28

Nhà nớc có vai trò to lớn nh vậy nhng thực tế vai trò
kinh tế của Nhà nớc mới chỉ đợc thừa nhận cách đây gần
60 năm kể từ sau cuộc đại suy thoái 1929 - 1933. Đối với
nớc ta nhìn nhận kinh nghiệm của thế giới và các kinh
nghiệm trong khu vực từ đó mà phát triển tạo ra hớng đi
đúng đắn nhất. Kinh nghiệm các nớc láng giềng - các nớc
công nghệ mới phát triển nghiên cứu cho thấy mặc dù nòng
cốt của nền kinh tế hàng hoá ỏ các quốc gia đó chủ yếu là
các xí nghiệp t nhân của ngời bản xứ và ngời nớc ngoài
nhng vai trò can thiệp của Nhà nớc vào nền kinh tế rất
đợc chú trọng và đóng vai trò trong việc hớng dẫn nền
kinh tế phát triển thông qua các kế hoạch trung hạn và dài
hạn. ở Nam Triều Tiên, Đài Loan, Xingapo Nhà nớc thể
hiện hớng dẫn đầu t bằng việc trợ cấp cho khu vực các nền
kinh tế mũi nhọn và chú trọng nền kinh tế quốc doanh. Nhà
nớc tạo điều kiện cho các xí nghiệp này đợc tự do cạnh
tranh trên thị trờng. ở Thuỵ điển có đến 41% lao động trong
khu vực kinh tế quốc doanh và quan điểm của Nhật là sự
cân bằng giữa tự do kinh tế và can thiệp của Nhà nớc. Có
một điểm chung giữa những quốc gia này là đều đã và đang
rất phát triển nhờ con đờng kinh tế đúng đắn của họ. Vai
trò kinh tế của mỗi quốc gia đợc thể hiện là khác nhau
nhng tựu chung lại đó chính là nguồn gốc của sự phát triển

29

kinh tế và là động lực để thúc đẩy nền kinh tế tăng trởng
nhanh chóng.

xã hội, thi hành nhất quán các chính sách và thể chế theo
hớng đổi mới, ổn định môi truờng kinh tế thi hành nhất
quán các chính sách và thể chế theo hớng đổi mới, ổn định
môi trờng kinh tế vĩ mô kìm chế lạm phát, điều tiết thị
trờng ngăn ngừa và sử lý kịp thời những "cơn sốt" về giá cả.
Nhà nớc đề ra luật pháp bảo vệ quyền lợi của các doanh
nghiệp và các nhà đầu t.
- Nhà nớc ngăn ngừa các tác động bên ngoài ngăn ngừa
những âm mu phá hoại nền kinh tế của các thế lực thù địch
để nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh.
- Nhà nớc có vai trò rất lớn trong việc mở rộng quan hệ
ngoại giao, buôn bán với nớc ngoài.

31

- Thông qua hệ thống pháp luật, Nhà nớc đảm bảo cạnh
tranh lành mạnh giữa các doanh nghiệp, các nhà sản xuất
kinh doanh. Trong nền KTTT mục đích của các nhà sản xuất
kinh doanh là lợi nhuận vì vậy họ bằng mọi cách và tìm mọi
cách để thu lợi nhuận cao có thể là thủ tiêu đối thủ cạnh
tranh của mình vì vậy Nhà nớc cần phải có sự can thiệp để
điều chỉnh những hành vi của họ vào những việc làm có lợi
nh nâng cao chất lợng sản phẩm đa dạng phong phú mẫu
mã cạnh tranh về giá cả. Đồng thời Nhà nớc còn có chức
năng chống độc quyền của các doanh nghiệp. Độc quyền
trong nền KTTT đồng nghĩa với sự mất cân đối giữa cung -
cầu, giữa tiêu dùng và sản xuất, đồng nghĩa với sự leo thang
của giá cả vì vậy đầy có thể là nguyên nhân dẫn đến lạm
phát.
- Nhà nớc dẫn dắt và hỗ trợ những nỗ lực phát triển của

nền kinh tế phát triển nhanh hơn.

33

- Nhà nớc có vai trò điều chỉnh các quan hệ kinh tế, tác
động tới quan hệ lao động và thị trờng lao động giới hạn
thất nghiệp, sử dụng các khoản chi của chính phủ để phát
triển y tế, giáo dục, lập các quỹ phúc lợi, phân công lại lao
động giữa các ngành nghề và giữa các vùng.
Với t cách là ngời đầu t kinh doanh, Nhà nớc trực
tiếp tham gia vào việc kinh doanh trong một số lĩnh vực.
- Nhà nớc với t cách là chủ sở hữu toàn dân về t liệu
sản xuất, Nhà nớc là ngời sở hữu đại biểu và quản lý các
doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế quốc doanh.
- Các doanh nghiệp Nhà nớc giữ vai trò chủ đạo của
nền kinh tế quốc dân ngoài yêu cầu đảm bảo nền kinh tế
phát triển đúng định hớng XHCN còn do thành phần kinh
tế này gắn với loại hình sở hữu cao nhất là sở hữu nhà nớc.
KTNN phát triển dựa trên một trình độ lực lợng sản xuất
phát triển cao trình độ quản lý và phân phối sản phẩm gần
với mục tiêu của CNXH thời kỳ quá độ.
- Kinh tế Nhà nớc đóng vai trò là mạch máu lu thông,
bao gồm những ngành nghề lĩnh vực trọng yếu nh kết cấu
hạ tầng kinh tế xã hội, hệ thống tài chính, ngân sách bảo

34

hiểm , những cơ sở thơng mại, dịch vụ quan trọng với quy
mô lớn và vừa, công nghệ tiến bộ.
- Kinh tế nhà nớc thể hiện đầy đủ tính u việt của

Với t cách là ngời lập kế hoạch, Nhà nớc tác động
một cách trực tiếp vào phơng hớng đầu t và phát triển
kinh tế.
- Nhà nớc xác lập những cân đối chung cơ bản trong
quá trình phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo
định hớng XHCN. Thông qua hệ thống các phơng hớng
nhiệm vụ mục tiêu và chỉ tiêu đợc vạch ra trong các chiến
lợc kế hoạch các chơng trình phát triển kinh tế xã hội.
Việc định hớng trớc tạo điều kiện cho nền kinh tế quốc
dân phát triển cân đối nhịp nhàng với tốc độ và hiệu quả cao.
Nhà nớc đa ra các kế hoạch và trên thực tế đã tạo ra những
điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp dự đoán đợc xu

36

hớng biến đổi của thị trờng mà hành động một cách có lợi
nhuận nhất trong khuôn khổ của thể chế thị trờng.
Việc hoạch định và thể hiện các chính sách xã hội, các
chơng trình điều tiết thu nhập đảm bảo sự thống nhất hài
hoà giữa tăng trởng kinh tế và công bằng xã hội. Việc
hoạch định, xác lập kế hoạch hoá của Nhà nớc trong nền
kinh tế có những tác dụng sau:
- Đề ra mục tiêu và những trật tự cho các chính sách kinh
tế.
- Phát hiện ra những vấn đề còn tồn tại cần khắc phục
sửa chữa đảm bảo cho nền kinh tế hoạt động một cách thông
suốt.
- Định hớng cho các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh
có hiệu quả.
Nói tóm lại, Nhà nớc có chức năng kinh tế rất lớn, điều