Phân tích bài thơ Đây thôn vĩ Dạ của
Hàn Mặc Tử - Bài 2 "Đây thôn Vĩ Giạ" rút trong tập "Thơ điên" xuất bản năm
1940, sau khi nhà thơ qua đời. Bài thơ nói rất hay về Huế,
về cảnh sắc thiên nhiên hữu tình, về con người xứ Huế,
nhất là các cô gái duyên dáng, đa tình, đáng yêu - tình
yêu thơ mộng say đắm, lung linh trong ánh sáng huyền
ảo. Bài thơ giãi bày một nỗi niềm bâng khuâng, một khao
khát về hạnh phúc của thi sĩ đa tình, có nhiều duyên nợ
với cảnh và con người Vĩ Giạ.
Câu đầu "dịu ngọt" như một lời chào mời, vừa mừng vui
hội, vừa nhẹ nhàng trách móc người thương biết bao nhớ
đợi chờ. Giọng thơ êm dịu, đằm thắm và tình tứ: "Sao anh
không về chơi thôn Vĩ?". Có mấy xa xôi. Cảnh cũ người
xưa thấp thoáng trong vần thơ đẹp mang hoài niệm. Bao
kỷ niệm sống dậy trong một hồn thơ. Nó gắn liền với cảnh
sắc vườn tược và con người xứ Huế mộng mơ:
"Nhìn nắng hàng cau, nắng mới lên
Vườn ai mướt quá, xanh như ngọc
Bài viết liên quan : Phân tích Đây thôi vĩ dạ - Hàn mặc
tử - P1
Lá trúc che ngang mặtchwx điền?"
Cảnh được nói đến là một sáng bình minh đẹp. Nhìn từ
xa, say mê ngắm nhìn những ngọn cau, tàu cau ngời lên
màu nắng mới, "nắng mới lên" rực rỡ. Hàng cau như đón
chào người thân thương sau bao ngày xa cách. Hàng cau
cao vút là hình ảnh thân thuộc thôn Vĩ Giạ từ bao đời nay.
Quên sao được màu xanh cây lá nơi đây. Nhà thơ trầm
trồ thốt lên khi đứng trước một màu xanh vườn tược thôn

diệu, réo rắt. Thôn Vĩ Giạ đẹp nênthơ. Hàn Mặc Tử đã
dành cho Vĩ Giạ vần thơ đẹp nhất với tất cả lòng tha thiết
mến thương.
Khổ thơ thứ hai nói về cảnh trời mây, sông nước. Một
không gian nghệ thuật thoáng đãng, mơ hồ, xa xăm. Hai
câu 5, 6 là bức tranh tả gió, mây, dòng sông và hoa (hoa
bắp). Giọng thơ nhẹ nhàng, thoáng buồn. Nghệ thuật đối
tạo nên bốn phiên cảnh hài hoà, cân xứng và sống động.
Gió mây đôi ngả như mối tình nhà thơ, tưởng gần đấy mà
xa vời, cách trở. Dòng Hương Giang êm trôi lờ lững, trong
tâm tưởng thi nhân trở nên "buồn thiu", nhiều bâng
khuâng, man mác. Hoa bắp lay nhè nhẹ đung đưa trong
gió thoảng. Nhịp điệu khoan thai thơ mộng của miền sông
Hương, núi Ngự được diễn tả rất tinh tế. Các điệp ngữ
luyến láy gợi nên nhiều vương vấn mộng mơ:
"Gió theo lối gió, mây đường mây
Dòng nước buồn thiu, hoa bắp lay".
Hai câu tiếp theo nhà thơ hỏi "ai" hay hỏi mình khi nhìn
thấy hay nhớ tới con đò mộng nằm bến sông trăng. Sông
Hương quê em trở thành sông trăng. Hàn Mặc Tử với tình
yêu Vĩ Giạ mà sáng tạo nên vần thơ đẹp nói về dòng sông
Hương với những con đò dưới vầng trăng. Nguyễn Công
Trứ đã từng viết: "Gió trăng chứa một thuyền đầy". Hàn
Mặc Tử cũng góp cho nền thơ Việt Nam hiện đại một vần
thơ trăng độc đáo:
"Thuyền ai đậu bến sông trăng đo
Có chở trăng về kịp tối nay?"
Tâm hồn nhà thơ xao xuyến khi nhìn sông trăng và con
thuyền. Thuyền em hay "thuyền ai" vừa thân quen, vừa xa
lạ. Chất thơ mộng ảo "Đây thôn Vĩ Giạ" là ở những thi liệu

đó?" - "Ai biết tình ai có đậm đà?". Con người mà nhà thơ
nói đến là con người xa vắng, trong hoài niệm bâng
khuâng. Nhà thơ luôn cảm thấy mình hụt hẫng, chơi với
trước một mối tình đơn phương mộng ảo. Một chút hi
vọng mong manh mà tha thiết như đang nhạt nhoà và mờ
đi cùng sương khói?
Hàn Mặc Tử đã để lại cho ta một bài thơ tình thật hay.
Cảnh và người, mộng và thực, say đắm và bâng khuâng,
ngạc nhiên và thẫn thờ bao hình ảnh và cảm xúc đẹp
hội tụ trong ba khổ thơ thất ngôn, câu chữ toàn bích. "Đây
thôn Vĩ Giạ" là một bài thơ tình tuyệt tác. Cái màu xanh
như ngọc của vườn ai, con thuyền ai trên sông trăng, và
cái màu trắng của áo em như đang dẫn hồn ta đi về miền
sương khói của Vĩ Giạ thôn một thời xa vắng:
"Ở đây sương khói mờ nhân ảnh
Ai biết tình ai có đậm đà?"