Ấn chương Việt Nam - Ấn chương thời Tần - Hán

Sau khi Tần Thủy Hoàng thống nhất Trung Quốc xây
dựng quốc gia trung ương tập quyền, xây dựng cải
cách chế độ trên nhiều lĩnh vực trong đó có quy định
về việc chế tác và sử dụng ấn chương. Quy định ấn
chương của Hoàng đế sử dụng là phải lấy ngọc thạch
của nước Sở để điêu khắc và phải gọi là Tỷ (璽),
quan lại và người bình thường dùng ấn thì gọi là ấn
(印) và Chương (章), còn đặt ra loại “phù tiết hợp
thừa” dùng cho cơ cấu chuyên môn, thực thi chế độ
giám quản ấn tỷ, cấm việc lạm dụng chế tác ấn
chương không theo quy định.

Ngọc Tỷ của Hoàng đế từ giai đoạn này được coi là
báu vật của quốc gia và tượng trưng cho hoàng
quyền, việc sử dụng và quản lý giữ gìn Ngọc Tỷ được
thực hiện theo quy chế nghiêm cẩn, mất Ngọc Tỷ tức
là đã tượng trưng của việc mất nước.

Thời Tần, ấn chương của quan viên và trăm họ về
hình thể cũng tương tự như ấn chương thời Chiến
Quốc, nhưng chủ yếu dùng nguyên liệu bằng đồng để
đúc, núm ấn thường làm đơn giản. Tư ấn được tạo tác
tinh mỹ cẩn thận hơn, núm ấn thường làm theo hình
thú vật.
dùng trong giới nghệ thuật thư pháp mà không sử
dụng trong công tác hành chính.

Ấn chương thời Hán phần lớn được tạo đúc kiểu
“Bạch văn” (白文) tức là khắc hoặc làm khuôn mà
khi đóng dấu thì sẽ cho ra đời một hình dấu có nền
màu mực và nét chữ sẽ là những nét trắng nên gọi là
“Bạch văn”.

Phong cách văn tự trên ấn chương rất phong phú, chủ
yếu và đặc sắc là những kiểu dáng “vuông vức ngay
thẳng”, “đoan trang đầy đặn”. Thể văn khắc trên ấn
chương rất sinh động với đường nét cong khuôn vòng
vừa phải, nét đậm không to quá, nét nhỏ không mảnh
quá, chỗ mau chỗ thưa nhưng vẫn giữ được sự cân
đối hài hòa, bố cục tự nhiên nhưng vẫn theo quy tắc
nhất định.

Hình thức ấn chương thời Hán rất đa dạng với nhiều
dạng kiểu hình vuông, tròn, chữ nhật. Núm ấn được
làm theo hình thú vật mà chủ yếu là con thú trong tôn
giáo tín ngưỡng Trung Quốc như thanh long, bạch
hổ, huyền vũ, chu tước và đồ hình tứ linh long, ly,
quy phượng. Ngoài ra núm ấn cũng được khắc chạm
một số loại thú khác như sư tử, lạc đà, ngựa, chim
v.v… nó biểu tượng sự tốt đẹp hùng tráng với nhiều
động tác cách điệu sinh động, nó khẳng định sự sáng
tạo của các nghệ nhân khắc ấn thời Hán.

Bút họa khắc ấn văn ngoài thể chữ Triện và Triện -