Sưu tầm bởi:

www.daihoc.com.vn
70

Chỉång 4
CÅ CÁÚU TỈÛ ÂËNH TÁM

4-1. khại niãûm.
Cå cáúu tỉû âënh tám l nhỉỵng cå cáúu vỉìa âënh vë, vỉìa kẻp chàût âäưng thåìi cọ
tạc dủng lm cho tám âäúi xỉïïng ca chi tiãút trng våïi tám ca cå cáúu tỉû âënh tám.
Cå cáúu tỉû âënh tám ráút cáưn thiãút khi phi gạ âàût chi tiãút hai hồûc nhiãưu láưn,
khiãún nhỉỵng láưn gạ âàût âọ tám ca chi tiãút cọ vë trê khäng âäøi. Cạc bãư màût âënh vë
ca cå cáúu tỉû âënh tám âãưu cọ chuøn dëch âỉåüc, khäng cäú âënh, chụng tiãún vo
hồûc li ra cng täúc âäü, cho nãn màût âënh vë âäưng thåìi cng l bãư màût kẻp chàût.
- Ỉu âiãøm :
+ Gim thåìi gian âënh vë v kẻp
chàût chi tiãút.
+ Âäü chênh xạc âënh tám cao, vç
dung sai ca hai màû
t chøn v dung sai
khong cạch hai màût chøn âãưu phán cho
hai bãn
Vê dủ hçnh 4-1: màût âënh vë ca chi
tiãút l hai màût phàóng, kêch thỉåïc giỉỵa hai


L
+
∆
L

1

2

∆L ∆L
Sưu tầm bởi:

www.daihoc.com.vn
71 4-3. Tỉû âënh tám bàòng chãm.
Hçnh 4-3, tỉû âënh tám bàòng khe chãm : Nhåì li 4 cọ 3 màût vạt nghiãng nhỉ
hçnh chãm, nãn khi vàûn âai äúc 5 tiãún vo, li 4 s âáøy ba con trỉåüt 3 ra âãưu nhau
âãø âënh tám v kẻp chàût ln chi tiãút gia cäng bàòng màût chøn trong ca nọ.
Gọc náng ca chãm thỉåìmg láúy bàòng 15
0
.

3 4 5 6
A

Hỉåïng A
Sưu tầm bởi:

www.daihoc.com.vn
72

Âäü chênh xạc âënh vë bàòng phỉång phạp ny phủ thüc vo sỉû làõp ghẹp
cạc chäút quay, tè lãû giỉỵa cạc cạnh tay ân.

4-5. Tỉû âënh tám bàòng cạc âỉåìng cong.
Hçnh 4-5 âënh tám bàòng màût trong ca chi tiãút, dỉûa vo âỉåìng cong ca
rnh âãø âáøy hai chäút âënh vë vo läù chi

a)
Q
Q
b
)
c)
H
çnh 4-4: Tỉû âënh tám bàòng ân báøy
Q
H
çnh 4-5
Q
Q
Sưu tầm bởi:

www.daihoc.com.vn
73

ω
=
v
a .
Khi θ=1 radian, thç a=r . Do âọ âàûc tênh xồõn a chênh l vẹc tå bạn kênh r .
Khi θ =360

t
r
1
atg ⋅=⋅=
π
α

Vç a l mäüt hàòng säú, r ln ln tàng, nãn gọc
α
ln ln gim.
Vê dủ: âỉåìng xồõn trong mám càûp tiãu chøn TC-25 cọ D=192,5mm;
d=110mm; t=10mm; a=t/2π=1,59mm.
Theo cäng thỉïc (1), ta tçm gọc náng
α
:

() ()
211;021,0
1105,19214,3
102
dD2
t
tg
750;0165,0
5,19214,3
10
D
t
tg
041;029,0

αα
α
π
α
α
π
α

Theo hçnh 4-6a, khi vàûn âéa ngỉåüc chiãưu kim âäưng häư thç váúu âi vo tám
(kẻp) v tiãúp xục våïi màût läưi. Khi vàûn âéa ngỉåüc lải thç váúu âi ra (thạo lng) v
tiãúp xục våïi màût lm.
Trong hçnh 4-6c, nãúu tỉì tám
O
′
(lãûch cạch màût âäúi xỉïng AA ca váúu l a)
ta v cạc bạn kênh r
1
, r
2
, r
3
, r
n
v láúy âọ lm präfil ca cạc ràng váúu (våïi bỉåïc
tiãún l t) thç ràng cọ thãø tiãúp xục trãn ton chiãưu räüng ca váúu nhỉng váúu khäng
H
çnh 4-6
d
D


1

R

R

R

R

R

R

r
1

r
2

r
9

r
8

r
7

r

t

12

2
3
4
5
6
7

8
9
10
11
12
4 3 2 1
O
Sưu tầm bởi:

www.daihoc.com.vn
74

chuøn âäüng theo hỉåïng kênh âỉåüc. Sỉû thay thãú cạc âoản cong xồõn äúc nàòm


4-6. Tỉû âënh tám bàòng khe chãm.
Ngun tàõc ca loải ny l nhåì vo lỉûc càõt âãø âáøy cạc con làn hồûc váúu kẻp
vo khe håí cọ hçnh chãm v âảt âỉåüc sỉû tỉû âënh tám âäưng thåìi kẻp chàût, vç thãú
lỉûc càõt cng låïn thç lỉûc kẻp cng låïn.
Kãút cáúu ca cå cáúu tỉû âënh tám bàòng khe chãm nhỉ hçnh 4-7a, b.
Hçnh 4-7a, b âënh tám bàòng màût trong chi tiãút bàòng cạc con làn (chøn âënh
vë tinh), cọ thãø dng váúu khêa nhạm âãø tàng hãû säú ma sạt dng khi màût âënh vë
thä. Khi mún thạo lng chi tiãút cáưn dng tay hồûc mäüt kãút cáúu tay quay no âọ
quay ngỉåü
c chi tiãút gia cäng âãø âáøy con làn hồûc váúu ra khi khe chãm l âỉåüc.
- Tênh tỉû hm : Mún tỉû hm, nghéa l con làn khäng báût âỉåüc ra khi khe
chãm thç phi âm bo hai phn lỉûc R
1
v R
2
(hçnh 4-8) nàòm trãn cng mäüt âỉåìng
thàóng, ngỉåüc chiãưu nhau v cng trë säú. Täút nháút l R
1
v R
2
tảo thnh mäüt ngáùu
lỉûc thûn chiãưu kim âäưng häư, R
1
åí bãn phi R
2
.
Mún tỉû hm âỉåüc, cáưn phi cọ :
1
2

ϕ
1
-Gọc ma sạt giỉỵa con làn v váût gia cäng;
ϕ
2
-Gọc
ma sạt giỉỵa con làn v li cam
Thỉåìng
ϕ
1
>
ϕ
2
, nãn, ta cọ :
α ≤ 2ϕ
2
(1)
Tỉì tam giạc AOB ta cọ :

2
d
2
D
2
d
H
cos
1
−
+


Trong âọ :K- hãû säú ma sạt làn; d - âỉåìng kênh con làn.
- Tênh lỉûc kẻp. Tỉì hçnh 4-8, ta cọ lỉûc kẻp ca mäüt con làn l:
1
1
1
tg
F
NW
ϕ
==

M:
⎟
⎟
⎟
⎟
⎠
⎞
⎜
⎜
⎜
⎜
⎝
⎛
⋅
⋅
=
′
=

- gọc ma sạt giỉỵa con làn v chi tiãút;
n- säú con làn.
Thỉåìng ta láúy âỉåìng kênh con làn d= D
1
/8.
- Kiãøm ta theo chn ẹp:
2
b
ED35.0
d
σ
⋅
⋅
⋅
=

Trong âọ:E- mä âun ân häưi ca chi tiãút (2.10
4
kG/mm
2-
); b - chiãưu di con
làn (mm);
σ
- ỉïng sút chn dáûp (âäúi våïi thẹp
σ
-=200 kG/mm
2
).

N


α
/
2
N
2
F
’

α
/
2
Sưu tầm bởi:

www.daihoc.com.vn
76

H
çnh 4-9
D
l

h


/g
6
.
Váût liãûu l xo âéa âỉåüc dáûp bàòng
thẹp 50C2A, 45, Y7A. Täi cỉïng HRC
34÷ 37.
- Kãút cáúu lm viãûc ca l xo âéa nhỉ hçnh 4-10. Säú l xo âéa cng nhiãưu thç
lỉûc kẻp cng låïn. Sau khi vàûn vêt 5 vo cạc l xo âéa chëu mäüt lỉûc v biãún dảng,
âỉåìng kênh ngoi ca l xo âéa tàng lãn lm cho chi tiãút âỉåüc âënh vë v kẻp chàût.
Khi thiãút kãú l xo âéa cáưn chụ chn gọc β khäng âỉåüc quạ låïn. Nãúu β
låïn lỉûc kẻp bẹ, ngỉåüc lải β quạ bẹ cọ thãø tảo ra hiãûn tỉåüng tỉû hm, khọ thạo chi
tiãút. Nọi chung nãn láúy
β
= 9
÷
12
0
.
- Tênh lỉûc kẻp:
Trong hçnh 4-11, l xo 1 åí trảng thại tỉû do, l xo 2 v trong trảng thại kẻp
chàût. Lỉûc kẻp tênh theo cäng thỉïc :

Q
tg
1
75,0W
1
⋅×=
β


77

Hồûc
Wtg33,1Q
1
⋅⋅=
β

W-lỉûc kẻp hỉåïng kênh (kG); Q-lỉûc
kẹo hỉåïng trủc (kG); β
1
= β-2
0
.
Tỉì âọ ta cọ : W
⋅
f
⋅
R=K
⋅
M
cRf
M
tg33,1Q

⋅
=

Trong âọ: n-säú l xo; M
x
-mä men xồõn do mäüt l xo âéa truưn.

4
-8. Tỉû âënh tám bàòng äúng kẻp co bọp ân häưi.

ÄÚng kẻp co bọp l mäüt äúng x rnh ân häưi hçnh cän, nhåì biãún dảng ân
häưi ca nọ âãø kẻp chàût v âënh tám chi tiãút.
ÄÚng kẻp co bọp cọ thãø phán thnh cạc loải :
+ Theo màût âënh vë: Âënh vë bàòng màût ngoi v màût trong ca chi tiãút. ÄÚng
kẻp âënh tám màût trong chi tiãút nhåì âáưu cän bung, cn âënh tám màût ngoi thç
nhåì âáưu cän bọp.
+ Theo pháưn kẻp: Kẻp mäüt âáưu v kẻp hai âáưu.
+ Theo chiãưu kẻp: Kẹo v âáøy.
- Så âäư lm viãûc ca äúng kẻp hçnh 4-12.
1-äúng kẻp; 2- thán âäư gạ ; 3- vêt chäúng xoay; 4-chi tiãú
t. Âáưu bãn phi äúng
kẻp âỉåüc x 3 rnh . Khi kẹo äúng kẻp sang bãn trại, äúng s bë bọp lải âãø âënh vë
v kẻp chàût chi tiãút. Âãø dãù dng thạo chi tiãút ra, gọc cän α= 30
0
.
H
çnh 4-11
1,5
δ
D


www.daihoc.com.vn
78

Rnh v läù äúng kẻp cọ cạc kiãøu nhỉ hçnh 4-13 ty theo tiãút diãûn ca phäi.
Kiãøu a:läù vng, 4 rnh; kiãøu b: läù hçnh chỉỵ nháût, 4 rnh; kiãøu c:läù 6 cảnh, 3 rnh.
Khi äúng kẻp nàòm trong äø kẻp thç tu theo âỉåìng kênh phäi to nh khạc
nhau m âiãøm tiãúp xục giỉỵa äúng kẻp s khạc nhau.
Gọc cän α ca pháưn lm viãûc khi åí trảng thại tỉû do v khi åí trảng thại kẻp
chàût thỉåìng láúy cạch nhau
03
′
.
- Tênh lỉûc kẻp (hçnh 4-14): Nãúu ta xem äúng kẻp nhỉ l mäüt chãm cỉïng
khäng biãún dảng thç pháưn lm viãûc ca nọ chëu cạc lỉûc sau âáy khi kẻp chàût :
Q - Lỉûc kẹo hỉåïng trủc (kG),
W - Phn lỉûc ca chi tiãút (kG) , tỉïc l lỉûc kẻp,
F
2
- Lỉûc ma sạt giỉỵa chi tiãút v äúng kẻp.
W
1
- Täøng phn lỉûc thàóng âỉïng ca phn lỉûc W v lỉûc ma sạt giỉỵa v âäư gạ
v äúng kẻp (kG).

Nãúu giỉỵa phäi v äúng kẻp cọ khe håí f thç lỉûc kẻp trãn phi âỉåüc trỉì båït âi
mäüt thnh pháưn lỉûc W
2
cáưn âãø lm cạc mnh hçnh mạng A, B, C biãún dảng mäüt
khong l f.
Cọ thãø coi cạc mnh âọ nhỉ nhỉỵng dáưm cäng xän âỉåüc ngm mäüt âáưu cọ
chiãưu di L chëu lỉûc W
2
åí âáưu âãø biãún dảng mäüt âoản f.
Vç thãú :
f
L
JE3
W
3
2
⋅
⋅
⋅
=

Trong âọ: E- Mä âun ân häưi.
H
çnh 4-14
Q

L

A



www.daihoc.com.vn
79

J- Täøng mä men quạn tênh ca 3 hçnh mạng A,B,C.
Do âọ lỉûc kẻp W l :
f
L
JE3
tg
2
tg
1
QW
3
21
⋅
⋅
⋅
−
+
⎟
⎠
⎞

⎝
⎛
+
=
ϕ
α

- Váût liãûu chãú tảo äúng kẻp co bọp ân häưi bàòng thẹp tháúm cạc bon, hồûc
thẹp cọ thnh pháưn cạc bon cao. Âäúi våïi nhỉỵng chi tiãút låïn nàûng, äúng kẻp thỉåìng
lm bàòng thẹp håüp kim 12XH3A hồûc 15XA, 4XC, 9XC, cng cọ thãø dng thẹp
Y6A ÷Y10A, nhiãût luûn pháưn âi âãún âäü cỉïng HRC =30÷35, pháưn lm viãûc
HRC =55÷60.
- Ỉu âiãøm ca äúng kẻp co bp ân häưi: kãút cáúu nh, âån gin, thao tạc tiãûn
låüi v nhanh.
- Nhỉåüc âiãøm: khäng hon ton tiãúp xục våïi c bãư màût phäi theo c tiãút
diãûn ngang hay dc.

4-9. Tỉû âënh tám bàòng cháút do.
Dng cạ
c cháút do âãø âënh tám v kẻp chàût chi tiãút trong âäư gạ l mäüt
thnh tỉûu cọ hiãûu qu cao. Nọ cọ âäü chênh xạc âënh tám ráút cao (cọ thãø âảt tåïi
0,001
÷
0,03mm), cọ thãø triãût tiãu hon ton khe håí giỉỵa chi tiãút v âäư âënh vë
âäưng thåìi kẻp chàût våïi lỉûc kẻp ráút låïn.
Ỉu âiãøm ca âäư gạ dng cháút do l: kãút cáúu nh, gn, thao tạc nhanh v
âäü chênh xạc âënh tám cao, lỉûc kẻp phán bäú ráút âãưu.

%%%%%

Sưu tầm bởi:

www.daihoc.com.vn


Sưu tầm bởi:

www.daihoc.com.vn
82

Sưu tầm bởi:

www.daihoc.com.vn
83