51
Ngoaỡi caùc hóỷ trổồỹt chờnh ra, trong thổỷc tóỳ kim loaỷi coỡn coù thóứ trổồỹt trón caùc mỷt
B
aớng 2- Hóỷ trổồỹt trong mọỹt sọỳ loaỷi vỏỷt lióỷu
Giỏo trỡnh hng dn s dng h trt vn dng trong
mt s loi vt liu do s nh hng vi ngoi lc
hån
ång xãúp chàût).
ng tám khäúi v tám màût cọ cng säú hãû trỉåüt chênh, nhỉng
ï
ràòng tiãún hnh kẹo âụng tám mäüt
Fảo våïi phạp tuún màût trỉåüt â cho
s cọ tênh do cao hån. Vê dủ :
-Sàõt, nhäm, bảc, âäưng, vng (mảng láûp phỉång tám khäúi v tám màût) do hån ráút
nhiãưu so våïi km (mảng sạu phỉ
-Kiãøu mảng láûp phỉå
mảng tám màût cọ säú phỉång trỉåüt trong mäüt màût låïn hån nãn do hån. ÅÍ nhiãût âäü
thỉåìng âäưng, vng do hån sàõt.
3-ỈÏng sút gáy ra trỉåüt :
Nhỉ â nọi åí trãn chè co ỉïng sút tiãúp trãn màût trỉåtü v theo phỉång trỉåüt måïi gáy
ra quạ trçnh trỉåüt. Ta tênh toạn ỉïng sút ny. Gi sỉí
phán tä
ú âån tinh thãø hçnh trủ bàòng lỉûc F. Lỉûc kẹot
gọc
T
v phỉång trỉåüt gọc
O
. Gi tiãút diãûn ngang ca tinh thãø l S
0
thç diãûn têch màût
trỉåüt l S

Schmid). Trong trỉåìng håüp
t
T
= 90
o
hay
O
= 90
o
giạ trë ca
W
= 0, trong trỉåìng håüp ny
ngoải lỉûc song song våïi màût trỉåüt hay vng gọc våïi phỉång trỉåüt do âọ tinh thãø ë phạ
hy m khäng gáy ra biãún dảng do. ỈÏng sút tiãúp cỉûc âải
b
W
max
= 0,5V
0
khi
T
=
O
= 45
o
.
Nhỉ váûy ỉïng sút tiãúp trãn cạc hãû trỉåüt khạc nhau cng khạc nhau, ty thüc vo gọc
tảo båíi hãû trỉåüt våïi phỉång ca ngoải lỉûc. Khi giạ trë ca
W
låïn hån mäüt giạ trë

-Âáưu tiãn sỉû trỉåüt s
Cạc màût ny cọ gọc nghiãng gáưn 45
o
nháút so våïi phỉång ti trng. Cạc màût dëch chuøn
âi tỉ
khong cạch nháút âënh.
-Mảng tinh thãø åí xung quanh màût trỉåüt bë xä lãûch nãn cn tråí q
tủc.
-Tiãúp tủc tàng ti trng tạc dủng, trã
låïn hån giạ trë tåïi hản v tham gia trỉåüt. Â
-Ngo
uạ trçnh quay ca màût v phỉång
trỉåüt âãø thu hẻp cạc gọc
T
v
O
gáưn
âãún 45
o
.
Quạ trçnh ny tảo cạc báûc trãn âån
tinh thãø. Sau khi trỉåüt s tảo ra biãún
dảng dỉ, nọ âỉåüc xem l täøng ca cạc
báûc âọ khi thoạt ra bãư màût tinh thãø. Sau
khi kãút thục quạ trçnh trỉåüt trãn màût
ngoi tinh thãø xút hiãûn cạc báûc nh
song song nhau gi l âỉåìng trỉåüt.
tü gáưn nhau tảo thnh
p nghiãng.
üi l sỉû trỉåüt cỉïng. Quạ trçnh ny cáưn phi tạc dủng mäüt lỉûc ráút låïn âãø tạch råìi

trë ỉïng sút tiãúp nh.
6-Âäü ãưn ly thuút v âäü bãưn thỉûc tãú :
Trong mảng tinh thãø l tỉåíng (khäng chỉïa lãû
ch) khi trỉåüt táút cc cạc ngun tỉí hai
bãn màût trỉåüt bàõt büc phi dëch chuøn âäưng thåìi, âi hi mäüt giạ trë ỉïng sút tiãúp ráút
låïn :
W
th
=
2
G
S
. Våïi G l mä âun trỉåüt. Giạ tr n l âäü bãưn l thuút.
Trong thỉûc tãú, mảng tinh thãø ln chỉïa lãûch, do váûy nọi chung cạc kim loải cọ giạ
tri
ëy gi
W
th
ráút nh nãn kim loải ráút dãù trỉåüt v dãù dng biãún dảng do. Do âọ kim loải cọ âäü
ìy khongbãưn tháúp. Theo tênh toạn giạ trë na
G
3
8.10
4
8.10
y
thỉûc tãú nh hån âäü bãưn l thuút tỉì 100 âãún 1000 láưn. Do váûy ta chỉa khai thạc hãút kh
nàng lm viãûc ca váût liãûudo
G
. Tỉì âọ ta tháúy ràòng âäü bãưn

diãûn têch biãn giåïi hả
t cng lå
tàng âäü bãưn. Mäúi quan hãû giỉỵa giåïi hản chy V
0,2
v kêch thỉå
biãøu diãùn nhỉ sau : V
0,2
= V
o
+ kd
1/2
- Biãøu thỉïc Hall - Petch.
54
Trong âọ : - V
o
l ỉïng sút cáưn thiãút âãø lãûch chuøn âäüng khi d o f (ỉïng våïi trong
trỉåìng håüp âån tinh thãø).
-k l hàòng säú biãøu thë cáúu trục ca biãn giåïi hảt.
Màût khạc khi kêch thỉåïc hảt nh, säú lỉåüng hảt trong mäüt âån vë thãø têch s tàng lãn,
ỵng tàng lãn tỉång
ïng sỉí dủng váût liãûu
g ï t
ẹn hảt bë bẻp âi. Mảng tinh
do váûy säú hảt cọ phỉång thêch ỉïng våïi sỉû trỉåüt theo phỉång báút k cu
ỉïng. Tỉïc l sỉû trỉåüt âỉåüc tiãún hnh trãn nhiãưu hảt hån v lỉåüng biãún dảng dỉ tàng lãn,
do âọ tênh do tàng lãn. Nhỉ váûy viãûc tảo ra hảt nh âäưng thåìi lm tàng c âäü bãưn láùn âäü
do nãn lm tàng mảnh âäü dai. Trong chãú tảo cå khê ln cọ xu hỉå
cọ kêch thỉåïc hảt nh
mën.
2-nh hỉåíng ca biãún dảng do âãún täø chỉïc v tênh cháút kim loải :

d
la
H
çnh 2.10- Hai dảng textuya trong biãún dảng váût liãûu tỉì:
a) Fe-Si, textuya ^011`<100>; b) Fe-Ni, textuya^001`<100>
b-Sau biãún dảng
do biãún dảng khäng âãưu giỉỵa cạc hảt v trãn tonti
tênh ca váût liãûu. Trong trỉåìn
låüi. Tảo ra låïp ỉïng sút nẹn dỉ ny bàòng cạch : täi bãư màût, làn bi, phun bi
c-Sau biãún dảng do do mảng tinh thãø bë xä lãûch nãn cå tênh kim loải thay âäøi ráút
nhiãưu
-Tàng âäü c
-Tàng âäü bãưn (c giåïi hản bãưn, ân häưi v chy)
-Gim âäü dẹo v âäü dai.
55