Tìm hiểu Ý nghĩa ngày giỗ tổ Hùng
Vương mùng 10 tháng 3 Mỗi năm, cứ đến ngày 10 tháng 3 Âm Lịch, người Việt , người Việt
khắp nơi trên thế giới đều long trọng tổ chức Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương để
tưởng nhớ đến Quốc Tổ và các Đấng Tiền Nhân đã có công dựng Nước
và giữ Nước, theo đúng tinh thần và đạo lý được đúc kết qua câu đối tại
đền Hùng:
Lăng tẩm tự năm nào, núi Tản, sông Đà, non nước vẫn quy về đất Tổ
Văn minh đương buổi mới, con Hồng, cháu Lạc, giống nòi còn biết nhớ
mồ Ông. Xuyên suốt mấy ngàn năm lịch sử, dân tộc Việt có lúc hưng lúc suy, có
lúc hào hùng độc lập riêng một cõi trời Nam, song cũng có lúc chìm đắm
trong lửa ngoại xâm, nhưng hầu bất cứ lúc nào, ở bất cứ đâu, hễ có
người Việt yêu nước là ở đó có ngày Giỗ Tổ, hoặc long trọng, hoặc âm
thầm.

Theo truyền thuyết, vua Đế Minh, cháu ba đời vua Thần Nông, của phần
đất phía Bắc Việt Nam ngày nay, đi tuần thú phương Nam, đến núi Ngũ
Lĩnh, gặp nàng tiên, lấy nhau, sinh ra Lộc Tục. Lộc Tục làm vua xưng
đế hiệu là Kinh Dương Vương và quốc hiệu là Xích Quỉ. Nước Xích
Quỉ, Bắc giáp hồ Động Đình, Nam giáp Hồ Tôn (Chiêm Thành), Đông
giáp biển Nam Hải và Tây giáp đất Ba Thục (tỉnh Tứ Xuyên, Trung
Quốc ngày nay). Năm đó là năm 2879 trước Công Nguyên, tức là cách
nay (2003) 4882 năm. Kinh Dương Vương lấy con gái Động Đình Quân
là Long Nữ, sinh ra Sùng Lãm. Sùng Lãm làm vua, xưng hiệu Lạc Long
Quân.


dân tộc ta. Đó là triết lý "vuông tròn" qua sự tích và ý nghĩa của "bánh
chưng, bánh dầy".

Vua Hùng Vương thứ 6, sau khi bình định xong việc nước, tuổi đã già,
quyết định truyền ngôi cho người con nào có hiếu nhứt. Nhà vua ra lịnh
người con nào dâng món ăn ngon nhứt sẽ được truyền ngôi. Tiết Liêu,
người con út, dâng vua cha bánh chưng, bánh dầy làm bằng sản phẩm
địa phương: nếp, đậu, thịt. Bánh chưng thì vuông, bánh dầy tròn, tượng
trưng cho "đất" và "trời": đất vuông, trời tròn. Nhà vua ăn bánh thấy rất
ngon và có ý nghĩa, bèn truyền ngôi cho Tiết Liêu, vì biết rằng ngoài
lòng hiếu thảo, Tiết Liêu còn biết cách trị nước có lý, có tình, có phép
tắc, có lòng nhân: đó là Vuông Tròn.

Ý nghĩa của triết lý nầy được thể hiện đầy đủ, rõ nét, nổi bật trong đời
sống của dân tộc ta.

Trải qua quá trình thăng trầm của lịch sử, trước tham vọng thôn tính, đô
hộ, đồng hóa nước ta của bọn nghịch thù phương Bắc, dân tộc Việt vẫn
tồn tại: chúng ta vẫn là người Việt, với nền văn hóa Việt mang đầy tính
đặc thù của dân tộc ta, một dân tộc bất khuất có truyền thống dựng nước
và giữ nước.

Thời đại Hùng Vương, dân tộc ta rất tiến bộ, có tinh thần dân bản và
đoàn kết.

Dân ta đã biết cách dẫn thủy nhập điền; biết phá rừng đốt nương làm
rẫy; biết gieo mạ cấy lúa, dùng lúa gạo, khoai củ làm nông sản chánh;
biết dùng nếp nấu rượu, biết lấy sớ vỏ cây dệt vải, may quần áo, lấy cỏ
năn, lác dệt làm chiếu; biết nấu cơm bằng ống tre tươi; biết săn thú rừng,
đánh cá; biết làm nhà sàn cao cẳng để tránh thú dữ; biết dùng trầu cau

thần kỳ của một cá nhân. Nhưng thật ra, ý nghĩa sâu xa của sự tích nầy
thể hiện rõ ràng nhứt đặc tính và truyền thống của dân tộc ta: đoàn kết
một lòng từ vua chí dân với quyết tâm chiến thắng. Vua quyết tâm thắng
giặc nên tìm nhân tài đánh giặc; bà mẹ nuôi con khó nhọc để dâng hiến
cho Tổ Quốc; toàn dân dâng của cải, sức lực cho cuộc chiến: góp sắt để
đúc ngựa sắt, roi sắt, đóng góp gạo, thức ăn cho Phù Đổng Thiên Vương
ăn để có sức lớn mau, lớn mạnh. Và với tinh thần đó, quyết tâm đó, vua,
dân ta thời bấy giờ đã chiến thắng, chiến thắng một cách vẻ vang.

Ngoài ra, dân ta còn có truyền thống thương yêu, đùm bọc lẫn nhau, lối
sống "bầu bí chung giàn", quí trọng tình nghĩa "đồng bào".

Ngày nay, chúng ta vẫn hằng mong ước, cầu nguyện cho ất nước ta được
sống trong ấm no, hạnh phúc, hùng mạnh, phú cường, trong ánh sáng
bình minh của tự do, dân chủ - một nền dân chủ của dân tộc Việt.

Tại sao chúng ta có những cảm nghĩ, những xót xa đó?

Vì chúng ta thừa hưởng di sản của tổ tiên, có nếp nghĩ và nếp sống Việt
Nam: có trước có sau, có lý có tình, có cương có nhu, có vươn có cuộn,
có trung có hiếu.

Thành ra, giỗ Tổ Hùng Vương chẳng những có ý nghĩa tôn vinh, mà còn
có ý nghĩa nhắc nhở, thúc đẩy chúng ta nêu cao tinh thần Hùng Vương
trong cuộc sống: vì đồng bào ruột thịt trong nước, vì Tổ Quốc thương
yêu, nhứt là trong thời đại hiện nay, một thời đại chuyển biến thuận
chiều theo trào lưu hòa bình, dân chủ, hợp tác phát triển trên toàn thế
giới.

Vì vậy, lễ giỗ Quốc Tổ Hùng Vương thật có ý nghĩa biết bao khi ngọn

chủ; và nhất là xin hãy theo gương người xưa "Vì Tổ Quốc Việt Nam! Vì
Dân Tộc Việt Nam!".