48 có ý nghĩa về mặt thống kê.
Về chồi ghép
 Sự tăng trƣởng về chiều cao chồi của chồi ghép là kết quả của gốc ghép nuôi
dƣỡng chồi ghép và do đặc tính di truyền của chồi hay khả năng hấp thu chất
kích thích sinh trƣởng và hấp thu dinh dƣỡng của chồi ghép tạo nên.
 Chúng tôi nhận thấy chiều cao chồi ở tuần 1 của 3 loại chồi ghép có sự tƣơng
đồng nhau và đạt 0.8 mm. Chồi tiếp tục tăng trƣởng chiều cao và sau 14 ngày
vi ghép, chiều cao chồi ghép đã bắt đầu có sự khác biệt và sự khác biệt này có
ý nghĩa về mặt thống kê học (chiều cao chồi NR đạt 1,14 mm, thấp hơn hai loại
chồI DX và ĐLC là 1,25 mm và 1,27 mm). Sự khác biệt này chƣa thể kết luận
điều gì vì đây chỉ là kết quả quan sát ở tuần thứ 2, sự chênh lệch chiều cao là
0,11mm.
 Ở tuần 3 chiều cao của 3 loại chồi ghép có khác biệt và khác biệt có ý nghĩa về
mặt thống kê học. Chồi ghép DX đạt chiều cao tốt nhất là 2,25 mm, cao hơn so
với chiều cao chồi NR và ĐLC đạt 1,96 mm và 2,09 mm. Tuy nhiên, chúng tôi
cũng nhận thấy rằng có sự tƣơng đồng về chiều cao của chồi NR và ĐLC, ở
tuần 3 thì chiều cao chồi NR đạt 1,96 mm tuy thấp nhất trong 3 loại chồi ghép
nhƣng ở đây có sự tăng trƣởng khá đồng đều về chiều cao của 3 loại chồi.
 Qua kết quả đó có thể nói rằng chồi NR thích nghi chậm hơn hai loại chồi ghép
còn lại và chồi DX là loại chồi thích nghi tốt nhất. Ở tuần 4 sự khác biệt về
chiều cao 3 loại chồi ghép là sự khác biệt có ý nghĩa về mặt thống kê, chiều cao
chồi DX đạt 3,42 mm cao nhất so với chồi NR 3,12 mm và ĐLC là 3 mm sau
28 ngày vi ghép. Sự khác biệt về chiều cao của 3 loại chồi ghép cho thấy chồi

tuần 2, các chồi đều có chiều cao đạt 1,14 đến 1,3 mm.
 Ở tuần 3 sự tƣơng tác giữa gốc và chồi ghép tạo những cây khác nhau và những
cây ghép đƣợc tạo ra có sự khác biệt có ý nghĩa về chiều cao. Gốc XV và B
tƣơng tác với chồi DX đều cho chiều cao chồi là 2,25 mm. Tuy nhiên cây ghép
B-ĐLC cho chiều cao chồi là 2,3 mm và giữa các cây ghép này có sự tƣơng
đồng nhau. Trong khi cây ghép XV-ĐLC chỉ cho chiều cao chồi 1,88 mm,
chiều cao chồi của loại cây ghép này có sự khác biệt về mặt thống kê so với 3
loại cây B-DX, B-ĐLC và XV-ĐLC. Từ kết quả này cho thấy gốc ghép XV
phù hợp với chồi ghép ĐLC.
 Ở tuần 4, sự tƣơng tác tạo ra các cây với chiều cao chồi khác nhau và sự khác
biệt này có ý nghĩa về mặt thống kê. Kết quả cho thấy B-NR và B-DX cho
chiều cao chồi (3,458 mm) tốt hơn các loại cây ghép còn lại. Cây ghép B-ĐLC 50 và XV-DX có sự tƣơng đồng về chiều cao chồi (3,263 mm). Cây ghép XV-NR
và XV-ĐLC có chiều cao chồi thấp nhất trong 6 loại cây ghép (2,7 mm) và sự
khác biệt giữa 3 nhóm này là sự khác biệt có ý nghĩa về mặt thống kê.  Tƣơng tác giữa cách ghép và gốc ghép
Cách ghép tạo thuận lợi cho chồi ghép tiếp xúc với gốc ghép để tạo nên chiều
cao chồi ghép. Chúng tôi nhận thấy ở tuần 1 sự tƣơng tác này tạo ra các cây có chiều
cao khác nhau nhƣng không có sự khác biệt về mặt thống kê. Tuy nhiên ở tuần 2 sự
tƣơng tác này tạo ra các cây ghép có sự khác biệt có ý nghĩa về chiều cao chồi, (XV-E:
1,32 mm, XV-M: 1,14 mm).
 Ở tuần 3 sự khác biệt về chiều cao chồi có ý nghĩa về mặt thống kê, B-T: 2,25
mm, XV-E: 2,16 mm, tuy nhiên XV-M cho chiều cao là 1,7 mm. Sở dĩ ở tuần 2

Kết quả sự tƣơng tác của gốc ghép, chồi ghép và cách ghép tạo ra các loại cây khác
nhau và khả năng kéo dài chồi ghép cũng khác nhau. Chiều cao chồi ghép của các
loạicây ghép khác nhau ở tuần 3 có sự khác biệt về chiều cao chồi có ý nghĩa về mặt
thống kê. Loại cây ghép XV-DX-T, B-ĐLC-T, B-DX-E là những loại cây có sự tăng
trƣởng khá tốt về chiều cao chồi, tƣơng ứng với 2,67 mm, 2,41 mm và 2,42 mm và có
sự tƣơng đồng nhau về chiều cao chồi. Tuy nhiên cũng có những cây XV-NR-M, XV-
DX-M, XV-ĐLC-M có chiều cao chồi khá thấp tƣơng ứng 1,625 mm, 1,67 mm và 1,83
mm. Hai nhóm cây này có sự khác biệt chiều cao chồi có ý nghĩa về mặt thống kê.
 Ở tuần 4 sự khác biệt về chiều cao chồi có ý nghĩa về mặt thống kê và cho thấy
đây là kết quả tƣơng tác của các yếu tố khác nhau. Cây B-DX-E, B-DX-M, B-
NR-T, B-ĐLC-M, XV-DX-T đều đạt chiều cao từ 3,83 mm đến 3,958 mm. Sự
tƣơng đồng của các loại cây này cho thấy đây là những loại cây có mức sinh
trƣởng nhƣ nhau và đa số là cây ghép có gốc B, chồi ghép là NR và DX. Chiều
cao thấp nhất của chồi ghép ở loại cây XV-DX-M và XV-ĐLC-E có thể do hạn
chế về kỹ thuật ghép hay do sự khác nhau của hệ thống di truyền và điều kiện
khác nhau mà cây có chiều cao khá thấp (2,375 mm) sau 28 ngày vi ghép.
52


12
13
14
15
16
17
18
2,00
a

1,67
ab

1,33
b

1,33
b

1,67
ab

1,33
b

1,67
ab

1,67
ab


2,50
abc

1,83
cd

1,50
d

2,33
abc

2,17
bcd

2,17
bcd

2,67
ab

2,33
abc

2,17
bcd

2,33
abc


2,83
bcd

3,83
ab

2,83
bcd

2,67
cd

2,50
cd

2,83
bcd

2,67
cd

4,16
a
2,83
bcd

4,33
a


ef
3,00
ef
4,00
abcd
4,67ª
3,33
cdef

4,67ª
4,20
abc
3,20
def
2,80
fg
4,00
abcd
3,80
abcde
53 Các giá trị trung bình theo sau không cùng mẫu tự trong cùng một cột có sự khác
biệt rất có ý nghĩa ở mức 0.05 dựa theo trắc nghiệm DUNCAN. 54 Hình 4.10: Chồi ghép Da Xanh trên gốc ghép
bƣởi Bồng ở tuần 2 (trái) và tuần 3 (phải) Về chồi ghép
 Chồi mang lá đƣợc ghép
lên gốc ghép và gốc ghép
nuôi dƣỡng chồi ghép.
Chồi đƣợc kéo dài nhờ
hấp thu dinh dƣỡng từ gốc
ghép và nhờ khả năng
phân chia tế bào của loại
chồi ghép đó. Số lá đƣợc
tạo thành là kết quả tất
yếu của sự lớn lên về
kích thƣớc của chồi theo
thời gian. Xét trên chồi
ghép thì số lá trung bình của mỗi loại chồi ghép ở tuần 1 không có sự khác biệt
về mặt thống kê. Tuy nhiên mỗi loại chồi mang một số lá nhất định nhƣ NR:
1,64 lá, DX: 1,55 lá và ĐLC: 1,63 lá. Ở tuần 2 có sự tăng thêm về số lá, số lá
mới này là do những lá ở giai đoạn tiền lá bật lên. Tuy có sự khác biệt giữa số
lá ở chồi ghép NR (2,11 lá), DX (2,16 lá) và ĐLC (2,42 lá), nhƣng xét chung

chênh lệch này không có sự khác
biệt về số lá của 3 cách ghép.
 Ở tuần 4 số lá khác nhau ở mỗi cách ghép khác nhau và sự khác biệt này có ý
nghĩa về mặt thống kê. Cách ghép T mang lại số lá tốt hơn hai cách ghép còn
lại với 4,02 lá, cách ghép này có sự tƣơng đồng với cách ghép E 3,37 lá. Cách
ghép M cho 3,083 lá sau 28 ngày vi ghép và đây là cách ghép cho số lá ít nhất.
Sự khác biệt về số lá ở ba cách ghép có ý nghĩa về mặt thống kê.
Về sự tƣơng tác của các yếu tố
 Tƣơng tác gốc ghép và chồi ghép
Chúng tôi nhận thấy rằng sau 28 ngày vi ghép kết quả tƣơng tác giữa gốc ghép
và chồi ghép tạo ra những cây vi ghép với số lá khác nhau. Tuy nhiên xét về mặt thống
kê thì có sự tƣơng đồng về số lá ở các tuần, mỗi tuần số lá đều có sự tăng về số lƣợng
nhƣng điều này xảy ra ở tất cả cây ghép tạo ra (bảng phụ lục).
 Tƣơng tác gốc ghép và cách ghép
Hình 4.11: Chồi ghép Da Xanh
trên gốc ghép bƣởi Xim Vang ở
tuần 1 (trái) và tuần 3( phải) 56 Cách ghép đƣợc tạo ra trên gốc ghép có thể ảnh hƣởng số lá đƣợc hình thành. Ở
tuần 1 chúng tôi nhận thấy sự tƣơng tác này đều cho số lá ở cá cây là nhƣ nhau. Tuy
nhiên ở tuần 2 kết quả phân tích thống kê học cho thấy có sự khác biệt về số lá giữa
các cây đƣợc tạo ra. Mặt khác khi xét ở tuần 3 và tuần 4 thì sự tƣơng tác này cho thấy
không có sự khác biệt về số lá giữa các cây đƣợc tạo ra. Vậy có thể nhận xét rằng sự
khác biệt về số lá ở tuần 2 là do số lá có sẵn trên chồi tạo nên.
Với mỗi loại cây ghép khác nhau đƣợc tạo ra từ hai loại gốc ghép, ba loại chồi
ghép và ba cách ghép khác nhau thì với mỗi chỉ tiêu quan sát khác nhau sẽ có một loại
cây ghép đáp ứng tốt nhất. Có những cây tuy rằng tỷ lệ sống của nó không cao nhƣ các
loại cây nhƣng có khả năng bật mầm tốt hơn các loại cây khác và dĩ nhiên số lá đƣợc
hình thành sẽ cao hơn các loại cây khác, chiều cao chồi có thể thấp hơn ở một giai
đoạn nào đó nhƣng nhận thấy rằng nếu tiếp tục quan sát cây đó ở các tuần sau nữa thì
đó là loại cây thật lý tƣởng cho nghiên cứu và cũng sẽ là loại cây phát triển tốt khi ra
vƣờn ƣơm và đem trồng ngoài đất.
Vì mỗi loại cây đƣợc quan sát trên các chỉ tiêu trong một thời gian nhất định
nên không tránh khỏi kết quả phiến diện về một loại cây nào đó. Tuy nhiên chúng tôi
nhận thấy rằng hầu nhƣ tất cả các loại cây đều ổn định về sinh trƣởng sau 21 ngày vi
ghép.