Tổ chức Sản xuất Cơ khí

61 GV. Phạm Ngọc Hiếu - Bộ môn CNCTM
CHƯƠNG XVII
TỔ CHỨC SẢN XUẤT TRONG CÁC PHÂN XƯỞNG ĐÚC

17.1. Khái niệm về phân xưởng đúc.
Các phân xưởng đúc được xếp vào loại các phân xưởng chế tạo phôi.
Các phôi ở đây được chế tạo bằng nhiều mác vật liệu, trọng lượng, kích thước,
hình dáng khác nhau. Các phôi này được gọi là phôi đúc.
Phôi đúc là loại phôi thông dụng nhất, chiếm tới 50% của tất cả các loại phôi
(phôi đúc, phôi rèn, phôi dập, phôi hàn). Trong tất cả các loại phôi đúc thì phôi đúc
bằng gang chiếm khoảng 40%.
Sở dĩ phôi đúc được sử dụng rộng rãi bởi vì chúng có nhiều ưu điểm.
- Có thể chế tạo phôi từ các loại vật liệu và hợp kim có tính chất khác nhau (độ
bền và độ dẻo, các tính chất vật lý và tính chất hóa học).
- Có khả năng chế tạo phôi có hình dạng, kích thước, trọng lượng và độ chính
xác khác nhau.
- Có khả năng chuyển đổi nhanh từ chế tạo loại phôi này sang chế tạo loại phôi
khác.
Quy trình công nghệ chế tạo phôi đúc bao gồm nhiều nguyên công khác nhau
Các phân xưởng đúc được phân oại theo chỉ tiêu sau đây:
- Loại vật liệu: phân xưởng đúc gang, phân xưởng đúc thép, phân xưởng đúc
hợp kim màu.
- Dạng sản xuất: sản xuất đơn chiếc, hàng loạt nhỏ, hàng loạt vừa, hàng loạt

S
: số công nhân sản xuất.
t: khối lượng lao động để chế tạo 1 tấn phôi (người/giờ).
N: sản lượng hàng năm của công nhân (giờ).
Ф: quỹ thời gian hàng năm của công nhân (giờ).
Diện tích phân xưởng đúc A
0
:


=

.

N: sản lượng hàng năm của phôi đúc (tấn).
m: năng suất trên 1m
2
khi làm việc 1 ca (tấn).
s: số ca làm việc.
Số máy C
K
được xác định theo công thức:


=

.Ф


N: sản lượng hàng năm của phôi đúc (tấn).







N
r
: số khuôn được rót trong 1 ca làm việc.
T
g
: thời gian quay một vòng (chu kỳ) của gầu rót (phút).
n
r
: số khuôn được rót từ một gầu.
Tổ chức Sản xuất Cơ khí

63 GV. Phạm Ngọc Hiếu - Bộ môn CNCTM
Tổng số gầu rót C
0
được tính theo công thức:
C
0
= C

phận: làm khuôn, rót khuôn, làm nguội và phá khuôn. Các bộ phận này làm việc theo
nhịp với tốc độ của băng tải.
Chiều dài công đoạn làm khuôn L
k
được xác định theo số máy làm khuôn C
k
và
khoảng cách l giữa hai máy kề nhau:
L
k
= C
k
.l
Tốc độ chuyền động của băng tải V
b
được xác định theo công thức:


=









q
b

−


(


−
)

t
1
: thời gian để rót đầy một khuôn (giây).
t
2
: thời gian để công nhân đi từ một khuôn đã rót được đến một khuôn
chưa rót (giây).
n
r
: số khuôn được rót từ 1 gầu.


=





Q
g
: dung lượng của gầu rót (kg)

Kiểm tra kim loại và cát (để làm khuôn) được thực hiện trong phòng thí
nghiệm của phân xưởng với chế độ làm việc như chế độ thực tế sản xuất.
Kiểm tra lõi gồm: quan sát bên ngoài, kiểm tra kích thước và hình dáng hình
học bằng dưỡng hoặc các thiết bị kiểm tra khác, kiểm tra độ ẩm bằng thiết bị đo độ
ẩm.
Phôi đúc được kiểm tra như sau: quan sát bề ngoài, kiểm tra kích thước và hình
dáng hình học, trong những điều kiện cần thiết có thể kiểm tra khuyết tật bên trong.

Tổ chức Sản xuất Cơ khí

65 GV. Phạm Ngọc Hiếu - Bộ môn CNCTM
CHƯƠNG XVIII
TỔ CHỨC SẢN XUẤT TRONG CÁC PHÂN XƯỞNG RÈN DẬP

18.1. Khái niệm về các phân xưởng rèn dập.
Các phân xưởng rèn dập thuộc các phân xưởng chế teạo phôi. Sản phẩm của
các phân xưởng này là phôi rèn và phôi dập
Phôi rèn, phôi dập là các loại phôi được sử dụng rộng rãi trong cơ khí. Tỷ lệ
của các phôi này (theo trọng lượng) chiếm khoảng 20% trong tổng số các loại phôi
được dùng trong sản xuất.
18.2. Tình trạng hiện nay và phương hướng phát triển của công nghệ rèn dập.
Hiện nay, nhìn chung nhược điểm của công nghệ rèn dập là mức độ chuyên
môn hóa và tập trung chưa cao. Các phân xưởng rèn dập chưa được trang bị nhiều các
thiết bị có năng suất cao và số lượng phôi rèn, phôi dập được chế tạo trong các phân

1
: số thiết bị làm tròn (làm tròn theo hướng tăng của C
0
)
Khi tính thiết bị nung nóng cần chú ý đến các điều kiện sau:
- Mỗi một thiết bị rèn hoặc dập phải có ít nhất một thiết bị nung nóng.
- Các thông số của thiết bị nung nóng phải đảm bảo đạt được năng suất tối đa
của thiết bị rèn hoặc dập.
- Khi xác định kích thước đáy lò nung cần tính đến khả năng một số phôi phải
được nung nóng lại vì chưa đủ nhiệt độ cần thiết.
Tổ chức Sản xuất Cơ khí

66 GV. Phạm Ngọc Hiếu - Bộ môn CNCTM
Kích thước của đáy lò nung A
n
được xác định theo công thức.


=




(m

Bố trí mặt bằng thiết bị hợp lý, mức độ cơ khí hóa và tự động hóa cao, tổ chức
và phục vụ chỗ làm việc hợp lý cho phép nâng cao năng suất lao động của từng nhóm
công nhân nói riêng và của phân xưởng nói chung.
Để giảm nhẹ điều kiện lao động của từng công nhân và nâng cao năng suất của
họ, chỗ làm việc phải được trang bị các cơ cấu vận chuyển, các đồ gá và các thiết bị
cơ khí hóa khác.
18.6. Đặc điểm tổ chức kiểm tra kỹ thuật trong các phân xưởng rèn dập.
Chất lượng của sản phẩm phụ thuộc chủ yếu vào chất lượng phôi. Ví dụ, các
phôi có lỗ bên trong sẽ là nguyên nhân làm gẫy chi tiết máy. Chất lượng còn ảnh
hưởng đến khối lượng gia công cơ sau này. Phôi có lượng dư quá lớn sẽ giảm năng
suất lao động và tăng giá thành chế tạo chi tiết.
Tổ chức Sản xuất Cơ khí

67 GV. Phạm Ngọc Hiếu - Bộ môn CNCTM
Trong các phân xưởng rèn dập những nguyên nhân chủ yếu gây ra phế phẩm
bao gồm:
- Vật liệu không tốt.
- Sai số khi cắt phôi.
- Nhiệt độ nung không đạt yêu cầu.
- Quá trình rèn dập không chính xác.
- Quá trình làm sạch phôi không đúng quy cách.
Nguyên nhân phế phẩm cũng có thể do mác thép không đúng hoặc kích thước
và hình dáng của vật liệu không theo quy cách.
Kiểm tra chất lượng phôi trong các phân xưởng rèn dập được thực hiện thường

19.1. Khái niệm về các phân xưởng cơ khí.
Gia công cơ là một phần của quy trình công nghệ chế tạo chi tiết. Khối lượng
gia công cơ chiếm khoảng 50% tổng khối lượng chế tạo chi tiết. Trong các nhà máy
cơ khí thường có một hoặc một số phân xưởng cơ khí.
Chất lượng gia công cơ có ảnh hưởng lớn đến chất lượng sản phẩm. Chi phí
cho gia công cơ chiếm khoảng 50÷60% giá thành sản phẩm.
Trong các phân xưởng gia công cơ người ta tiến hành gia công nhiều loại chi
tiết khác nhau. Các chi tiết này khác nhau về loại vật liệu, phương pháp tạo phôi, hình
dáng, kích thước, trọng lượng, yêu cầu về độ chính xác bà độ bóng bề mặt.
Các thiết bị gia công cơ rất khác nhau, do đó vấn đề tổ chức và vận hành chúng
phải được quan tâm đặc biệt. Ngoài ra trong các phân xưởng gia công cơ còn sử dụng
nhiều loại trang bị công nghệ, vì vậy cũng cần phải chú ý đến tổ chức cung cấp dụng
cụ và đồ gá.
Các phân xưởng cơ khí được phân loại theo dấu hiệu sau đây:
- Trọng lượng lớn nhất của phôi.
- Đặc điểm kết cấu và công nghệ của chi tiết.
- Dạng sản xuất.
Trong sản xuất đơn chiếc và hàng loạt nhỏ các phân xưởng cơ khí được dùng
để gia công nhiều chủng loại chi tiết khác nhau với số lượng mỗi loại không lớn. Quy
trình công nghệ được xây dựng sơ lược (gọi là tiến trình công nghệ) sử dụng các máy,
dụng cụ và đồ gá vạn năng.
Trong sản xuất hàng loạt vừa các phân xưởng cơ khí được dùng để gia công
các loạt chi tiết được lặp lại theo chu kỳ nhất định. Quy trình công nghệ được xây
dựng tương đối tỉ mỉ, sử dụng các máy, dụng cụ và đồ gá vạn năng và chuyên dùng.
Đối với sản xuất hàng loạt lớn và hàng khối các phân xưởng cơ khí được dùng
để gia công một loại chi tiết với số lượng lớn. Quy trình công nghệ rất tỉ mỉ, sử dụng
các máy và đồ gá chuyên dùng. Ngoài ra, còn sử dụng các cơ cấu vận chuyển cơ khí
hóa và tự động hóa.
19.2. Tình trạng hiện nay và phương hướng phát triển của các phân xưởng cơ
khí.

Trong các phân xưởng cơ khí áp dụng nhiều loại sản xuất dây chuyền như: dây
chuyền một đối tượng, dây chuyền nhiều đối tượng, dây chuyền liên tục, dây chuyền
tự động hóa và dây chuyền gia công nhóm.
Tổ chức sản xuất dây chuyền trong các phân xưởng cơ khí phải luôn luôn được
điều chỉnh cho phù hợp với những thay đổi công nghệ, thay đổi thiết bị và thay đổi đối
tượng gia công.
19.5. Tổ chức phụ vụ kỹ thuật trong các phân xưởng cơ khí.
- Tổ chức sửa chữa: trong lĩnh vực tổ chức sửa chữa cần đặc biệt chú ý đến quá
trình làm việc của thiết bị để có quyết định chính xác khi cần đưa máy vào sửa chữa.
- Tổ chức cung ứng dụng cụ và đồ gá: sau khi cung cấp dụng cụ và đồ gá cho
các chỗ làm việc cần theo dõi quá trình làm việc của chúng và phát hiện những khuyết
tật để có biện pháp thay thế và sửa chữa kịp thời.
- Tổ chức vận chuyển: khi tổ chức vận chuyển trong phân xưởng cơ khí cần
chú ý đến quá trình xếp – dỡ hàng hóa hợp lý, sử dụng các thùng chứa tiêu chuẩn, cơ
khí hóa và tự động hóa các thiết bị vận chuyển.
19.6. Tổ chức kiểm tra kỹ thuật trong các phân xưởng cơ khí.
Tổ chức Sản xuất Cơ khí

70 GV. Phạm Ngọc Hiếu - Bộ môn CNCTM
Trong các phân xưởng cơ khí đối tượng cần được kiểm tra là: vật liệu, phôi,
bán thành phẩm, chi tiết thành phẩm, thiết bị gia công, trang bị công nghệ và quy trình
công nghệ.
Phế phẩm xuất hiện ở các chỗ làm việc với mức độ khác nhau tùy thuộc vào
công nhân, trạng thái của thiết bị và trang bị công nghệ.