G. W. G. Hegel - HIỆN TƯỢNG HỌC
TINH THẦN [Phần 1]:Ý THỨC
§ 97
Vậy là, chúng ta [trong cấp độ xác tín cảm tính] phát biểu về cái cảm
tính như là về một cái phổ biến; điều ta nói là: cái này, thì tức là nói: cái
này phổ biến, hay là: nó tồn tại, tức cái tồn tại nói chung. Thực ra, trong
xác tín cảm tính, ta không hề [muốn] hình dung cái này phổ biến hay cái
tồn tại nói chung, nhưng ta lại [phải] nói ra cái phổ biến, hay nói khác
đi, ta tuyệt đối không nói ra được điều mà ta thực sựcho rằng
(meinen) ở trong sự xác tín cảm tính này. Như ta thấy, ngôn ngữ là cái
đúng thật hơn; trong ngôn ngữ [khi nói ra], bản thân ta bác bỏ trực
tiếp điều ta “cho rằng”; và bởi cái phổ biến là cái đúng thật của sự xác
tín cảm tính, và bởi ngôn ngữ chỉ diễn đạt cái đúng thật này thôi, thế thì
rõ ràng: ta không bao giờ có thể nói ra được [bằng từ ngữ] về cái tồn
tại cảm tính mà ta “cho rằng” [hay ta “muốn nói”](189).
§ 98
Tình hình cũng giống hệt như thế đối với hình thức khác [hình thức thứ
hai] của “cái này”, đó là, với cái Ở đây. Ở đây ví dụ là cái cây. Tôi
ngoảnh mặt đi thì sự thật này đã biến mất và chuyển thành cái sự thật
đối lập: cái Ở đây không phải là một cái cây mà đúng ra là một ngôi nhà.
Bản thân “cái Ở đây” thì không biến mất, trái lại nó vẫn còn tiếp tục tồn
tại trong sự biến mất của ngôi nhà, của cái cây và của v.v , và dửng
dưng với việc là nhà, là cây. Vậy, “Cái này” cũng lại tự cho thấy như là
tính đơn giản được trung giới (vermittelte Einfachheit), hay nói cách
khác, như làtính phổ biến (Allgemeinheit)(190).
§ 99
Như vậy, khi sự xác tín cảm tính cho thấy nơi bản thân nó rằng cái phổ
biến của cái Bây giờ và cái Ở đây cá biệt được cái Tôi “cho rằng” [trước
đây] đã được chặn đứng, bằng cách chính tôi giữ chặt chúng lại. Cái Bây
giờ là ban ngày, vì tôi nhìn thấy nó; cái Ở đây là một cái cây, cũng vậy.
Thế nhưng, trong mối quan hệ này, sự xác tín cảm tính lại cũng trải
nghiệm nơi nó cùng một phép biện chứng giống như trong mối quan hệ
trước đây. [Vì], Tôi, con người này nhìn thấy cái cây và khẳng định [cho
rằng] cái cây là cái Ở đây; nhưng một cái Tôi khác lại nhìn thấy ngôi
nhà, vàkhẳng định [cho rằng] cái Ở đây không phải là một cái cây mà
đúng ra là một ngôi nhà. Cả hai sự thật ấy đều có cùng một sự chứng
thực (Beglaubigung), đó là tính trực tiếp của cái thấy và đều có sự vững
chắc (Sicherheit) và sự đảm bảo của cả hai cái Tôi về cái biết của họ; tuy
nhiên sự thật này tiêu biến đi trong sự thật kia(192).
§ 102
Cái không tiêu biến trong kinh nghiệm ấy là cái Tôi với tư cách là cáiphổ
biến. | Cái thấy của nó không phải là một cái thấy cái cây hay ngôi nhà
này mà là một cái thấy đơn giản [nói chung], được trung giới qua sự
phủ định của ngôi nhà này và v.v , và trong khi tồn tại như vậy, nó lúc
nào cũng là đơn giản và dửng dưng đối với tất cả những gì “diễn trò”
(beiherspielt) với nó như ngôi nhà, cái cây Cái Tôi chỉ là một cái phổ
biến, giống như cái Bây giờ, cái Ở đây hay cái Này nói chung; rõ ràng ý
tôi muốn “cho rằng” có một cái Tôi cá biệt, nhưng, cũng giống như tôi
không thể nói ra được điều tôi “cho rằng” nơi cái Bây giờ, cái Ở đây, tôi
cũng không thể nói ra được cái Tôi [cá biệt]. Khi tôi nói: cái Ở đây này,
cái Bây giờ này hay là cái Ở đây, Bây giờ cá biệt, tức thị tôi nói MỌI cái
này, MỌI cái ở đây, MỌI cái bây giờ, MỌI cái cá biệt; cũng vậy, khi tôi
nói: “Tôi, cái Tôi cá biệt này thì tôi lại nói chung: MỌI cái Tôi; bất cứ ai
cũng đều là cái được tôi nói: “Tôi”, “cái Tôi cá biệt này”(193). Nếu đề ra
đòi hỏi này cho Khoa học – như một hòn đá thử [một cuộc thẩm tra]
đối với chính Khoa học, mà Khoa học đã chứng tỏ tuyệt đối không thể