Phân tích bài thơ đất nước của NĐT Phân tích bài thơ Đất nước của Nguyễn Đình Thi để thấy rõ
những cảm hứng về đất nước của nhà thơ :

Sáng mát trong như sáng năm xưa
Gió thổi mùa thu hương cốm mới
Tôi nhớ những ngày thu đã xa
Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội
Những phố dài xao xác hơi may
Người ra đi đầu không ngoảnh lại
Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy
Mùa thu nay khác rồi
Tôi đứng vui nghe giữa đất trời
Gió thổi rừng tre phất phới
Trời thu thay áo mới
Trong biếc nói cười thiết tha
Rừng xanh đây là của chúng ta
Núi rừng đây là của chúng ta
Những cánh đồng thơm mát
Những ngả đường bát ngát
Những dòng sông đỏ nặng phù sa
Nước chúng ta
Nước những người chưa bao giờ khuất
Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất
Những buổi ngày xưa vọng nói về
Ôi những cánh đồng quê chảy máu
Dây thép gai đâm nát trời chiều
Những đêm dài hành quân nung nấu
Bỗng bồn chồn như nhớ mắt người yêu


- Thể loại : Phân tích một tác phẩm trọn vẹn theo một chủ đề đã
được định hướng. Tác phẩm ở đây là thơ trữ tình, vì thế khi phân
tích cần hiểu rõ đặc trưng thể loại, chú trọng làm nổi bật cảm xúc,
tình cảm, tư tưởng của tác giả.

- Phạm vi : Tuy chỉ yêu cầu phân tích bài thơ của Nguyến Đình
Thi, nhưng cần so sánh liên hệ với các bài thơ khác, nhất là
những bài thơ cùng viết về đề tài đất nước trước và sau nó ( ví
dụ : Bên kia sông Đuống của Hoàng Cầm, Đất nước của Nguyễn
Khoa Điềm…) để thấy vẻ đẹp riêng của tác phẩm.

Gợi ý phân tích :

1. Hiểu rõ hoàn cảnh sáng tác của bài thơ để phân tích

- Đất nước là bài thơ ngắn (49 dòng ) nhưng lại được sáng tác
trong thời gian dài (1948- 1955)

- Tiền thân là bài thơ Sáng mát trong như sáng năm xưa (đăng
báo Văn nghệ số 6, tháng 10 và 11/1948) và bài Đêm mít ting
(Văn nghệ Xuân 1949). Cả hai bài thơ đều được viết tại Việt Bắc,
trong tâm trạng nhớ về Hà Nội của tác giả.

- Phần đầu từ Sáng mát trong… Trong biếc nói cười thiết tha
được lấy từ bài thơ thứ nhất. Kế đến nối vào đoạn cuối bài thơ
thứ hai và cả ý của bài đầu cho đến : Những buổi ngày xưa vọng
nói về. Đoạn từ Ôi cánh đồng quê… cho đến hết bài được
Nguyến Đình Thi viết vào năm 1955


tuôn chảy => hào sảng, bừng sáng.

3. Những nội dung chính cần phân tích

- Cảm hứng của bài thơ :

Như tựa đề, cảm hứng của bài thơ là cảm hứng về giang sơn,
gấm vóc, cảm hứng về đất nước, Tổ quốc. Cảm hứng đó xuyên
suốt bài thơ, là mạch ngầm kết nối từng mảng tưởng như rời rạc
trong tác phẩm, tạo thành hình tượng thơ thống nhất. Do đó, khi
phân tích phải luôn tập trung vào chủ đề này.

- Khổ thơ đầu :

Hoài niệm tươi sáng về mùa thu nay. Đây cũng là cảm hứng về
một đất nước đổi mới, cảm hứng đầy chất tự hào của người làm
chủ. Phát hiện mới mẻ của Nguyến Đình Thi ở đây là mối quan
hệ về đất nước trong truyền thống – đất nước ở hiện tại

- Phần còn lại của bài thơ :

Tác giả tập trung thể hiện những cảm xúc và suy ngẫm của mình
về đất nước từ đau thương trong chiến tranh đã trỗi dậy mạnh
mẽ, ngời sáng.

- Đánh giá chung :

Đất nước là bài thơ hay của Nguyến Đình Thi và của nền thơ Việt
Nam kháng chiến. Thành công lớn nhất của tác giả là đã thể hiện
những tình cảm chân thực, xúc động của mình về đất nước

Phảng phất hương vị ngàn hoa cỏ… là thức dâng của cánh đồng
bát ngát xanh, mang trong hương vị tất cả cái mộc mạc, giản dị
mà thanh khiết của đồng quê nội cỏ.
(Hà Nội băm sáu phố phường )

Sau này, hương cốm cũng đã đi vào nhạc của Trịnh Công Sơn (
Nhớ mùa thu Hà Nội ) cùng với cây cơm nguội vàng, cây bàng lá
đỏ… làm thành nét thanh tao, gợi nhớ mùa thu Hà thành :

Hà Nội mùa thu/ Cây cơm nguội vàng / cây bàng lá đỏ / nằm kề
bên nhau/ phố xưa nhà cổ / mái ngói thâm nâu / … Hà Nội mùa
thu / mùa thu Hà Nội / mùa hoa sữa về / thơm từng cơn gió / mùa
cốm xanh về / thơm bàn tay nhỏ / cốm sữa vỉa hè / thơm bước
chân qua…

Nguyến Đình Thi đã đưa vào thơ những gì đặc trưng nhất của
mùa thu Hà Nội. Điều đó chứng tỏ nhà thơ là người gắn bó sâu
nặng, thiết tha với Hà Nội thấm thía xao xác khi ở xa trông về

Nguyến Đình Thi kể, hồi nhỏ đi học trung học, ông thường lên
vùng Hồ Tây ngồi ngắm bầu trời và những áng may bay. Cảm
hứng về bầu trời thu, về những làn gió mát, về hương vị cốm
xanh và những dòng sôn, ruộng đồng ở đoạn sau của nhà thơ
“cũng chính là cảm hứng về đất nước” ( Nguyến Đình Thi – Bài
thơ Đất nước )

Dòng thơ thứ ba : Tôi nhớ những ngày thu đã xa là một sự
chuyển mạch. Thực ra, ở hai câu thơ đầu đã có hình ảnh mùa thu
xưa rồi, nhưng đến đây có lẽ không kiềm được dòng hồi tưởng
nên lời thơ như buột phát ra :

những phút giây kì diệu ấy của mùa thu. Ở đất nước, Nguyến
Đình Thi không chỉ nắm bắt được thần thái của mùa thu Hà Nội,
mà có lẽ mùa thu ấy từ lâu đã là một phần trong tâm hồn nhà thơ.

Thơ xưa viết về mùa thu thường gắn với chia li, những cuộc tiễn
đưa. Thơ thu của Nguyến Đình Thi vô tình có hình ảnh ra đi ấy và
vì thế khiến cảnh thu càng thêm xao xuyến :
Người ra đi đầu không ngoảnh lại
Sau lưng thềm nắng là rơi đầy

Đến nay, đã có nhiều ý kiến khác nhau về “ người ra đi” trong câu
thơ trên. Có người cho đó là người Hà Nội mang tâm trạng, cảnh
ngộ rời bỏ thủ đô khi kháng chiến bùng nổ. Lại có ý kiến cho
rằng, đó là hình ảnh người lính của Trung đoàn Thủ đo khi rút
khỏi Hà Nội… Thực ra, Trung đoàn Thủ đô rời Hà Nội vào mùa
xuân sau hai tháng chiến đấu (1947) và cuộc rút lui ấy diễn ra vào
ban đêm, dưới gầm cầu Long Biên. Còn nếu gắn việc người Hà
Nội ra đi khi kháng chiến bùng nổ càng không đúng vì toàn quốc
kháng chiến diễn ra tháng 12 năm 1946. Căn cứ vào cảm xúc và
hình tượng thơ có thể khẳng định việc người ra đi ấy diễn ra
trước năm 1945. Người ấy có sự dứt khoát về một lựa chọn (đầu
không ngoảnh lại ) nhưng trong lòng hẳn nhiều vương vấn, luyến
lưu nên âm điệu thơ bâng khuâng và cảnh ra đi tuy đẹp nhưng
buồn và lặng lẽ : Hình ảnh ấy gần với người ra đi của Thâm Tâm:
Đưa người, ta chỉ đưa người ấy
Một giã gia đình, một dửng dưng…
-Ly khách!Ly khách! Con đường nhỏ
Chí lớn không về bàn tay không
(Tống biệt hành )
Nguyễn Đình Thi từng thổ lộ : Người ra đi này cũng không phải