CHƯƠNG 2: PHÂN LOẠI VÀ THỰC TRẠNG CỦA THIẾT BỊ DẠY HỌC
HOÁ HỌC Ở TRƯỜNG THPT
2.1. Phân loại TBDH hoá học ở trường THPT :
2.1.1. Phân loại TBDH hoá học lớp 10:
2.1.1.1. Thiết bị trực quan nghe nhìn:
STT Tên thiết bị Bài
I Tranh ảnh
1
2

Mạng tinh thể nguyên tử và phân tử
I
II
III
1
3
4
4
9
10
10
11
11
12
16
16
18
18
20
29
16
C
h
ư
ơ
n
g
16
17
Một số đặc điểm của các halogen

4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
Ống nghiệm (160
×
16) mm
Ống nghiệm 16 có nhánh
Cốc thủy tinh 250ml
Cốc thủy tinh 500ml
Đèn cồn thí nghiệm
Bình cầu 250ml
Bình cầu có nhánh 250ml
Lọ thủy tinh miệng rộng
Lọ thủy tinh miệng hẹp
Đũa thủy tinh
Phễu lọc
Phễu chiết
Bình tam giác 100ml
Cốc thủy tinh 250ml
Ống nghiệm 24 có nhánh

Ống hình trụ loe một đầu
Thìa xúc hóa chất
Kính vuông
Bình rửa khí
Cốc thủy tinh 500ml
II
Kim loại, sứ, gỗ
1
2
3
4
5
Bát sứ nung
Đế sứ
Kẹp gỗ
Phễu sứ
Cối sứ
6
7
8
9
Chày sứ
Giá gỗ
Kẹp sắt
Kẹp Mo ( kẹp ống cao su)
III
Nhựa, cao su, Inox, giấy
1
2
3

2
Cr
2
O
7
, KMnO
4
, NaNO
2
, KNO
3
2 Chất dễ cháy C
2
H
5
OH, Na, Mg, Ba(OH)
2
3 Chất cực độc Br
2
, K
2
Cr
2
O
7
4 Chất ăn da Br
2
, HCl, HNO
3
, H

Silicagen
Chương cất lôi cuốn hơi nước
Dụng cụ điều chế Nitrobenzen
Chưng cất phân đoạn dầu mỏ
Ứng dụng của rượu etylic (1 tập có 4 tờ)
II
VI
VII
VIII
16
22
22
42
46
48
54
II Sơ đồ
1
2
3
4
5
6
Bộ dụng cụ chứng minh tính dẫn điện của dung dịch
Sơ đồ thiết bị tổng hợp amoniac trong công nghiệp
Chu trình nitơ trong tự nhiên
Sơ đồ lò Gas
Lò quay sản xuất Clanhke
Sơ đồ chưng cất, chế biến và ứng dụng của dầu mỏ
I

đường.
Mẫu các loại chất dẻo
2.1.2.2. Thiết bị thí nghiệm hoá học:
20
2.1.2.3. Phân loại hoá chất:
STT Tên thiết bị STT Tên thiết bị
I Thủy tinh
1
2
3
4
5
6
7
8
9
Ống nghiệm 16
Ống nghiệm 2 nhánh chữ Y
Bộ ống dẫn thủy tinh (7 loại)
Ống sinh hàn thẳng
Ống thủy tinh có bầu tròn
Ống thủy tinh thẳng
Chậu thủy tinh
Đĩa thủy tinh
Cốc thủy tinh 250 ml
10
11
12
13
14

1
2
3
4
5
6
Kính bảo vệ
Găng tay cao su
Áo choàng trắng
Nhiệt kế rượu
Bộ nút cao su các loại
Ống dẫn cao su
7
8
9
10
11
Dụng cụ nhận biết tính dẫn điện
Chổi rửa ống nghiệm
Bộ giá thí nghiệm
Giá để ống nghiệm
21
1 Chất oxi hoá KClO
3
, K
2
Cr
2
O
7

4
, Na, phenol
7 Chất gây hại H
2
O
2
, I
2
, KClO
3
, KMnO
4
, CuSO
4
, CH
3
CHO
2.1.3. Phân loại TBDH hóa học lớp 12:
2.1.3.1. Thiết bị trực quan nghe nhìn:
STT Tên thiết bị Bài
I Sơ đồ
1
2
3
4
5
6
7
8
9

22
C
h
ư
ơ
n
g
1
2
3
Bộ mô hình phân tử hoá học hữu cơ
+ Mô hình phân tử dạng đặc (1 bộ)
+ Mô hình phân tử dạng rỗng (6 bộ)
Mô hình ADN
Hợp mẫu nhựa
2.1.3.2. Dụng cụ thí nghiệm:
23
2.1.3.3. Phân loại hóa chất:
STT Tên thiết bị STT Tên thiết bị
I Thủy tinh
1
2
3
4
5
6
Ống nghiệm
Bộ ống dẫn thủy tinh các loại
( bộ gồm 6 chiếc)
Ống thủy tinh thẳng

2
3
4
5
6
Bộ dụng cụ thí nghiệm phân
tích thể tích
Chén sứ
Cối chày sứ
Đế sứ
Chổi rửa ống nghiệm
7
8
9
10
Giá để ống nghiệm
Bộ giá thí nghiệm
Kẹp đốt
Ống hút nhỏ giọt
24
1 Chất oxi hoá KClO
3
, K
2
Cr
2
O
7
, KMnO
4

, H
2
SO
4
, Na, phenol
7 Chất gây hại H
2
O
2
, I
2
, KClO
3
, KMnO
4
, CuSO
4
, CH
3
CHO
2.1.4. Thiết bị máy móc được dùng ở Trường THPT:
- Máy chiếu
- Máy đo pH
- Máy cất nước
- Máy khuấy
- Máy li tâm
- Thiết bị điện phân nước
- Cân hiện số
- Dụng cụ nhận biết tính dẫn điện
2.2. Thực trạng của việc phân loại và bảo quản TBDH hóa học ở trường