KHÁI QUÁT ĐỊA LÍ TỰ
NHIÊN CỦA TỈNH HƯNG YÊN
Hưng Yên (Hán tự: 興安) là một tỉnh nằm ở trung tâm đồng bằng
sông Hồng Việt Nam. Trung tâm hành chính của tỉnh là thành phố
Hưng Yên nằm cách thủ đô Hà Nội 64 km về phía đông nam, cách
thành phố Hải Dương 50 km về phía tây nam. Phía bắc giáp tỉnh Bắc
Ninh, phía đông giáp tỉnh Hải Dương, phía tây và tây bắc giáp thủ đô
Hà Nội, phía nam giáp tỉnh Thái Bình và phía tây nam giáp tỉnh Hà
Nam.
Bản đồ Việt Nam với tỉnh Hưng Yên được tô đậm
Hành chính
Tỉnh Hưng Yên được phân chia thành 11 đơn vị hành chính bao gồm
thành phố Hưng Yên và 9 huyện:
Thành phố Hưng Yên
Ân Thi
Khoái Châu
Kim Động
Mỹ Hào
Phù Cừ
Tiên Lữ
Văn Giang
Văn Lâm
Yên Mỹ
Lịch sử
Tỉnh Hưng Yên nguyên thuộc thừa tuyên Sơn Nam đặt vào năm
Quang Thuận thứ 10 đời Lê (1469). Đến năm Cảnh Hưng thứ 2
rõ rệt (xuân, hạ, thu, đông). Mùa mưa kéo dài từ cuối tháng 4 đến
tháng 10 hàng năm. Lượng mưa trong mùa mưa chiếm tới 70% tổng
lượng mưa cả năm.
Diện tích: 923,09 km² (rộng hơn Hà Nam, Bắc Ninh)[3].
Lượng mưa trung bình hàng năm: 1.450 – 1.650 mm
Nhiệt độ trung bình: 23,2°C
Số giờ nắng trong năm: 1.519 giờ
Độ ẩm tương đối trung bình: 85 – 87%
Tọa độ
Vĩ độ: 20°36′-21°01′ Bắc
Kinh độ: 105°53′-106°17′ Đông
Dân số
Năm 2003 Hưng Yên có 1.116.000 người với mật độ dân số 1.209
người/km².
Thành phần dân số
Tỷ lệ dân số làm nông nghiệp rất cao, ước tính 80-90%. Tuy nhiên,
gần đây tỷ lệ này thay đổi một cách nhanh chóng do tốc độ phát triển
của công nghiệp, dịch vụ có xu hướng tăng nhanh hơn. Tỷ lệ dân số
làm nông nghiệp năm 2008 ước tính còn 50-55%, công nghiệp 37%,
dịch vụ 13%
Kinh tế
Tổng sản phẩm trong tỉnh (GDP) năm 2003 ước đạt 4.169 tỷ đồng
(chỉ số giá năm 1994). Cơ cấu: Nông nghiệp - Công nghiệp - Dịch vụ
là 35,34% - 33,17% - 31,48%
Hưng Yên là văn minh, văn hóa lúa nước, văn minh, văn hóa sông
Hồng. Về văn học dân gian, ngoài cái chung của văn học dân gian
đồng bằng Bắc Bộ, còn có những cái riêng mà chỉ Hưng Yên mới có,
chẳng hạn như lời của các bài hát trống quân - một lối hát phổ biến ở
Hưng Yên xưa kia, hiện nay vẫn còn giữ được.
Một số câu ca dao tiêu biểu cho địa phương tính:
• Thứ nhất kinh kỳ, thứ nhì Phố Hiến.
• Dù ai buôn bắc bán đông,
Đố ai quên được nhãn lồng Hưng Yên
• Oai oái như phủ Khoái xin ăn
• Chè Yên Thái, gái Tiên Lữ
Ngoài ra còn có các thể loại hát chèo, hát ả đào, [4].
Danh nhân
Hưng Yên là vùng đất địa linh nhân kiệt, là nơi sinh ra nhiều người
đỗ đạt, nhiều nhân vật tài giỏi được sử sách ca ngợi, nhân dân truyền
tụng.
Nhân vật truyền thuyết: Tống Trân
Quân sự: Triệu Quang Phục, Phạm Ngũ Lão, Nguyễn Thiện
Thuật, Hoàng Hoa Thám, Nguyễn Bình, Phạm Bạch Hổ
Y học: Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác.
Giáo dục: Dương Quảng Hàm
Khoa học: Phạm Huy Thông, Nguyễn Công Tiễu.
Đồng (Nghĩa Trụ, Văn Giang),Bánh Cuốn(Mễ Sở, Văn Giang)[8]