Kỹ thuật gây tê thần kinh ngoại biên –
Phần 1 I. Gây tê các dây thần kinh kèm theo cánh tay
1. Mặt trong của cánh tay
Mặt trong của cánh tay do dây thần kinh bì cánh tay trong và các nhóm của dây
thần kinh liên sườn D1, D2, D3 chi phối. Do vậy để tiến hành các cuộc mổ ở cánh
tay hoặc để đặt garô vùng này, cần gây tê các nhánh thần kinh này.
Để gây tê các dây thần kinh này cần bơm thuốc tê vào xung quanh bao mạch thần
kinh ở vùng nách và vùng dưới của bao mạch thần kinh cho tới thành ngực, thuốc
tê được tiêm ở mức dưới da.
Chú ý tránh chọc kim vào sâu ở cung này cũng có thể gây tràn khí màng phổi
2. Dây thần kinh cơ bì
Dây thần kinh cơ bì tách ra khỏi đám rối thần kinh cánh tay ngay từ trên cao cho
nên khi áp dụng gây tê đám rối thần kinh cánh tay theo đường nách hoặc trên
xương đòn có thể không đủ để gây tê dây thần kinh cơ bì.
Để gây tê dây thần kinh này có thể tiến hành ở hai mức khác nhau tuỳ theo loại
mổ.
- Ở hõm nách: Gây tê thần kinh cơ bì cần tiêm thuốc tê từ lớp sâu ngay trên bao
mạch thần kinh hướng xuống tới bờ sau chỗ bám của cơ ngực lớn hay cơ quạ cánh
tay.
- Ở mức khuỷu: Chọc kim ở 3cm trên nếp lằn khuỷu tay, bơm thuốc tê liên tục từ
mặt ngoài của cơ nhị đầu tới độ sâu 3-4cm. Nếu xuất hiện cảm giác dị cảm ở mặt
ngoài của cẳng tay là dấu hiệu tốt nhất. Lượng thuốc tê cần thiết từ 3-5ml
Xylocain.
II. Gây tê thần kinh trụ
1. Chỉ định
- Phẫu thuật hay làm giảm đau ở vùng da chi phối bởi dây thần kinh trụ.
- Phối hợp với gây tê các thần kinh khác hoặc hỗ trợ cho tê đám rối thần kinh cánh
tay.

, bàn tay ngửa.
- Mốc: Bờ ngoài gân cơ nhị đầu. Nếp khuỷu.
- Kỹ thuật: Điểm chọc kim là 2cm ngoài của bờ gân cơ nhị đầu, ngay trên nếp
khuỷu tay. Dùng kim nhỏ 23G, dài 30 - 40mm chọc vuông góc với mặt da cho tới
khi chạm xương, rút lùi kim lại vài milimet, hút kiểm tra không có máu, không cần
tìm dị cảm, bơm 5 - 10ml thuốc tê Xylocain.
2.2. Gây tê thần kinh quay ở cổ tay
- Tư thế bệnh nhân: Nằm ngửa
- Mốc: Bờ ngoài cẳng tay và hỏm lào.
- Kỹ thuật: Điểm chọc kim là bờ ngoài cẳng tay trên hỏm lào. Dùng một kim nhỏ
23G dài 40mm chọc dưới da hướng về mặt trước cẳng tay vừa chọc kim vào vừa
bơm thuốc tê, bơm khoảng 3ml thuốc sau đó rút lại kim lại đến chỗ chọc kim,
xoay ngược hướng 180
0
hướng ra mặt sau cẳng tay rồi lại vừa chọc kim vừa bơm
3ml thuốc dưới da. Khoảng chọc kim và gây tê được tính là khoảng nửa một vòng
cổ tay. Không trộn adrenalin vào thuốc tê Hình 12. 6. Mốc gây tê thần kinh quay ở khuỷu tay

IV. Gây tê thần kinh giữa
1. Chỉ định
- Phẫu thuật và giảm đau ở vùng do dây thần kinh giữa chi phối.
- Phối hợp với tê thần kinh khác hoặc hỗ trợ cho tê đám rối thần kinh cánh tay.
2. Chống chỉ định
Khi có hội chứng ống cổ tay (khe Carpien) phải chống chỉ định tê thần kinh giữa
cổ tay.
3. Kỹ thuật
3.1. Gây tê thần kinh giữa ở khuỷu tay

2
tạo ra dây thần kinh đùi bì và sinh dục đùi rồi chia ra các nhánh trước và
sau. L
3
và L
4
mỗi rễ chia thành các nhánh trước và sau. Các nhánh trước của L
2
,
L
3
, L
4
tạo dây thần kinh kinh bịt. Các nhánh sau của L
2
, L
3
, L
4
tạo dây thần kinh
chậu.
1.2. Đám rối cùng
Tạo nên từ các nhánh trước của L
5
và S
1
. Các nhánh bên của đám rối thắt lưng chi
phối cơ đái chậu và hố thắt lưng. Các dây bụng sinh dục chi phối vùng ngoài của
mông và đùi. Dây chậu - sinh dục chi phối tam giác Scarpa. Dây thần kinh bịt chi
phối vùng trước trong của đùi, gối, vùng cẳng chân và cho tới vùng mặt trong của

- Kỹ thuật: Điểm chọc nằm cách cung đùi 1-2cm và khoảng 1cm phía ngoài của
động mạch đùi. Tuy nhiên, khi chọc qua cân nông cũng có cảm giác mất sức cản
và đầu của kim đã nằm trong khoang mạch thần kinh. Nhưng thông thường người
ta buộc phải tìm cảm giác dị cảm.
Tiêm 10ml Xylocain 1% cho phép làm tê liệt dây thần kinh chậu. Tiêm 20-30ml
dung dịch thuốc tê có kèm theo chèn ép ở phía dưới cho phép bơm thuốc đẩy lên
cao và gây tê cả đám rối thắt lưng. Đó là gây tê "3 trong 1" (dây thần kinh chậu,
đùi bì và thần kinh bịt ). 1. Động mạch đùi 2. Dây chằng bẹn
Hình 12. 8. Mốc gây tê dây thần kinh chậu (đùi) ở bẹn
4. Gây tê thần kinh đùi bì ở mức cánh chậu
- Tư thế bệnh nhân: Nằm ngửa.
- Vật liệu: Kim số 22G dài 5-10cm
- Kỹ thuật: Lấy mốc là gai chậu trước trên và cung đùi. Điểm chọc nằm trong
khoảng từ 1-2cm dưới và trong gai chậu. Chọc qua cân đùi cũng có cảm giác mất
sức cản. Sau đó hướng kim về phía gai chậu cho tới khi chạm xương.
Gây tê dây thần kinh đùi bì tiến hành bằng cách vừa rút kim ra vừa bơm thuốc tê
liên tục. Cần 5-6ml (tránh dùng adrenalin).
5. Gây tê dây thần kinh bịt ở rãnh dưới mu
- Tư thế bệnh nhân: Nằm ngửa.
- Vật liệu: Kim 22G dài 10cm
- Kỹ thuật: Lấy mốc là gai mu, điểm chọc từ 1-2 cm dưới và ngoài của gai mu.
Kim chọc vuông góc với da, cho tới khi chạm xương với mảnh vuông của mu. Sau
đó lại hướng mũi kim ra ngoài lên trên và ra sau ít nhất là 1cm, khi đó đầu mũi
kim sẽ nằm trong rãnh dưới mu. Khi đó tiêm ít nhất là 10ml thuốc tê.
6. Gây tê dây thần kinh hông
- Tư thế bệnh nhân: Nằm nghiêng về bên đối diện với bên định mổ, đùi ở bên trên
hơi gấp