Tiểu luận về chiến tranh
TÌNH HÌNH QUÂN SỰ Ở PHÁP
Đã đăng trên tờ "The Pall Mall Gazette" số 1806, ngày 26 tháng
Mười một 1870
Ngày hôm qua chúng tôi đã lưu ý độc giả đến sự kiện là từ khi Xê-đăng
đầu hàng, những triển vọng của nước Pháp đã trở nên tốt hơn
[105]
, và
ngay cả việc Mét-xơ thất thủ và do đó mà giải phóng đến 150.000 quân
Đức, hiện nay cũng không phải là một tai họa gay go như nó đã thể
hiện ra lúc ban đầu. Nếu ngày hôm nay chúng tôi quay trở lại cũng vấn
đề ấy, thì cũng chỉ là để một lần nữa, qua một số chi tiết có tính chất
quân sự, chứng minh tính chất đúng đắn của quan điểm ấy.
Sự bố trí của quân đội Đức trong ngày 24 tháng Mười một, trong chùng
mực có thể xác định được, là như sau:
Bao vây Pa-ri: đạo quân thứ ba (các quân đoàn 2, 5, 6 và quân đoàn 2
của Ba-vi-e, sư đoàn 21, sư đoàn của Vuyếc-tem-béc và sư đoàn vệ
binh lan-ve) và đạo quân thứ tư (các quân đoàn 4, 12 và quân đoàn vệ
binh); tất cả là 17 sư đoàn.
Đạo quân giám sát, bảo vệ cho việc bao vây: phía bắc có đạo quân thứ
nhất (các quân đoàn 1 và 8); phía tây và tây nam có đạo quân của công
tước Mếch-clen-bua (các sư đoàn 17 và 22, và quân đoàn 1 Ba-vi-e);
phía nam có đạo quân thứ hai (các quân đoàn 3, 9 và 10, và sư đoàn
Tiểu luận về chiến tranh
quân lan-ve, mà một bộ phận đã bị quân đội của Ri-sớt-ti Ga-ri-ban-đi
đánh cho tơi bời ở Sa-ti-ông
[106]
); tất cả là 15 sư đoàn.
Với nhiệm vụ đặc biệt: ở phía đông- nam nước Pháp có quân đoàn 14
(của Véc-đe, gồm 2 sư đoàn rưỡi) và quân đoàn 15; ở Mét-xơ và Ti-ôn-
vin có quân đoàn 7; tại tuyến liên lạc ít ra cũng có 1 sư đoàn rưỡi quân

khác là như thế nào chăng nữa, thì rõ ràng Môn-tơ-kê cũng không coi
đạo quân Loa-rơ chỉ là một đám đông những người vũ trang, mà coi
đạo quân đó là một đạo quân thật sự quan trọng và nguy hiểm.
Việc trước đây không biết rõ tính chất của đạo quân đó, trên một mức
độ lớn là do những bản tin của các phóng viên người Anh ở thành phố
Tua. Trong bọn họ hình như không có một nhà quân sự nào có khả
năng phát hiện được những nét đặc trưng của một đạo quân làm cho nó
khác với một đám đông những người vũ trang. Từ ngày này qua ngày
khác, người ta đã nhận được những tin tức rất trái ngược nhau về kỷ
luật, về những tiến bộ trong việc huấn luyện, về quân số, vũ khí, trang
bị, pháo binh, vận tải, nói tóm lại là về tất cả những yếu tố căn bản để
dựa vào đó ta có thể có được một ý kiến về đạo quân Loa-rơ. Tất cả
chúng ta đều biết về những khó khăn to lớn khi lập đạo quân mới đó:
thiếu sĩ quan, vũ khí, ngựa, mọi thứ khí tài và vật tư, và đặc biệt là
thiếu thời gian. Những bản tin mà chúng ta đã nhận được chủ yếu chỉ
Tiểu luận về chiến tranh
đề cập đến những khó khăn đó, và kết quả là đạo quân Loa-rơ nói
chung đã bị những người không cho phép tình cảm ảnh hưởng đến
những sự phán đoán của mình, đánh giá không đúng mức.
Giờ đây, chính những phóng viên ấy đã nhất trí ca ngợi đạo quân ấy.
Họ nói rằng đạo quân đó có những sĩ quan ưu tú hơn, có kỷ luật hơn là
những đạo quân bị thua ở Xê-đăng và ở Mét-xơ. Không còn nghi ngờ
gì nữa, trên một mức độ nào đó, đúng là như vậy. Rõ ràng là tinh thần
của đạo quân ấy tốt hơn nhiều so với các đạo quân của Bô-na-pác-tơ
trước đây; người ta cảm thấy có một sự quyết tâm làm tất cả cho đất
nước mình, hành động một cách ăn khớp với nhau và phục tùng các
mệnh lệnh để thực hiện điều đó. Ngoài ra, đạo quân đó lại học được
một công việc làm rất quan trọng mà trong quân đội của Lu-i-na-pô-lê-
ông người ta đã hoàn toàn quên bẵng đi,- đó là học phục vụ trong bộ
binh nhẹ, học nghệ thuật che chở cho các sườn và phía sau lưng khỏi

Tây Ban Nha hay của những đơn vị quân đội của Ba-den ở Mê-hi-cô.
Mà một khi tinh thần kháng chiến đó của nhân dân được thức tỉnh, thì
ngay cả những đạo quân 200.000 người cũng không thể làm được gì
nhiều trong việc chiếm đóng một nước thù địch. Những đạo quân ấy
đang nhanh chóng đạt tới những giới hạn mà quá những giới hạn này
Tiểu luận về chiến tranh
thì những đơn vị của chúng sẽ trở thành yếu hơn những lực lượng mà
những người phòng ngự có thể đem chống lại chúng; và tình hình ấy sẽ
nhanh như thế nào, điều đó hoàn toàn tùy thuộc vào sức kháng cự của
nhân dân. Như vậy, ngay cả một đạo quân đã bị đánh tan cũng sẽ nhanh
chóng tìm ra được một địa điểm an toàn tránh khỏi sự truy lùng của
quân thù, nếu như nhân dân nước đó đứng lên khởi nghĩa, - mà chính
điều đó hiện đang có thể xảy ra ở Pháp. Và nếu như dân cư những vùng
bị quân thù chiếm đóng đứng lên khởi nghĩa, hay dù chỉ có những
đường giao thông của quân thù là thường xuyên bị cắt đứt thôi, thì đó là
cái giới hạn mà nếu vượt quá thì kẻ thù xâm lược trở nên bất lực, cái
giới hạn đó lại càng đến gần hơn nữa. Ví dụ, chúng ta sẽ không ngạc
nhiên nếu như công tước Mếch-clen-bua - với điều kiện là ông ta không
nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ của hoàng thân Phri-đrích-các-lơ- ngay
bây giờ cũng đã đi quá xa trong sự tiến quân của ông ta.
Dĩ nhiên, hiện nay tất cả đều phụ thuộc vào Pa-ri. Nếu Pa-ri đứng vững
được trong một tháng nữa- mà những tin tức về tình hình dự trữ lương
thực trong thành phố hoàn toàn không gạt bỏ khả năng ấy,- thì nước
Pháp sẽ có thể thành lập được một đạo quân khá lớn để hoạt động trên
chiến trường trống trải, để nhờ vào sự kháng cự của nhân dân mà phá
vỡ sự bao vây bằng cách tập kích thắng lợi vào những con đường giao
thông liên lạc của quân Phổ. Bộ máy tổ chức quân đội ở Pháp hiện nay
hình như đang hoạt động khá tốt. Họ có nhiều người hơn số cần thiết;
nhờ những khả năng của nền công nghiệp hiện đại và nhờ tốc độ nhanh
chóng của các phương tiện giao thông hiện đại, vũ khí được chuyển

khác, tức là quân số và sức chiến đấu thật sự của các lực lượng Pháp,
thì chúng ta biết quá ít. Hơn nữa, giờ đây những nhân tố tinh thần mà
người ta không thể nào tính toán được- đang tác động, những nhân tố
mà chúng tôi chỉ có thể nói được là chúng thuận lợi cho nước Pháp và
không thuận lợi cho nước Đức mà thôi. Nhưng một sự việc không còn
hoài nghi gì nữa là chính hiện nay những lực lượng tham chiến đang
thăng bằng nhau nhiều hơn bất cứ lúc nào sau trận Xê-đăng, và một sự
tăng cường tương đối không đáng kể của quân Pháp nhờ những đơn vị
đã được huấn luyện, cũng sẽ xác lập được thế quân bình một cách dứt
khoát. Chú thích
[1*]. trên thực tế