NGHIÊN CỨU SỰ ĐA HÌNH DI TRUYỀN CỦA MỘT
SỐ LOÀI THỰC VẬT THU THẬP TỪ MÃ ĐÀ VÀ
CÁT TIÊN (TỈNH ĐỒNG NAI)

Hà Thị Phúc, Đặng Quang Hưng, Phạm Bảo Yên,
Nguyễn Quang Huy, Nguyễn Vũ Minh Hạnh, Phan
Tuấn Nghĩa
Khoa Sinh học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên Hà
Nội.

1. MỞ ĐẦU

Lâm trường Mã Đà thuộc tỉnh Đồng Nai là một trong
những khu vực chịu nhiều tác động của các yếu tố môi
trường khắc nghiệt, đặc biệt là các tác động của chiến tranh
hoá học. Tuy vậy, cho đến nay vẫn còn rất ít công trình
nghiên cứu về các tác động này lên các sinh vật có mặt ở
đây. Trong một công trình công bố gần đây [4], chúng tôi
đã phát hiện thấy có những sai khác về hoạt độ một vài
enzym bảo vệ oxy hoá cũng như phổ băng ADN giữa các
mẫu ốc Bradybaena similaris thu thập được từ khu vực này
so với mẫu ốc cùng loài thu thập được từ Vườn Quốc gia
Cát Tiên (Tỉnh Đồng Nai) là nơi có điều kiện sinh thái
tương tự Mã Đà nhưng ít bị tác động của chiến tranh hoá
học. Để tiếp tục đóng góp những dẫn liệu cho việc đi sâu
đánh giá về tác động của điều kiện môi trường lên hệ gen
các loài sinh vật ở vùng này, chúng tôi đã mở rộng nghiên
cứu tìm hiểu về những khác biệt trong phổ băng ADN giữa
một số loài thực vật thu thập từ hai vùng vừa nêu. Bài báo
này giới thiệu một phần các kết quả thu được.



- Phân tích phổ băng ADN bằng phương pháp các đoạn
ADN đa hình được nhân bản ngẫu nhiên (RAPD) bằng kỹ
thuật PCR. Một phản ứng RAPD-PCR bao gồm đệm PCR
1x và nồng độ cuối cùng của các chất thành phần là: MgCl
2

2,5 mM, dNTPs 0,2 mM, mồi ngẫu nhiên 0,5 mM, 2,5 đơn
vị Taq ADN polymerase và 10-20 ng ADN khuôn. Phản
ứng được thực hiện qua 45 chu kì lặp lại của 3 bước chính:
biến tính ADN khuôn ở 94
0
C, 35 giây, gắn mồi ở 37
0
C, 30
giây và kéo dài chuỗi ở 72
0
C, 1 phút. Sản phẩm của RAPD
sau đó được điện di trên gel agarose 2%, nhuộm băng bằng
ethidium bromide và chụp ảnh để phân tích.

3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

3.1. Xây dựng quy trình tách chiết ADN từ mẫu thực
vật

Để tách chiết ADN từ các mẫu thực vật chúng tôi đã sử
dụng qui trình của Stacey và Issac [7], là qui trình đã được
dùng với nhiều đối tượng thực vật khác nhau. Tuy vậy khi
áp dụng qui trình tách chiết này, chúng tôi không thu được

0
C trong 15 phút. Hoà tan kết tủa trong TE (Tris-HCl 10
mM pH 8,0 có chứa EDTA 2 mM), loại ARN bằng RNAse,
tái kết tủa ADN bằng 0,7 lần thể tích isopropanol và hoà
tan trở lại trong đệm TE.

Kết quả đo độ hấp phụ ở bước sóng 260 nm (A
260
) và 280
nm (A
280
) của các chế phẩm ADN thu được (bảng 2) chứng
tỏ sự có mặt của ADN, tỷ số A
260
/A
280
của cả 4 đối tượng
đạt khoảng 1,9 đến 2,1. Khi phân tích chất lượng ADN
bằng điện di trên gel agarose (hình 1) cho thấy tất cả 4 mẫu
thực vật chọn nghiên cứu thu ở Mã Đà hay Cát Tiên đều
chỉ chứa một băng ADN có kích thước lớn, không lẫn
ARN. Các kết quả phân tích về độ hấp thụ tử ngoại và điện
di khẳng định qui trình với các cải tiến về thành phần cũng
như bước tách chiết kể trên đã cho phép thu được chế phẩm
ADN có chất lượng tốt.

Bảng 2: Độ hấp phụ ở bước sóng 260 nm và 280 nm của
các chế phẩm ADN thực vật
OPA12 cho một băng đa hình với kích thước khoảng 1,3 kb
chỉ có ở mẫu Cát Tiên.

Đối với loài Quế bì, chúng tôi cũng đã phát hiện được 2
băng đa hình với kích thước khoảng 1,4 kb với mồi OPA4
và OPA12, một băng có kích thước khoảng 1,6 kb với mồi
OPA10. Các băng này chỉ có ở mẫu Mã Đà, không có ở
Mẫu Cát Tiên (hình 3).

Các mồi OPA4, OPA10 và OPA12 khi được sử dụng với
loài Lộc Vừng và Săng Mây đã không có băng nhân bản
điển hình vì vậy chúng tôi đã sử dụng các mồi P4, P10,
Z16, Z17, Z18 và Z19. Kết quả thu được với loài Lộc Vừng
(hình 4) cho thấy có 3 băng đa hình được thể hiện, trong đó
các băng có kích thước khoảng 2 kb với mồi Z17 và 1 kb
với mồi Z18 chỉ thấy ở mẫu Mã Đà còn băng 1 kb với mồi
Z19 chỉ có ở mẫu Cát Tiên.

Tương tự, chúng tôi cũng đã phát hiện được 4 băng đa hình
ở mẫu Săng Mây (hình 5), cụ thể các băng có kích thước
khoảng 1,3 kb, 1,5 kb với mồi P4 và băng 1,7 kb với mồi
Z18 chỉ thấy ở mẫu Mã Đà còn băng có kích thước khoảng
1,4 kb với mồi P4 chỉ xuất hiện ở mẫu Cát Tiên

4. THẢO LUẬN

Qua nghiên cứu này chúng tôi đã xây dựng được một qui
trình tách chiết ADN cải tiến cho các mẫu thực vật. Mặc
dầu cho đến nay đã có rất nhiều qui trình tách chiết ADN
khác nhau từ nguyên liệu thực vật [5, 7], nhưng sự đa dạng

những đoạn ADN sai khác cũng như nghiên cứu các
protein được biểu hiện có thể là cơ sở tốt nhất để trả lời câu
hỏi vừa nêu. Hình 2: Điện di gel agarose các sản phẩm RAPD-PCR của
mẫu Trung Quân với các mồi D5, D6, D7, OPA4, OPA10
và OPA12
M: Thang chuẩn ADN 1 kb, MĐ: Mã Đà, CT: Cát Tiên
Hình 3: Điện di gel agarose sản phẩm RAPD-PCR của mẫu
Quế Bì với các mồi OPA4, OPA10 và OPA12
M: Thang chuẩn ADN 1 kb, MĐ: Mã Đà, CT: Cát Tiên
Hình 4: Điện di gel agarose sản phẩm RAPD-PCR của mẫu
Lộc Vừng với các mồi P4, P10, Z16, Z17, Z18 và Z19.
M: Thang chuẩn ADN 1 kb, MĐ: Mã Đà, CT: Cát Tiên
Hình 5: Điện di gel agarose sản phẩm RAPD-PCR của mẫu
Săng Mây với các mồi P4, P10, Z16, Z17, Z18 và Z19.
M: Thang chuẩn ADN 1 kb, MĐ: Mã Đà, CT: Cát Tiên TÀI LIỆU THAM KHẢO

pp. 13-16.
8. Wyss, P. (1996). The use of RAPD for isolate
identification of Arbuscular Mycorrhizal fungi. In Species
Diagnostics Protocols. Ed. Clapp, J.P., Humana Press Inc.
New Jersey. pp: 199-208.

SUMMARY

Investigation of DNA polymorphism of some plant
species collected from mada and catien regions (in
Dongnai province)

A modified protocol for isolation of DNA from some plants
was reported. Modifications consisted of i) the buffer
composition with high concentrations of EDTA (up to 50
mM) and NaCl up to 1.4M, addition of polyvinyl
pirrolidone (PVP), sodium dodecyl sulfate and ii) change in
the way to collect the DNA from isolation mixture. Four
plant species: Ancistocladus tectorius, Cinnamomum
cassia, Segeraea elliptica and Barringtonia acutangula
were collected from Mada and Catien regions for the study
to compare DNA banding patterns between each pair of the
species by using RAPD-PCR techniques. The obtained
results showed that all the four species collected from
Mada region showed some difference in DNA banding
patterns compared to those of the same species collected
from Catien region, indicating possible effects of
environmental factors on the genome of the species.
However, further investigation is needed to elucidate the
relations between the change in their genome and