Tiểu luận triết học

Đề tài : "Phát triển và sử dụng nguồn
nhân lực".

1

LỜI MỞ ĐẦU

TRONG THỜI ĐẠI NGÀY NAY, KHI LOÀI NGƯỜI ĐÃ BƯỚC
SANG CUỘC CÁCH MẠNG KHOA HỌC KỸ THUẬT LẦN THỨ 3 THÌ
KHOA HỌC KỸ THUẬT ĐÃ THỰC SỰ TRỞ THÀNH LỰC LƯỢNG SẢN
XUẤT TRỰC TIẾP NHƯ LỜI MÁC ĐÃ TIÊN ĐOÁN. VỚI SỰ PHÁT
TRIỂN MẠNH MẼ CỦA NHIỀU NGÀNH KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
HIỆN ĐẠI, VỚI HÀM LƯỢNG CHẤT XÁM CHIẾM TỶ LỆ NGÀY CÀNG
CAO TRONG CÁC SẢN PHẨM LÀM RA, CON NGƯỜI CÀNG TỎ RÕ
VAI TRÒ QUYẾT ĐỊNH CỦA MÌNH TRONG TIẾN TRÌNH PHÁT TRIỂN
CỦA XÃ HỘI, CỦA LỊCH SỬ NHÂN LOẠI. BIỆN CHỨNG CỦA SỰ
PHÁT TRIỂN TRONG THỜI ĐẠI NGÀY NAY ĐÒI HỎI CON NGƯỜI
PHẢI BỘC LỘ ĐẦY ĐỦ HƠN NỮA "SỨC MẠNH CỦA BẢN CHẤT CON
NGƯỜI" CỦA MÌNH MỘT CÁCH HIỆN THỰC VÀ SINH ĐỘNG HƠN,
PHONG PHÚ VÀ ĐA DẠNG HƠN, VĂN HOÁ VÀ TRÍ TUỆ VỚI
NHỮNG CÁ TÍNH ĐỘC ĐÁO VÀ NHỮNG PHẨM CHẤT NĂNG ĐỘNG,
SÁNG TẠO CỦA CON NGƯỜI HIỆN ĐẠI. NGUỒN NHÂN LỰC LÀ YẾU

CON NGƯỜI. BA QUÁ TRÌNH ĐÓ GẮN BÓ CHẶT CHẼ VỚI NHAU,
TÁC ĐỘNG QUA LẠI VỚI NHAU TRONG ĐÓ SẢN XUẤT VẬT CHẤT
LÀ CƠ SỞ TỒN TẠI VÀ PHÁT TRIỂN CỦA XÃ HỘI. SẢN XUẤT VẬT
CHẤT ĐƯỢC TIẾN HÀNH BẰNG PHƯƠNG THỨC SẢN XUẤT NHẤT
ĐỊNH. PHƯƠNG THỨC SẢN XUẤT LÀ CÁCH THỨC CON NGƯỜI
THỰC HIỆN QUÁ TRÌNH SẢN XUẤT VẬT CHẤT Ở NHỮNG GIAI
ĐOẠN LỊCH SỬ NHẤT ĐỊNH CỦA XÃ HỘI LOÀI NGƯỜI. MỖI XÃ
HỘI ĐƯỢC ĐẶC TRƯNG BẰNG MỘT PHƯƠNG THỨC SẢN XUẤT
NHẤT ĐỊNH. CHO ĐẾN NAY, LỊCH SỬ LOÀI NGƯỜI ĐÃ TRẢI QUA
NĂM PHƯƠNG THỨC SẢN XUẤT ĐÓ LÀ CÔNG XÃ NGUYÊN THỦY,
NÔ LỆ PHONG KIẾN, TƯ BẢN CHỦ NGHĨA VÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA.
PHƯƠNG THỨC SẢN XUẤT ĐÓNG VAI TRÒ QUYẾT ĐỊNH ĐỐI VỚI
MỌI LĨNH VỰC CỦA ĐỜI SỐNG XÃ HỘI: KINH TẾ, CHÍNH TRỊ, VĂN
HÓA XÃ HỘI. SỰ THAY THẾ KẾ TIẾP NHAU CỦA CÁC PHƯƠNG
THỨC SẢN XUẤT TRONG LỊCH SỬ QUYẾT ĐỊNH SỰ PHÁT TRIỂN
CỦA XÃ HỘI LOÀI NGƯỜI TỪ THẤP ĐẾN CAO.
TRONG QUÁ TRÌNH LAO ĐỘNG SẢN XUẤT, MỘT MẶT LÀ
QUAN HỆ GIỮA CON NGƯỜI VỚI TỰ NHIÊN - LỰC LƯỢNG SẢN
XUẤT, MẶT KHÁC LÀ QUAN HỆ GIỮA VỚI NGƯỜI NGƯỜI TỨC LÀ

4

QUAN HỆ SẢN XUẤT. PHƯƠNG THỨC SẢN XUẤT CHÍNH LÀ, SỰ
THỐNG NHẤT GIỮA LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT Ở MỘT TRÌNH ĐỘ
NHẤT ĐỊNH VỚI QUAN HỆ SẢN XUẤT TƯƠNG ỨNG. QUY LUẬT
QUAN HỆ SẢN XUẤT PHẢI PHÙ HỢP VỚI TÍNH CHẤT, TRÌNH ĐỘ
CỦA LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT ĐÂY LÀ QUY LUẬT CƠ BẢN NHẤT
CỦA TOÀN BỘ LỊCH SỬ LOÀI NGƯỜI, LÀ QUY LUẬT BIẾN ĐỔI
PHÁT TRIỂN CỦA CÁC PHƯƠNG THỨC SẢN XUẤT. TRƯỚC HẾT TA
TÌM HIỂU VỀ LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT VÀ QUAN HỆ SẢN XUẤT

NÀY ĐƯỢC PHÂN TÍCH THEO HAI GIÁC ĐỘ
XÉT TRONG QUÁ TRÌNH TÁI SẢN XUẤT XÃ HỘI ĐÓ LÀ MỐI
QUAN HỆ GIỮA NGƯỜI VỚI NGƯỜI TRONG QUÁ TRÌNH SẢN XUẤT
PHÂN PHỐI TRAO ĐỔI VÀ TIÊU DÙNG.
NẾU PHÂN TÍCH TRÊN 3 LỚP QUAN HỆ ĐÓ LÀ QUAN HỆ SỞ
HỮU ĐỐI VỚI TƯ LIỆU SẢN XUẤT, QUAN HỆ TRONG TỔ CHỨC -
QUẢN LÝ SẢN XUẤT QUAN HỆ TRONG PHÂN PHỐI SẢN PHẨM
LAO ĐỘNG. BA QUAN HỆ NÀY CÓ TƯ LIỆU SẢN XUẤT GIỮ VAI
TRÒ QUYẾT ĐỊNH.
CŨNG NHƯ LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT, QUAN HỆ SẢN XUẤT
THUỘC LĨNH VỰC ĐỜI SỐNG VẬT CHẤT CỦA ĐỜI SỐNG XÃ HỘI.
TÍNH VẬT CHẤT CỦA QUAN HỆ SẢN XUẤT THỂ HIỆN Ở CHỖ,
CHÚNG TỒN TẠI KHÁCH QUAN ĐỘC LẬP VỚI Ý MUỐN CHỦ QUAN
CỦA CON NGƯỜI.
- LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT VÀ QUAN HỆ SẢN XUẤT LÀ HAI
MẶT THỐNG NHẤT BIỆN CHỨNG TRONG MỖI QUÁ TRÌNH SẢN
XUẤT. TRONG MỐI QUAN HỆ ĐÓ VAI TRÒ QUYẾT ĐỊNH THUỘC VỀ
LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT BỞI VÌ NÓ LÀ NỘI DUNG VẬT CHẤT CỦA
QUÁ TRÌNH ĐÓ. TÍNH QUYẾT ĐỊNH ĐÓ THỂ HIỆN LÀ TƯƠNG ỨNG
VỚI MỘT TRÌNH ĐỘ PHÁT TRIỂN CỦA LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT
HIỆN CÓ THÌ CŨNG CẦN CÓ MỘT HỆ THỐNG QUAN HỆ SẢN XUẤT
PHÙ HỢP NHẰM BẢO TỒN, KHAI THÁC, SỬ DỤNG VÀ PHÁT TRIỂN
LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT. ĐỒNG THỜI NHỮNG BIẾN ĐỔI TRONG

6

NỘI DUNG VẬT CHẤT CỦA LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT TẤT YẾU DẪN
ĐẾN KHẢ NĂNG BIẾN ĐỔI CỦA CÁC QUAN HỆ SẢN XUẤT.
VỚI TƯ CÁCH HÌNH THỨC KINH TẾ CỦA QUÁ TRÌNH SẢN
XUẤT THÌ QUAN HỆ SẢN XUẤT LẠI CÓ VAI TRÒ ẢNH HƯỞNG TRỞ

Ở NƯỚC TA ĐỔI MỚI ĐÃ CÓ NHỮNG BIỂU HIỆN VẬN DỤNG
CHƯA ĐÚNG QUY LUẬT NÀY BIỂU HIỆN Ở VIỆC CHỦ QUAN,
NÓNG VỘI TRONG VIỆC XÂY DỰNG QUAN HỆ SẢN XUẤT XÃ HỘI
CHỦ NGHĨA MÀ KHÔNG TÍNH TỚI TRÌNH ĐỘ CỦA LỰC LƯỢNG
SẢN XUẤT NƯỚC TA. MỘT QUAN HỆ SẢN XUẤT TIÊN TIẾN KHÔNG
PHÙ HỢP VỚI TRÌNH ĐỘ THẤP KÉM CỦA LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT,
NÓ ĐÃ KÌM HÃM SỰ PHÁT TRIỂN CỦA LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT
NƯỚC TA TRONG MỘT THỜI GIAN DÀI. TỪ ĐỔI MỚI 1986 ĐẾN NAY,
DƯỚI SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM, NƯỚC TA
ĐÃ LỰA CHỌN CON ĐƯỜNG PHÁT TRIỂN NỀN KINH TẾ HÀNG HÓA
NHIỀU THÀNH PHẦN THEO ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA.
ĐIỀU NÀY HOÀN TOÀN PHÙ HỢP VỚI QUY LUẬT VỀ SỰ PHÙ HỢP
CỦA QUAN HỆ SẢN XUẤT VỚI TRÌNH ĐỘ PHÁT TRIỂN CỦA LỰC
LƯỢNG SẢN XUẤT, BỞI LẼ TRÌNH ĐỘ LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT
NƯỚC TA CÒN THẤP KÉM, KHÔNG ĐỒNG ĐỀU. SỰ KHÔNG ĐỒNG
ĐỀU VỀ TRÌNH ĐỘ CỦA LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT ĐÒI HỎI PHẢI CÓ
SỰ ĐA DẠNG PHONG PHÚ CỦA CÁC QUAN HỆ SẢN XUẤT.
B. LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT XÃ HỘI LÀ YẾU TỐ TIÊU BIỂU
CHO CÁC THỜI ĐẠI LỊCH SỬ XÃ HỘI.
TRONG NHỮNG HANG ĐÁ LÂU ĐỜI NHẤT, NGƯỜI TA ĐÃ TÌM
THẤY NHỮNG CÔNG CỤ VÀ NHỮNG VŨ KHÍ BẰNG ĐÁ. VIỆC SỬ
DỤNG VÀ SÁNG TẠO NHỮNG TƯ LIỆU LAO ĐỘNG TUY ĐÃ CÓ
MẦM MỐNG Ở MỘT VÀI LOÀI VẬT NÀO ĐÓ NHƯNG VẪN LÀ ĐẶC
TRƯNG NỔI BẬT NHẤT CỦA LAO ĐỘNG CON NGƯỜI. CON NGƯỜI
ĐÃ PHÁT TRIỂN TƯ LIỆU LAO ĐỘNG LÊN MỘT TRÌNH ĐỘ CAO
HƠN, NGÀY CÀNG ĐÁP ỨNG TỐT HƠN QUÁ TRÌNH SẢN XUẤT.
SẢN XUẤT PHÁT TRIỂN TRONG TẤT CẢ CÁC NGÀNH LÀM CHO

8


9

CHỦ NGHĨA XÃ HỘI LÀ HÌNH THÁI KINH TẾ XÃ HỘI CAO
NHẤT TRONG LỊCH SỬ. GIAI CẤP CÔNG NHÂN ĐẠI DIỆN CHO LỰC
LƯỢNG SẢN XUẤT TIÊN TIẾN GIỮA VAI TRÒ LÃNH ĐẠO XÃ HỘI.
KHI LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT ĐẠT ĐẾN TRÌNH ĐỘ XÃ HỘI HÓA CAO
THÌ QUAN HỆ SẢN XUẤT TƯ BẢN CHỦ NGHĨA TRỞ LÊN LỖI THỜI
KÌM HÃM SỰ PHÁT TRIỂN CỦA LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT. DO ĐÓ,
NÓ PHẢI ĐƯỢC THAY THẾ BẰNG MỘT QUAN HỆ SẢN XUẤT TIẾN
BỘ HƠN ĐÓ LÀ QUAN HỆ SẢN XUẤT XÃ HỘI CHỦ NGHĨA. LỰC
LƯỢNG SẢN XUẤT CỦA CHỦ NGHĨA XÃ HỘI LÀ LỰC LƯỢNG SẢN
XUẤT TIÊN TIẾN, CÓ TÍNH XÃ HỘI HÓA CAO MÀ ĐỈNH CAO LÀ
CHỦ NGHĨA CỘNG SẢN KHI ĐÓ CON NGƯỜI LÀM THEO NĂNG
LỰC, HƯỞNG THEO NHU CẦU.
MỖI THỜI ĐẠI LỊCH SỬ ĐƯỢC ĐẶC TRƯNG BỞI MỘT
PHƯƠNG THỨC SẢN XUẤT NHẤT ĐỊNH MÀ TRONG ĐÓ LỰC
LƯỢNG SẢN XUẤT LÀ YẾU TỐ TIÊU BIỂU CHO CÁC THỜI ĐẠI LỊCH
SỬ XÃ HỘI. XÃ HỘI PHÁT TRIỂN TỪ THẤP ĐẾN CAO XÉT ĐẾN
CÙNG CŨNG LÀ DO LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT QUYẾT ĐỊNH.
2. LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT LÀ YẾU TỐ CÁCH MẠNG NHẤT
CỦA SẢN XUẤT
SỰ PHÁT TRIỂN CỦA LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT QUYẾT ĐỊNH
SỰ THAY ĐỔI, PHÁT TRIỂN CỦA PHƯƠNG THỨC SẢN XUẤT.
DÙ HÌNH THỨC XÃ HỘI CỦA SẢN XUẤT NHƯ THẾ NÀO,
NGƯỜI LAO ĐỘNG VÀ TƯ LIỆU SẢN XUẤT BAO GIỜ CŨNG VẪN LÀ
NHỮNG NHÂN TỐ CỦA SẢN XUẤT. MUỐN CÓ SẢN XUẤT NÓI
CHUNG THÌ NGƯỜI LAO ĐỘNG VÀ TƯ LIỆU SẢN XUẤT PHẢI KẾT
HỢP VỚI NHAU. CON NGƯỜI SỬ DỤNG CÔNG CỤ LAO ĐỘNG TÁC
ĐỘNG VÀO ĐỐI TƯỢNG LAO ĐỘNG ĐỂ TẠO RA SẢN PHẨM CHO
XÃ HỘI. LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT LÀ YẾU TỘ ĐỘNG, LUÔN LUÔN

3. NGUỒN NHÂN LỰC TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỜI
KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI.
A. KHÁI NIỆM

11

HIỆN NAY NHIỀU KHÁI NIỆM KHÁC NHAU VỀ NGUỒN NHÂN
LỰC. NGÂN HÀNG THẾ GIỚI CHO RẰNG: NGUỒN NHÂN LỰC LÀ
TOÀN BỘ VỐN NGƯỜI (THỂ LỰC, TRÍ LỰC, KỸ NĂNG, NGHỀ
NGHIỆP…) MÀ MỖI CÁ NHÂN SỞ HỮU, CÓ THỂ HUY ĐỘNG ĐƯỢC
TRONG QUÁ TRÌNH SẢN XUẤT, KINH DOANH, HAY TRONG MỘT
HOẠT ĐỘNG NÀO ĐÓ.
CHÚNG TA CÓ THỂ HIỂU, NGUỒN LỰC CON NGƯỜI LÀ TỔNG
THỂ NHỮNG YẾU TỐ THUỘC VỀ CHẤT, TINH THẦN, ĐẠO ĐỨC,
PHẨM CHẤT, TRÌNH ĐỘ TRI THỨC VỊ THẾ XÃ HỘI… TẠO NÊN
NĂNG LỰC CỦA NGƯỜI, CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI CÓ THỂ SỬ
DỤNG, PHÁT HUY TRONG QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ
HỘI CỦA ĐẤT NƯỚC VÀ TRONG NHỮNG HOẠT ĐỘNG XÃ HỘI.
KHI TA NÓI TỚI NGUỒN LỰC CON NGƯỜI LÀ TA NÓI TỚI
CON NGƯỜI VỚI TƯ CÁCH LÀ CHỦ THỂ HOẠT ĐỘNG SÁNG TẠO
THAM GIA CẢI TẠO TỰ NHIÊN, LÀM BIẾN ĐỔI XÃ HỘI.
TRONG CÁC NGUỒN LỰC CÓ THỂ KHAI THÁC NHƯ NGUỒN
LỰC TỰ NHIÊN, NGUỒN LỰC KHOA HỌC - CÔNG NGHỆ, NGUỒN
LỰC CON NGƯỜI THÌ NGUỒN LỰC CON NGƯỜI LÀ QUYẾT ĐỊNH
NHẤT, BỞI LẼ NHỮNG NGUỒN LỰC KHÁC CHỈ CÓ THỂ KHAI THÁC
CÓ HIỆU QUẢ KHI NGUỒN LỰC CON NGƯỜI ĐƯỢC PHÁT HUY.
NHỮNG NGUỒN LỰC KHÁC NGÀY CÀNG CẠN KIỆT, NGƯỢC LẠI
NGUỒN LỰC CON NGƯỜI NGÀY CÀNG ĐA DẠNG VÀ PHONG PHÚ.
XÃ HỘI MUỐN PHÁT TRIỂN NHANH VÀ BỀN VỮNG PHẢI QUAN
TÂM ĐÀO TẠO NGUỒN LỰC CON NGƯỜI VÀ CÓ CHẤT LƯỢNG

NGỪNG PHÁT TRIỂN, HÀM LƯỢNG TRÍ TUỆ CỦA LAO ĐỘNG NGÀY
CÀNG CAO.
CÙNG VỚI NGƯỜI LAO ĐỘNG THÌ CÔNG CỤ THÌ CÔNG CỤ
LAO ĐỘNG CŨNG LÀ MỘT YẾU TỐ CƠ BẢN CỦA LỰC LƯỢNG SẢN
XUẤT, ĐÓNG VAI TRÒ QUYẾT ĐỊNH TRONG TƯ LIỆU SẢN XUẤT.
CÔNG CỤ LAO ĐỘNG CŨNG LÀ SẢN PHẨM DO TRÍ TUỆ CỦA CON
NGƯỜI SÁNG TẠO RA. VỚI QUÁ TRÌNH TÍCH LŨY KINH NGHIỆM,

13

VỚI NHỮNG PHÁT MINH VÀ SÁNG CHẾ KỸ THUẬT, CÔNG CỤ LAO
ĐỘNG KHÔNG NGỪNG ĐƯỢC CẢI TIẾN VÀ HOÀN THIỆN VÀ NÓ
ĐÃ LÀM BIẾN ĐỔI TOÀN BỘ TƯ LIỆU SẢN XUẤT.
TỪ SỰ BIẾN ĐỔI VÀ PHÁT TRIỂN CỦA HAI YẾU TỐ TƯ LIỆU
LAO ĐỘNG VÀ SỨC LAO ĐỘNG MÀ LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT
KHÔNG NGỪNG PHÁT TRIỂN. SUY ĐẾN CÙNG NHÂN TỐ NGƯỜI
LAO ĐỘNG CHÍNH LÀ NHÂN TỐ QUYẾT ĐỊNH NHẤT TRONG LỰC
LƯỢNG SẢN XUẤT. NGÀY NAY TRONG SỰ PHÁT TRIỂN CỦA LỰC
LƯỢNG SẢN XUẤT, KHOA HỌC ĐÓNG VAI TRÒ NGÀY CÀNG TO
LỚN. LAO ĐỘNG TRÍ TUỆ NGÀY CÀNG ĐÓ VAI TRÒ CHỦ YẾU, NÓ
THÚC ĐẨY SẢN XUẤT PHÁT TRIỂN BẰNG NHỮNG ỨNG DỤNG
THÀNH TỰU KHOA HỌC VÀO SẢN XUẤT. YẾU TỐ TRÍ LỰC TRONG
SỨC LAO ĐỘNG ĐẶC TRƯNG CHO LAO ĐỘNG HIỆN ĐẠI KHÔNG
CÒN LÀ THÓI QUAN, KINH NGHIỆM CỦA HỌ VÀ LÀ TRI THỨC
KHOA HỌC.
CHỦ NGHĨA XÃ HỘI CÓ ĐƯỢC XÂY DỰNG THÀNH CÔNG
HAY KHÔNG, TÙY THUỘC VÀO CHÚNG TA CÓ PHÁT HUY TỐT
NGUỒN LỰC CON NGƯỜI HAY KHÔNG? KHI VIỆT NAM BƯỚC VÀO
SỰ NGHIỆP XÂY DỰNG CHỦ NGHĨA XÃ HỘI, HỒ CHÍ MINH ĐÃ
KHẲNG ĐỊNH "MUỐN XÂY DỰNG CHỦ NGHĨA XÃ HỘI, TRƯỚC HẾT

HIỆN ĐẠI ĐÃ VÀ ĐANG DIỄN RA MỘT SỐ NƯỚC PHÁT TRIỂN BẮT
ĐẦU NỀN KINH TẾ CÔNG NGHIỆP SANG NỀN KINH TẾ TRI THỨC.
DO ĐÓ CHÚNG TA CẦN PHẢI TRANH THỦ ỨNG DỤNG CÁC THÀNH
TỰU KHOA HỌC CÔNG NGHỆ HIỆN ĐẠI, TIẾP CẬN VỚI NỀN KINH
TẾ TRI THỨC ĐỂ HIỆN ĐẠI HÓA NHỮNG NGÀNH, NHỮNG KHÂU
NHỮNG LĨNH VỰC CÓ ĐIỀU KIỆN NHẢY VỌT.
Ở NƯỚC TA CÔNG NGHIỆP HÓA NHẰM XÂY DỰNG CƠ SỞ
VẬT CHẤT KỸ THUẬT CHO CHỦ NGHĨA XÃ HỘI; TĂNG CƯỜNG
SỨC MẠNH ĐỂ BẢO VỆ ĐỘC LẬP DÂN TỘC. MỤC TIÊU TỔNG QUÁT
CỦA SỰ NGHIỆP CÔNG NGHIỆP HÓA CỦA NƯỚC TA ĐƯỢC ĐẢNG
CỘNG SẢN VIỆT NAM XÁC ĐỊNH TẠI ĐẠI HỘI LẦN THỨC VIII VÀ

15

TIẾP TỤC KHẲNG ĐỊNH TẠI ĐẠI HỘI LẦN THỨ IX LÀ "ĐƯA NƯỚC
TA RA KHỎI TÌNH TRẠNG KÉM PHÁT TRIỂN, NÂNG CAO RÕ RỆT
ĐỜI SỐNG VẬT CHẤT VÀ TINH THẦN CỦA NHÂN DÂN, TẠO NỀN
TẢNG ĐỂ ĐẾN NĂM 2020 NƯỚC TA CƠ BẢN TRỞ THÀNH MỘT
NƯỚC CÔNG NGHIỆP THEO HƯỚNG HIỆN ĐẠI HÓA"
B. VAI TRÒ CỦA NGUỒN NHÂN LỰC ĐỐI VỚI QUÁ TRÌNH
CÔNG NGHIỆP HÓA - HIỆN ĐẠI HÓA ĐẤT NƯỚC.
THEO THỐNG KÊ CỦA LIÊN HỢP QUỐC ĐẾN NAY ĐÃ CÓ TỚI
30 NƯỚC HOÀN THÀNH CÔNG NGHIỆP HÓA. MỘT LỢI THẾ CHO
NHỮNG NGƯỜI ĐI SAU LÀ CÓ SẴN VÔ VÀN BÀI HỌC THÀNH
CÔNG VÀ THẤT BẠI CỦA NHỮNG NGƯỜI ĐI TRƯỚC. NGƯỜI TA ĐÃ
TỔNG KẾT VÀ KỂ RA RẤT NHIỀU CON ĐƯỜNG CÔNG NGHIỆP HÓA
KHÁC NHAU: CÔNG NGHIỆP HÓA CỔ ĐIỂN VÀ PHI CỔ ĐIỂN.
CÔNG NGHIỆP HÓA CỔ ĐIỂN ĐÂY LÀ KIỂU CÔNG NGHIỆP
HÓA MÀ CÁC NƯỚC TÂY ÂU VÀ MỸ ĐÃ THỰC HIỆN Ở THẾ KỶ 18,
19.

RÀNG NGUỒN NHÂN LỰC TRỞ THÀNH YẾU TỐ QUAN TRỌNG
NHẤT ẢNH HƯỞNG MANG TÍNH QUYẾT ĐỊNH NHẤT ĐỐI VỚI SỰ
PHỒN THỊNH CỦA QUỐC GIA.
ĐẢNG TA XÁC ĐỊNH NHÂN TỐ CON NGƯỜI CHÍNH XÁC LÀ
VỐN CON NGƯỜI, VỐN NHÂN LỰC BAO GỒM CẢ SỨC LAO ĐỘNG,
TRÍ TUỆ VÀ TINH THẦN GẮN VỚI TRUYỀN THỐNG CỦA DÂN TỘC
LÀ VỐN QUÝ NHẤT, QUYẾT ĐỊNH SỰ PHÁT TRIỂN CỦA ĐẤT NƯỚC
TRONG THỜI KỲ ĐẨY MẠNH CÔNG NGHIỆP HÓA - HIỆN ĐẠI HÓA
ĐẤT NƯỚC ĐỂ XÂY DỰNG CHỦ NGHĨA XÃ HỘI. VÌ THẾ GIẢI
PHÓNG TIỀM NĂNG CON NGƯỜI, ĐỂ PHÁT HUY TỐI ĐA NGUỒN
NHÂN LỰC TRONG SỰ NGHIỆP CÔNG NGHIỆP HÓA - HIỆN ĐẠI
HÓA LÀ MỘT TRONG NHỮNG QUAN ĐIỂM ĐỔI MỚI CÓ TÍNH ĐỘT
PHÁ TRONG ĐƯỜNG LỐI PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA
ĐẢNG TA TRONG THỜI KỲ ĐỔI MỚI. CON NGƯỜI VIỆT NAM
TRONG GIAI ĐOẠN CÁCH MẠNG ĐÃ ĐƯỢC NGHỊ QUYẾT HỘI NGHỊ

17

LẦN THỨ 5 - BAN CHẤP HÀNH TRUNG ƯƠNG ĐẢNG KHÓA VIII
XÁC ĐỊNH XÂY DỰNG VỚI NHỮNG ĐỨC TÍNH "LAO ĐỘNG CHĂM
CHỈ VỚI LƯƠNG TÂM NGHỀ NGHIỆP, CÓ KỸ THUẬT SÁNG TẠO,
NĂNG SUẤT CAO. VÌ LỢI ÍCH CỦA BẢN THÂN, GIA ĐÌNH, TẬP THỂ
VÀ XÃ HỘI, THƯỜNG XUYÊN HỌC TẬP, NÂNG CAO HIỂU BIẾT,
TRÌNH ĐỘ CHUYÊN MÔN, TRÌNH ĐỘ THẨM MỸ VÀ THỂ LỰC".
2. TÍNH TẤT YẾU KHÁCH QUAN PHẢI PHÁT TRIỂN VÀ SỬ
DỤNG NGUỒN NHÂN LỰC CÓ HIỆU QUẢ Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
A. YÊU CẦU ƯU TIÊN PHÁT TRIỂN LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT
ĐỒNG THỜI XÂY DỰNG QUAN HỆ SẢN XUẤT PHÙ HỢP THEO ĐỊNH
HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA.
NƯỚC TA ĐI LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI TỪ ĐIỀU KIỆN MỘT

LƯỢNG LAO ĐỘNG CẢ NƯỚC, TRONG ĐÓ KHI LỰC LƯỢNG LAO
ĐỘNG THÀNH THỊ LÀ 10,55 TRIỆU NGƯỜI CHIẾM 24,4% [NGUYỄN
TIỆP - PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG NƯỚC TA CÁC NĂM
2005 - 2010 - NGHIÊN CỨU KINH TẾ 326 - TR 52].
TỶ LỆ LAO ĐỘNG QUA ĐÀO TẠO CỦA TA CÒN THẤP CHỦ
YẾU VẪN LÀ LAO ĐỘNG GIẢN ĐƠN. THIẾU CÔNG NHÂN KỸ
THUẬT LÀNH NGHỀ VÀ LÀNH NGHỀ CAO; CHƯA CÓ TÁC PHONG
CÔNG NGHIỆP, CƠ CẤU CẤP TRÌNH ĐỘ CHUYÊN MÔN KỸ THUẬT
CỦA LAO ĐỘNG QUA ĐÀO TẠO CÒN BẤT HỢP LÝ (NĂM 2003 CAO
ĐẲNG, ĐẠI HỌC VÀ TRÊN ĐẠI HỌC TRUNG HỌC CHUYÊN NGHIỆP
- CÔNG NHÂN KỸ THUẬT LÀ 1- 0,9 -2,7).
CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC CÒN NHIỀU YẾU
KÉM, CHƯƠNG TRÌNH HỌC KHÔNG PHÙ HỢP VỚI THỰC TẾ CỦA
THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG. SINH VIÊN HỌC THỤ ĐỘNG, THIẾU TÍNH
SÁNG TẠO. CÁC TRƯỜNG ĐÀO TẠO NGHỀ SỬ DỤNG CÁC MÁY
MÓC ĐÃ LỖI THỜI, LẠC HẬU MÀ THỰC TẾ ĐÃ KHÔNG CÒN SỬ
DỤNG….
CHẤT LƯỢNG THÌ ĐÃ VẬY, LẠI KẾT HỢP THÊM VIỆC PHÂN
BỔ, SỬ DỤNG NGUỒN NHÂN LỰC BẤT CẬP, THIẾU ĐỒNG BỘ

19

CÀNG TĂNG THÊM MÂU THUẪN VỀ CUNG CẦU NGUỒN NHÂN
LỰC CẢ VỀ SỐ LƯỢNG VÀ CHẤT LƯỢNG Ở CÁC VÙNG MIỀN NÚI,
VÙNG SÂU, VÙNG XA THỪA LAO ĐỘNG GIẢN ĐƠN NHƯNG LẠI
THIẾU NGHIÊM TRỌNG LAO ĐỘNG CÓ TRÌNH ĐỘ, GÂY RẤT NHIỀU
KHÓ KHĂN CHO VIỆC PHÁT TRIỂN VỀ NHIỀU MẶT Ở VÙNG NÀY.
NHỮNG NƠI CẦN THÌ KHÔNG CÓ, CÒN NHỮNG NƠI ĐÃ CÓ NHIỀU
RỒI NHƯ Ở CÁC THÀNH PHỐ LỚN THÌ LẠI CÀNG NHIỀU THÊM
GÂY RA MỘT SỰ LÃNG PHÍ RẤT LỚN CHO XÃ HỘI.

LỰC LÀ XU THẾ CHUNG TOÀN CẦU. NGUỒN NHÂN LỰC CÓ CHẤT
LƯỢNG CAO VỀ TRÍ TUỆ VÀ TAY NGHỀ NGÀY CÀNG TRỞ THÀNH
MỘT LỢI THẾ CẠNH TRANH CHO MỖI QUỐC GIA. NẾU NGUỒN
NHÂN LỰC CHỈ HÀM CHỨA LAO ĐỘNG GIẢN ĐƠN THÌ SẼ LÀ MỘT
SỨC ÉP ĐỐI VỚI QUÁ TRÌNH TĂNG TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở
CÁC NƯỚC CHẬM PHÁT TRIỂN.
NGUỒN NHÂN LỰC CÓ DỒI DÀO HAY KHÔNG LÀ DO CHÍNH
SÁCH ĐÀO TẠO.
NƯỚC MỸ RẤT CÓ Ý THỨC CHUẨN BỊ NGUỒN NHÂN LỰC
TRONG MỐI QUAN HỆ PHÁT TRIỂN. CỰU TỔNG THỐNG MỸ
GEORGE BUSH NHẤN MẠNH LÀM CHO HỌC SINH MỸ CHIẾM
HÀNG ĐẦU THẾ GIỚI VỀ KẾT QUẢ CÁC MÔN TOÁN VÀ KHOA HỌC
TỰ NHIÊN, LÀM CHO NƯỚC MỸ CÓ VĂN HÓA VÀ KỸ NĂNG CẦN
THIẾT ĐỂ CÓ KHẢ NĂNG CẠNH TRANH TRONG NỀN KINH TẾ THẾ
GIỚI.
TRONG BỐI CẢNH TOÀN CẦU HÓA, NHỮNG CHUẨN MỰC VỀ
KĨ NĂNG VÀ NĂNG SUẤT LAO ĐỘNG, VỀ HIỆU QUẢ KINH TẾ,
CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM VÀ KHẢ NĂNG CẠNH TRANH NGÀY
CÀNG PHỤ THUỘC VÀO VIỆC VẬN DỤNG NHỮNG TIẾN BỘ CÔNG
NGHỆ VÀ TRI THỨC KHOA HỌC. CHỈ CÓ CON NGƯỜI LÀM CHỦ
ĐƯỢC TIẾN BỘ CÔNG NGHỆ VÀ TRI THỨC KHOA HỌC MỚI.
ĐÀO TẠO PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC ĐÁP ỨNG ĐÒI HỎI
MỚI TRỞ THÀNH QUỐC SÁCH HÀNG ĐẦU VỚI CÁC QUỐC GIA.

21

CÁC NƯỚC PHÁT TRIỂN LỢI DỤNG ƯU THẾ VỀ VỐN, KỸ THUẬT,
ĐẨY NHANH ĐÀO TẠO NHÂN TÀI, TRANH GIÀNH NGƯỜI TÀI VỚI
CÁC NƯỚC KHÁC. CÁC NƯỚC ĐANG PHÁT TRIỂN TĂNG CƯỜNG
ĐẦU TƯ KINH PHÍ CHO KHOA HỌC CÔNG NGHỆ GIÁO DỤC ĐÀO

HIỆN ĐẠI ĐỂ CHỦ ĐỘNG TRONG QUÁ TRÌNH SẢN XUẤT, KINH TẾ
ĐỐI NGOẠI… RẤT QUAN TRỌNG, CHÚNG TA PHẢI XÁC ĐỊNH RÕ
RÀNG NHỮNG CHÍNH SÁCH THÍCH HỢP ĐỂ NÂNG CAO CHẤT
LƯỢNG NGUỒN NHÂN LỰC.
3. NHỮNG GIẢI PHÁP ĐỂ PHÁT TRIỂN VÀ SỬ DỤNG
NGUỒN NHÂN LỰC NƯỚC TA HIỆN NAY
A. GIẢM TỶ LỆ GIA TĂNG DÂN SỐ TẠO ĐIỀU KIỆN ĐỂ
NGUỒN NHÂN LỰC PHÁT HUY TỐT
HỘI NGHỊ LẦN THỨ 4 BAN CHẤP HÀNH TRUNG ƯƠNG ĐẢNG
KHÓA VII NHẬN ĐỊNH "GIA TĂNG DÂN SỐ QUÁ NHANH LÀ MỘT
TRONG NHỮNG NGUYÊN NHÂN QUAN TRỌNG CẢN TRỞ TỐC ĐỘ
PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI, GÂY KHÓ KHĂN LỚN CHO VIỆC
CẢI THIỆN ĐỜI SỐNG, HẠN CHẾ PHÁT TRIỂN VỀ TRÍ TUỆ, VĂN
HÓA VÀ THỂ LỰC CỦA GIỐNG NÒI. NẾU XU HƯỚNG NÀY CỨ TIẾP
TỤC DIỄN RA THÌ TRONG TƯƠNG LAI KHÔNG XA ĐẤT NƯỚC TA
SẼ ĐỨNG TRƯỚC NHỮNG KHÓ KHĂN RẤT LỚN, THẬM CHÍ
NHỮNG NGUY CƠ VỀ NHIỀU MẶT".
TRONG NHỮNG NĂM QUA TỐC ĐỘ GIA TĂNG DÂN SỐ Ở
NƯỚC TA ĐÃ GIẢM CHỈ CÒN DƯỚI 2%. NHÀ NƯỚC THỰC HIỆN KẾ
HOẠCH HÓA GIA ĐÌNH, MỖI GIA ĐÌNH CHỈ CÓ 1-2 CON ĐỂ NUÔI
DẠY CHO TỐT. THẾ NHƯNG TỪ NĂM 2003 DÂN SỐ NƯỚC TA LẠI
CÓ DẤU HIỆU TĂNG NHANH TRỞ LẠI, VÌ VẬY TRONG GIAI ĐOẠN
TỚI CHÚNG TA VẪN PHẢI TIẾP TỤC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH KẾ
HOẠCH HÓA DÂN SỐ VÀ GIA ĐÌNH ĐỂ TRONG TƯƠNG LAI ĐẢM
BẢO TỐC ĐỘ TĂNG DÂN SỐ TRONG ĐỘ TUỔI LAO ĐỘNG HÀNG
NĂM HỢP LÝ, HÌNH THÀNH NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG
CAO, TIẾN TỚI CÂN BẰNG CUNG VÀ CẦU LAO ĐỘNG.

23


24

TRƯỜNG CAO ĐẲNG DẠY NGHỀ, TRONG ĐÓ CÓ CÁC TRƯỜNG
ĐẠT TIÊU CHUẨN KHU VỰC; CÁC TỈNH, THÀNH PHỐ ĐỀU CÓ
TRUNG TÂM DẠY NGHỀ, PHÁT TRIỂN CƠ SỞ DẠY NGHỀ NGOÀI
CÔNG LẬP.
BẰNG NHIỀU HÌNH THỨC ĐA DẠNG ĐẢM BẢO CHO MỌI
NGƯỜI ĐƯỢC HỌC NHẤT LÀ NGƯỜI NGHÈO VÀ CON EM CÁC GIA
ĐÌNH THUỘC DIỆN CHÍNH SÁCH. ĐỘNG VIÊN PHONG TRÀO TOÀN
DÂN THI ĐUA XÓA MÙ CHỮ, HOÀN THÀNH PHỔ CẬP TRUNG HỌC
CƠ SỞ, TRUNG HỌC PHỔ THÔNG. CÙNG VỚI ĐỔI MỚI NỘI DUNG
GIÁO DỤC THEO HƯỚNG CƠ BẢN, HIỆN ĐẠI, PHẢI TĂNG CƯỜNG
GIÁO DỤC CÔNG DÂN, GIÁO DỤC THẾ GIỚI QUAN KHOA HỌC,
LÒNG YÊU NƯỚC, Ý CHÍ VƯƠN LÊN VÌ TƯƠNG LAI CỦA BẢN
THÂN VÀ TIỀN ĐỒ CỦA ĐẤT NƯỚC.
C. NHÀ NƯỚC QUAN TÂM ĐẾN CHÍNH SÁCH QUỐC GIA VỀ
VIỆC LÀM, NÂNG CAO ĐỜI SỐNG CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG, TRÁNH
TÌNH TRẠNG CHẢY MÁU CHẤT XÁM.
NHÀ NƯỚC TIẾP TỤC HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH PHÁP
LUẬT KINH DOANH, TẠO MÔI TRƯỜNG THUẬN LỢI CHO CÁC KHU
VỰC KINH TẾ PHÁT TRIỂN, KHUYẾN KHÍCH KHU VỰC KINH TẾ TƯ
NHÂN LÀM GIÀU CHÍNH ĐÁNG. ĐẶC BIỆT LÀ TẠO MÔI TRƯỜNG
ĐẦU TƯ, CHUYỂN GIAO CÔNG NGHỆ, HỢP TÁC QUỐC TẾ ĐỂ PHÁT
TRIỂN MỘT BỘ PHẬN LỚN DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ VỚI
CÔNG NGHỆ HIỆN ĐẠI. THỰC HIỆN ĐỊNH HƯỚNG CỦA CHÍNH PHỦ
LÀ ĐẾN NĂM 2010, CẢ NƯỚC CÓ KHOẢNG 500 NGHÌN DOANH
NGHIỆP, GIẢI QUYẾT ĐƯỢC NHIỀU VIỆC LÀM CHO NGƯỜI LAO
ĐỘNG.
TIẾP TỤC CẢI CÁCH KHU VỰC KINH TẾ NHÀ NƯỚC, TẠO MÔI
TRƯỜNG KINH DOANH BÌNH ĐẲNG, THÚC ĐẨY CÁC DOANH