t ta trong phn ng hóa hc Precipitations In Chemical Reactions
The Young Vietnamese Chemistry Specialists©2005 posting on http://vietsciences.free.fr
Trang 1
t ta trong các phn ng hóa hc
ây là nhng lý thuyt rt c bn v s hình thành kt ta trong dung dch mà nhó bn có th
oán mt phn ng có th to thành kt ta hay không, da vào qui tc hòa tan mà chúng tôi ã
gii thiu trong phn HÓA HC PH THÔNG ca din àn HÓA HC, và bài này chúng tôi gii
thiu n các bn mt phng pháp mi, phng pháp so sánh tích các nng  ca các ion và tích
 tan ca kt ta to thành,  doán chính xác hn s hình thành kt ta trong dung dch sau
khi phn ng kt thúc. Tài liu này s giúp cho nhng hc sinh có trình  trung bình ang  hc kì
I ca lp 11 chng trình ci cách giáo dc ca vit nam, có c nhng khái nim c bn và bit
cách vit c phng trình ion ca phn ng bt kì trong dung dch và cng giúp giáo viên có th
tìm thy nhng m yu ca hc sinh, nhm giúp hc sinh có th b sung thêm kin thc hóa hc
ph thông. Chúng tôi có  li mt s ví d các bn hc sinh có th thc hành, tính toán, các ví
 tng i d nên chúng tôi ã không a li gii. Rt mong nhn c ý kin óng góp ca các
n.
t ta là s hình thành ca mt sn phm hòa tan không áng k, thu c trong mt phn ng
hóa hc xy ra bi s trn ln 2 dung dch. Vic nhn bit kt ta có thc minh ha bng vic
vit phng trình phn ng di dng phng trình ion rút gn bi vic b qua tt c các ion
không chu s thay i nào sau khi phn ng và cht rn hòa tan không áng k kt ta hình
thành t s kt hp ca các ion.
 nhn bit phng trình ion chúng ta t hn các bn ã làm quen vi qui tc hòa tan mà  bài
vit trc chúng tôi có  cp n trong phn nhn bit các cht  box hóa hc ph thông. ó là
nhng qui lut phát hin các mui là cht d hòa tan và các mui không tan. Nu cho trc
2dd(dung dch) và qui tc hòa tan bn có th doán s kt có xy ra hay không? Mc dù qui tc
hòa tan có th cho bit mt mui s kt ta, hoc s kt ta ca mui s ph thuc vào nng 
a các ion trong hn hp các dd. Tích nng  các ion phi ln hn hng s tích s tan ca
chúng,K
sp
.
Ly mt ví d v vic vit phng trình ion ca s hình thành mt kt ta.

3
-
---> NaNO
3
là cht d hòa tan theo qui tc hòa tan. Tt c các mui nitrat u
tan.
Pb
+2
+ 2Cl
-
----> PbCl
2
(cht rn) hp cht này không tan theo qui tc hòa tan. Tt c các
mui clorua u tan tr mui clorua bc, Pb(II) và Thy ngân I.
3. Vit phng trình ion cho các kt ta to thành.
Pb
+2
+ 2Cl
-
----> PbCl
2
(cht rn)
Vit tt c các phng trình ion xác nh các kt ta có thc to thành khi 2dd sau ây c
trn ln:
1. Vit phng trình phân ly biu din các ion riêng bit trong 2 mui khi chúng xut hin
trong dd.
NH
4
OH ---> NH
4

3
(cht rn)
Theo qui tc hòa tan thì tt c các hydroxyt u không tan ngoi tr hydroxyt ca các
nguyên t thuc nhóm 1 và nhóm 2 cho nên Nhôm hydroxyt là cht không tan.
3. Vit phng trình ion
Al
+3
+ 3OH
-
---> Al(OH)
3
(cht rn)
ã nm vng qui tc v tính hòa tan ca các mui và ây là mt s ví d bn t thc hành.
Vit phng trình ion và xác nh kt ta nào sc hình thành khi các cp dd sau dc trn
n:
1. Fe(C
2
H
3
O
2
)
3
+ KOH
2. Ca(NO
3
)
2
+ K
2

sp
2. tích nng  các ion> Ksp
u tích nng  các ion < K
sp
thì không có kt ta nào c to thành mc dù mui to thành có
th là mui không tan theo qui tc hòa tan. u này là bi vì nng  mol ca các ion không 
n  bt u quá trình kt tinh  hình thành kt ta có th xy ra. Trc tiên khi s kt ta bt
u to thành các vi tinh thóng vai trò nh là ht ging làm mm cho s kt tinh b mt ca
các vi tinh th. Sau ó tinh th ln dn ra n mc khi lng ca chúng có th gi chúng li vi
nhau và di tác dng ca trng trng chúng b kéo xung áy ca bình cha dd.
t khác nu tích nng  các ion > K
sp
thì nng  ca các ion s ln cho s kt ta có th
y ra. Bng s tính toán nng  mol ca các ion sau khi trn ln các dd vi nhau ri em so
sánh tích các nng  vi tích s tan K
sp
ca mui không tan chúng ta có th doán kt ta có
c hình thành hay không?
Sau ây là mt ví d:
ng  ca ion Canxi trong máu plasma là 0.0025M, nng  ca ion Oxalat là 1.10
-8
M. Hi
Canxi oxalate có kt ta không? Cho bit tích s tan ca mui CaC
2
SO
4
, K
sp
= 2.3 10
-9

O
4
-2
] = 1 X 10
-8
M
4. Tính toán tích các nng .
Tích các nng  = [Ca
+2
] [C
2
O
4
-2
] = (2.5 X 10
-3
) ( 1 X 10
-8
)
= 2.5 X 10
-11
t ta trong phn ng hóa hc Precipitations In Chemical Reactions
The Young Vietnamese Chemistry Specialists©2005 posting on http://vietsciences.free.fr
Trang 4
5. So sánh kt qu tìm c vi K
sp
và a ra kt lun.
Tích nng  ca các ion (2.5 X 10
-11
) nh hn K

a mi mui.
4. Cng gp th tích ca 2 dd li vi nhau.
5. Xác nh nng  mol ca các ion tham gia to thành kt ta sau khi ã trn ln 2dd bng
cách ly s mol ca ca mi ion mà bn ã tìm c  bc th 3 chia cho tng th tích
a 2 dd(lít).
6. Vit phung trình ion cho quá trình kt ta.
7. Tính tích nng  các ion ca kt ta
8. Gán các giá tr tìm c vào phng trình tính tích nng  các ion và ánh giá.
9. So sánh tích tìm c vi K
sp
ca kt ta và kt lun quá trình kt ta ca các ion có kh
ng xy ra hay không.
t ta trong phn ng hóa hc Precipitations In Chemical Reactions
The Young Vietnamese Chemistry Specialists©2005 posting on http://vietsciences.free.fr
Trang 5
Hãy th làm ví d sau:
Mt th 45.0 ml dd mu ca 0.0015 M BaCl
2
c cho vào mt cc cha 75.0 ml dd 0.0025 M
KF. Kt ta có c hình thành hay không?
1. Doán kt ta có th có hay không da vào qui tc hòa tan ã nêu.
Theo qui tc hòa tan thì Bari Florua, BaF
2
, s không hòa tan.
2. Vit phng trình phân ly cho BaF2
BaF
2
= Ba
+2
+ 2F

lít)
 mol Ba
+2
= 0.0015 ( .045 lit) = 0.0000675 mol = 6.75 X 10
-5
mol
6. Xác nh s mol ca KF = s mol F
-
trc khi trn ln
 mol KF =s mol F
-
= Phân t lng ca KF x ( th tích ca dd KF tính theo lít)
 mol F
-
= 0.0025(.075 lit) = 0.00001875 mol F
-
= 1.875 X 10
-5
mol
7. Xác nh th tích ca dd sau khi trn ln(tính bng lít).
75.0 ml + 45.0 ml = 120 ml = 0.120 lit
8. Xác nh (nng  mol/lít) [Ba
+2
] sau khi trn ln.
[Ba
+2
] = s mol ca Ba
+2
/ tng th tích tính theo lít
[Ba