Tiểu luận triết học

Đề tài: " Mối quan hệ giữa cá nhân
và xã hội"

1

LỜI MỞ ĐẦU

CHÚNG TA ĐANG SỐNG TRONG KỶ NGUYÊN CỦA KINH TẾ
TRI THỨC, ĐÒI HỎI MỖI CON NGƯỜI PHẢI ĐƯỢC ĐÀO TẠO TRÌNH
ĐỘ HỌC VẤN, NĂNG LỰC ; TU DƯỠNG RÈN LUYỆN PHẨM CHẤT
ĐẠO ĐỨC, Ý THỨC LAO ĐỘNG TỐT HƠN ĐỂ CÓ THỂ ĐÁP ỨNG
NHỮNG YÊU CẦU CỦA SỰ BIẾN ĐỔI KHOA HỌC CÔNG NGHỆ HẾT
SỨC NHANH CHÓNG.
TRONG SỰ NGHIỆP ĐỔI MỚI ĐẤT NƯỚC VỚI NHỮNG MỤC
TIÊU DÂN GIÀU, NƯỚC MẠNH, XÃ HỘI CÔNG BẰNG, DÂN CHỦ,
VĂN MINH, HIỆN NAY, CON NGƯỜI VÀ NGUỒN NHÂN LỰC ĐƯỢC
COI LÀ NHÂN TỐ QUAN TRỌNG HÀNG ĐẦU, QUYẾT ĐỊNH SỰ

CÁCH KHÁC CÂU HỎI: CON NGƯỜI LÀ GÌ? CON NGƯỜI SINH RA
TỪ ĐÂU, HOẠT ĐỘNG VÀ PHÁT TRIỂN RA SAO?
TRƯỚC KHI CÓ HỌC THUYẾT MÁC, NHỮNG CỐ GẮNG CỦA
TƯ DUY TRIẾT HỌC NHẰM ĐẠT TỚI SỰ HIỂU BIẾT VỀ CON NGƯỜI
"CỤ THỂ" HIỆN THỰC ĐỀU KHÔNG ĐEM LẠI KẾT QUẢ, RỐT CUỘC
LÀ CHỦ NGHĨA DUY TÂM VẪN NGỰ TRỊ TRONG NHẬN THỨC VỀ
CON NGƯỜI VÀ VỀ ĐỜI SỐNG XÃ HỘI.
CHỈ ĐẾN TRIẾT HỌC MÁC, VẤN ĐỀ CON NGƯỜI MỚI ĐƯỢC
XEM XÉT MỘT CÁCH NHẤT QUÁN, ĐẦY ĐỦ VÀ SÂU SẮC HƠN,
TRÊN CƠ SỞ LẬP TRƯỜNG CỦA DUY VẬT TRIỆT ĐỂ.
I. CON NGƯỜI TRONG TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN
1. BẢN CHẤT CON NGƯỜI
BẤT CỨ MỘT HỌC THUYẾT NÀO VỀ CON NGƯỜI ĐỀU
KHÔNG THỂ LẨN TRÁNH MỘT VẤN ĐỀ ĐÃ ĐƯỢC ĐẶT RA TRONG
LỊCH SỬ; CON NGƯỜI LÀ GÌ? BẢN CHẤT CỦA CON NGƯỜI LÀ GÌ?
QUAN ĐIỂM DUY TÂM QUY ĐẶC TRƯNG, BẢN CHẤT CON NGƯỜI
VÀO LĨNH VỰC Ý THỨC TƯ TƯỞNG, TÌNH CẢM, ĐẠO ĐỨC, HOẶC
XEM BẢN CHẤT CON NGƯỜI LÀ CÁI GÌ ĐÓ ĐƯỢC QUY ĐỊNH SẴN
TỪ NHỮNG LỰC LƯỢNG SIÊU TỰ NHIÊN.
MỘT SỐ TRÀO LƯU TRIẾT HỌC KHÁC LẠI GIẢI THÍCH BẢN
CHẤT CON NGƯỜI TỪ GÓC ĐỘ NHỮNG ĐIỂM CHUNG CỦA MỌI
SINH VẬT TRÊN TRÁI ĐẤT. BẢN CHẤT ĐÓ LÀ BẢN TÍNH TỰ
NHIÊN, LÀ NHỮNG NHU CẦU THUỘC VỀ SỰ DUY TRÌ THỂ XÁC VÀ
DỤC VỌNG ĐỂ PHÁT TRIỂN GIỐNG NÒI; HOẶC TÌM KIẾM BẢN
CHẤT CON NGƯỜI TRONG KHUÔN KHỔ CÁ NHÂN RIÊNG LẺ,
NGHĨA LÀ CON NGƯỜI BỊ TÁCH KHỎI MỐI QUAN HỆ XÃ HỘI HIỆN
THỰC CỦA NÓ. TÍNH CHẤT SIÊU HÌNH CỦA CÁC QUAN ĐIỂM NÀY

4


5

VỚI NHỮNG CÔNG CỤ DO HỌ CHẾ TẠO RA, ĐÃ QUYẾT ĐỊNH SỰ
THAY ĐỔI BỘ MẶT XÃ HỘI. VẬY XÃ HỘI ĐÃ SẢN XUẤT RA CON
NGƯỜI VỚI TÍNH CÁCH LÀ CON NGƯỜI NHƯ THẾ NÀO THÌ CON
NGƯỜI CŨNG SẢN XUẤT RA XÃ HỘI NHƯ THẾ.
TRONG KHI PHÊ PHÁN NHỮNG QUAN ĐIỂM CỦA PHOIƠBẮC,
XUẤT PHÁT TỪ NHỮNG CÁ THỂ CÔ LẬP C.MÁC ĐÃ ĐƯA RA LUẬN
ĐIỂM NỔI TIẾNG VỀ BẢN CHẤT CON NGƯỜI: "BẢN CHẤT CON
NGƯỜI KHÔNG PHẢI LÀ CÁI TRỪU TƯỢNG CỐ HỮU CỦA CÁ NHÂN
RIÊNG BIỆT. TRONG TÍNH HIỆN THỰC CỦA NÓ, BẢN CHẤT CON
NGƯỜI LÀ TỔNG HOÀ NHỮNG QUAN HỆ XÃ HỘI". LUẬN ĐIỂM
TRÊN THỂ HIỆN NHỮNG ĐIỂM CƠ BẢN SAU:
- KHI NÓI BẢN CHẤT CON NGƯỜI LÀ TỔNG HOÀ NHỮNG
QUAN HỆ XÃ HỘI, CŨNG CÓ NGHĨA LÀ TẤT CẢ CÁC QUAN HỆ XÃ
HỘI ĐỀU GÓP PHẦN HÌNH THÀNH BẢN CHẤT CON NGƯỜI, NHƯNG
CÓ Ý NGHĨA QUYẾT ĐỊNH NHẤT LÀ QUAN HỆ SẢN XUẤT. BỞI VÌ,
CÁC QUAN HỆ KHÁC ĐỀU TRỰC TIẾP HOẶC GIÁN TIẾP CHỊU SỰ
QUY ĐỊNH CỦA QUAN HỆ NÀY. MỖI HÌNH THÁI KINH TẾ - XÃ HỘI
CÓ MỘT KIỂU QUAN HỆ SẢN XUẤT NHẤT ĐỊNH GIỮ VAI TRÒ CHI
PHỐI, VÀ CHÍNH KIỂU QUAN HỆ SẢN XUẤT ĐÓ LÀ CÁI XÉT ĐẾN
CÙNG, TẠO NÊN BẢN CHẤT CỦA CON NGƯỜI TRONG GIAI ĐOẠN
LỊCH SỬ ĐÓ.
Ở ĐÂY, CÁI PHỔ BIẾN (CÁI CHUNG CỦA NHÂN LOẠI) TỒN
TẠI VÀ THỂ HIỆN QUA CÁI ĐẶC THÙ (HÌNH THÁI XÃ HỘI, GIAI
CẤP) VÀ CÁI ĐƠN NHẤT(CÁ NHÂN TỪNG CON NGƯỜI). DO ĐÓ,
KHI BÀN ĐẾN BẢN CHÁT CHUNG CỦA CON NGƯỜI KHÔNG THỂ
GẠT BỎ BẢN CHẤT GIAI CẤP CỦA CÁC TẦNG LỚP KHÁC NHAU;
VÀ NGƯỢC LẠI KHI NÓI BẢN CHẤT GIAI CẤP CỦA CÁC TẦNG LỚP
KHÁC NHAU KHÔNG ĐƯỢC QUÊN BẢN CHẤT CHUNG CỦA CON

QUY ĐỊNH NHỮNG ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CHI PHỐI MỌI HÀNH VI
CỦA NGƯỜI ĐÓ. CÒN TẤT CẢ NHỮNG HÀNH VI CỦA NGƯỜI ĐÓ
BỘC LỘ RA BÊN NGOÀI LÀ NHỮNG HIỆN TƯỢNG BIỂU HIỆN BẢN

7

CHẤT CỦA HỌ. SỰ THỂ HIỆN BẢN CHẤT CỦA CON NGƯỜI KHÔNG
PHẢI THEO CON ĐƯỜNG THẲNG, TRỰC TIẾP, MÀ THƯỜNG LÀ
GIÁN TIẾP, QUANH CO QUA HÀNG LOẠT MÂU THUẪN GIỮA CÁ
NHÂN VÀ XÃ HỘI, GIỮA KINH NGHIỆM VÀ NHẬN THỨC KHOA
HỌC, GIỮA LỢI ÍCH TRƯỚC MẮT VÀ LÂU DÀI; GIỮA BẢN NĂNG
SINH VẬT VÀ HOẠT ĐỘNG CÓ Ý THỨC GIỮA DI TRUYỀN TỰ
NHIÊN VÀ VĂN HOÁ XÃ HỘI… TRONG DIỄN BIẾN ĐẦY MÂU
THAŨAN ĐÓ, BẢN CHẤT THỂ HIỆN RA NHƯ MỘT XU HƯỚNG
CHUNG, XÉT ĐẾN CÙNG MỚI THẤY SỰ CHI PHỐI CỦA XU HƯỚNG
ĐÓ.
CON NGƯỜI LÀ MỘT THỰC THỂ SINH VẬT - XÃ HỘI. THÔNG
QUA HOẠT ĐỘNG THỰC TIỄN, CON NGƯỜI LÀM BIẾN ĐỘNG ĐỜI
SỐNG XÃ HỘI ĐỒNG THỜI CŨNG BIẾN ĐỔI CHÍNH BẢN THÂN
MÌNH. ĐIỀU ĐÓ CŨNG CÓ NGHĨA LÀ CON NGƯỜI TIẾP NHẬN BẢN
CHẤT XÃ HỘI CỦA MÌNH THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG THỰC TIỄN.
NHƯ VẬY, BẢN CHẤT CON NGƯỜI KHÔNG PHẢI LÀ TRỪU
TƯỢNG MÀ LÀ HIỆN THỰC, KHÔNG PHẢI LÀ TỰ NHIÊN MÀ LÀ
LỊCH SỬ, KHÔNG PHẢI LÀ CÁI VỐN CÓ TRONG MỖI CÁ THỂ RIÊNG
LẺ MÀ LÀ TỔNG HOÀ CỦA TOÀN BỘ QUAN HỆ XÃ HỘI. ĐÂY LÀ
PHÁT HIỆN CÓ GIÁ TRỊ TO LỚN CỦA MÁC VỀ BẢN CHẤT CON
NGƯỜI.
THỪA NHẬN Ý NGHĨA QUYẾT ĐỊNH CỦA MẶT XÃ HỘI ĐỐI
VỚI VIỆC HÌNH THÀNH BẢN CHẤT CON NGƯỜI, SONG KHÔNG CÓ
NGHĨA LÀ, CHỦ NGHĨA MÁC- LÊNIN COI NHẸ MẶT TỰ NHIÊN, PHỦ

MẶT XÃ HỘI TRONG SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CON NGƯỜI VẪN LÀ
ĐỐI TƯỢNG CỦA NHỮNG CUỘC TRANH LUẬN KHOA HỌC GAY
GẮT. NHIỀU NHÀ KHOA HỌC TƯ SẢN VẪN ĐEM ĐỐI LẬP VÀ TÁCH
MẶT SINH HỌC KHỎI MẶT XÃ HỘI. CHẲNG HẠN, PHẢI DUY SINH
VẬT TUYỆT ĐỐI HOÁ YẾU TỐ SINH VẬT TRONG SỰ PHÁT TRIỂN
CỦA CON NGƯỜI. HỌ TUYÊN TRUYỀN THUYẾT ĐÁCUYN XÃ HỘI.

9

ĐẠI BIỂU TRƯỜNG PHÁI NÀY LÀ: PH.NÍTSƠ, TRENHERƠLEN,
KLOVENƠ…
NHIỀU TÁC GIẢ NHƯ LIÔNEN TIGƠ VÀ RÔBIN PHỐCXƠ CẮT
NGHĨA HÀNH VI CỦA CON NGƯỜI THEO QUAN ĐIỂM DI TRUYỀN
HỌC…
CHỦ NGHĨA PHƠRỚT CHO RẰNG, TOÀN BỘ CÁI XÃ HỘI
TRONG TÂM LÝ HỌC NGƯỜI CHỈ LÀ MẶT KHÁC NHAU CỦA GIỚI
TÍNH, LÀ SỰ BIỂU HIỆN QUANH CO CỦA NHỮNG ĐAM MÊ BẨM
SINH.
NGƯỢC LẠI QUAN ĐIỂM XÃ HỘI HỌC TẦM THƯỜNG VỀ CON
NGƯỜI THƯỜNG QUY KẾT BẢN CHẤT CON NGƯỜI LÀ MỘT SẢN
PHẨM VĂN HOÁ CỦA XÃ HỘI, CỦA KINH TẾ VÀ TƯỚC BỎ TÍNH
HỮU CƠ, TÍNH TỰ NHIÊN CỦA CON NGƯỜI.
TRƯỜNG PHÁI "TRIẾT HỌC NHÂN BẢN HIỆN ĐẠI" QUAN
NIỆM VỀ BẢN CHẤT CỦA CON NGƯỜI PHẢI ĐƯỢC XUẤT PHÁT TỪ
NGUYÊN TẮC TINH THẦN.
XUẤT PHÁT TỪ NHỮNG LẬP LUẬN TRÊN, KẾT LUẬN TẤT
YẾU RÚT RA LÀ: CON NGƯỜI VỚI TƯ CÁCH LÀ SẢN PHẨM CỦA
GIỚI TỰ NHIÊN, LÀ SỰ PHÁT TRIỂN TIẾP TỤC CỦA GIỚI TỰ NHIÊN,
MẶT KHÁC CON NGƯỜI LÀ MỘT THỰC THỂ XÃ HỘI ĐƯỢC TÁCH
RA NHƯ MỘT LỰC LƯỢNG ĐỐI LẬP VỚI TỰ NHIÊN. SỰ TÁC ĐỘNG

NHAU GIỮA CÁ THỂ VỚI GIỐNG LOÀI, SỰ KHÁC BIỆT BIỂU HIỆN
RA BÊN NGOÀI CỦA CÁ NHÂN NÀY VỚI CÁ NHÂN KHÁC THÌ
NHÂN CÁCH LÀ KHÁI NIỆM ĐỂ CHỈ SỰ KHÁC BIỆT NHỮNG YẾU
TỐ BÊN TRONG RIÊNG BIỆT VỚI TOÀN BỘ HOẠT ĐỘNG SỐNG CỦA
NÓ, CỦA CÁ NHÂN NÀY VỚI CÁ NHÂN KHÁC. NHÂN CÁCH LÀ NỘI
DUNG, TRẠNG THÁI, TÍNH CHẤT, XU HƯỚNG BÊN TRONG RIÊNG
BIỆT CỦA MỖI CÁ NHÂN. ĐÓ LÀ THẾ GIỚI CỦA "CÁI TÔI" DO TÁC
ĐỘNG TỔNG HỢP CỦA CÁC YẾU TỐ CƠ THỂ VÀ XÃ HỘI RIÊNG
BIỆT TẠO NÊN. MỖI CÁ NHÂN "DẤN THÂN" VÀO CUỌC SỐNG, TIẾP

11

THU VÀ CHUYỂN NHỮNG GIÁ TRỊ VĂN HOÁ CỦA XÃ HỘI VÀO
BÊN TRONG MÌNH, THỰC HIỆN QUÁ TRÌNH SO SÁNH LỌC BỎ, TỰ
ĐÁNH GIÁ, TỰ TẠO NÊN THẾ GIỚI RIÊNG CỦA MÌNH. ĐÂYLÀ QUÁ
TRÌNH KÉP, XÃ HỘI HOÁ CÁ NHÂN VÀ CÁ NHÂN HOÁ XÃ HỘI, CÁ
NHÂN XÃ HỌI VÀ CÁ NHÂN NHÂN CÁCH LÀ THỐNG NHẤT. VỚI
NHÂN CÁCH RIÊNG, MỖI CÁ NHÂN CÓ KHẢ NĂNG Ý THỨC VỀ
MÌNH, LÀM CHỦ CUỘC SỐNG CỦA MÌNH, TỰ LỰA CHỌN CHỨC
NĂNG, NIỀM VUI VÀ TRÁCH NHIỆM HOẠT ĐỘNG CỤ THỂ TRONG
XÃ HỘI.
VẤN ĐỀ CÁ NHÂN, NHÂN CÁCH KHÔNG GIẢI QUYẾT MỘT
CÁCH KHOA HỌC NẾU KHÔNG CÓ PHƯƠNG HƯỚNG TRIẾT HỌC
RÕ RÀNG GIẢI QUYẾT MỐI QUAN HỆ CÁ NHÂN VÀ XÃ HỘI. MỐI
QUAN HỆ NÀY ĐƯỢC GIẢI QUYẾT LIÊN TIẾP THÔNG QUA TẬP
THỂ CƠ SỞ. NÓ TẠO THÀNH MỘT BỘ PHẬN HẾT SỨC QUAN
TRỌNG CỦA MỘT CƠ THỂ XÃ HỘI HOÀN CHỈNH. CÁ NHÂN CÓ
NHÂN CÁCH GIA NHẬP VÀO TẬP THỂ NHƯ LÀ BỘ PHẬN CỦA CÁI
TOÀN THỂ, THỂ HIỆN BẢN SẮC CỦA MÌNH THÔNG QUA HOẠT
ĐỘNG TẬP THỂ, NHƯNG KHÔNG "HOÀ TAN" VÀO TẬP THỂ. ĐÂY

HIỆN BẰNG CÁCH TƯỚC ĐOẠT TỰ DO CỦA NGƯỜI KHÁC. TỰ DO
CÁ NHÂN CỦA GIAI CẤP THỐNG TRỊ ĐƯỢC ĐẢM BẢO BẰNG CÁCH
TƯỚC ĐOẠT TỰ DO CỦA GIAI CẤP BỊ TRỊ. CHO NÊN, QUÁ TRÌNH
ĐẤU TRANH CỦA GIAI CẤP VÀ QUẦN CHÚNG LAO ĐỘNG LÀ QUÁ
TRÌNH GIÀNH TỰ DO CỦA HỌ ĐÃ BỊ GIAI CẤP THỐNG TRỊ CƯỚP
ĐOẠT. TỰ DO CỦA CON NGƯỜI KHÔNG TÁCH RỜI NHỮNG ĐIỀU
KIỆN XÃ HỘI, KHÔNG TÁCH RỜI TRÌNH ĐỘ CỦA CON NGƯỜI
CHINH PHỤC THIÊN NHIÊN. CHỈ ĐẾN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI VÀ CHỦ
NGHĨA CỘNG SẢN CON NGƯỜI MỚI THỰC SỰ CÓ TỰ DO. Ở ĐÂY,
TẤT CẢ NHỮNG VẤN ĐỀ VỀ LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT, QUAN HỆ
KINH TẾ, HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ, ĐẤU TRANH GIAI CẤP… ĐỀU
ĐƯỢC THỰC HIỆN THEO MỤC ĐÍCH PHÁT TRIỂN TỐI ĐA NĂNG
LỰC CON NGƯỜI VÀ VÌ CON NGƯỜI. TRƯỚC ĐÂY C.MÁC VÀ PH.

13

ĂNGHEN ĐÃ CHỈ RA RẰNG, NỀN SẢN XUẤT TƯ BẢN CHỦ NGHĨA
ĐÃ LÀM PHÁT TRIỂN NHỮNG QUAN HỆ PHỔ BIẾN, SỰ PHỤ THUỘC
PHỔ BIẾN GIỮA CÁC DÂN TỘC, VÀ "SẢN XUẤT VẬT CHẤT ĐÃ
NHƯ THẾ THÌ SẢN XUẤT TINH THẦN CŨNG KHÔNG KÉM NHƯ
THẾ". CHỦ NGHĨA TƯ BẢN HIỆN ĐẠI ĐANG ĐẨY MẠNH QUÁ
TRÌNH NÀY, NHƯNG VỀ THỰC CHẤT ĐÓ VẪN LÀ SỰ MỞ RỘNG
QUAN HỆ BÓC LỘT VÀ NÔ DỊCH CON NGƯỜI SANG CÁC DÂN TỘC
KHÁC. NÓ TẠO RA MỘT SỐ NƯỚC TƯ BẢN PHÁT TRIỂN CAO, GIÀU
CÓ, THÌ ĐỒNG THỜI CŨNG LÀM CHO CHÂU PHI ĐÓI, CHÂU Á
NGHÈO, CHÂU MỸ LATINH NỢ NẦN CHỒNG CHẤT.
CHỦ NGHĨA XÃ HỘI THỰC HIỆN QUÁ TRÌNH QUỐC TẾ HOÁ
ĐỜI SỐNG NHÂN LOẠI ĐỂ MỖI DÂN TỘC CÓ ĐIỀU KIỆN TIẾP CẬN
NHANH CHÓNG NHỮNG GIÁ TRỊ TIẾN BỘ CỦA NHÂN LOẠI, LÀM
CHO CON NGƯỜI PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH PHONG PHÚ, BIẾT ĐẤU

TIỆN" MÀ CÁC VĨ NHÂN CẦN ĐẾN ĐỂ ĐẠT MỤC ĐÍCH CỦA MÌNH.
CÁC NHÀ DUY VẬT TRƯỚC MÁC TUY KHÔNG TIN VÀO
THƯỢNG ĐẾ, THẦN LINH, NHƯNG LẠI CHO RẰNG NHÂN TỐ
QUYẾT ĐỊNH SỰ PHÁT TRIỂN CỦA XÃ HỘI LÀ ĐẠO ĐỨC, TƯ
TƯỞNG, LÀ CÁC VĨ NHÂN SỚM NHẬN THỨC ĐƯỢC CHÂN LÝ VĨNH
CỬU.
QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN KHẲNG ĐỊNH
QUẦN CHÚNG NHÂN DÂN LÀ LỰC LƯỢNG QUYẾT ĐỊNH SỰ PHÁT
TRIỂN CỦA LỊCH SỬ VÌ NHỮNG LÝ DO SAU:
- TƯ TƯỞNG TỰ NÓ KHÔNG DẪN ĐẾN BIẾN ĐỔI XÃ HỘI. TƯ
TƯỞNG CHỈ CÓ GIÁ TRỊ KHI NÓ DẪN ĐẾN HÀNH ĐỘNG LÀM BIẾN
ĐỔI LỊCH SỬ, SỰ THỐNG NHẤT GIỮA TƯ TƯỞNG VÀ HÀNH ĐỘNG
LÀM PHÁT TRIỂN XÃ HỘI CHỈ CÓ THỂ XẢY RA QUA HOẠT ĐỘNG
CỦA QUẦN CHÚNG NHÂN DÂN. SỨC MẠNH QUẦN CHÚNG NHÂN
DÂN LÀ SỨC MẠNH VẬT CHẤT VÀ MỌI SỰ VẬN ĐỘNG LỊCH SỬ
ĐỀU DO QUẦN CHÚNG TRỰC TIẾP TẠO RA. NÓI QUẦN CHÚNG
NHÂN DÂN QUYẾT ĐỊNH LỊCH SỬ LÀ NÓI TỚI SỨC MẠNH NÀY.

15

- QUẦN CHÚNG NHÂN DÂN LÀ LỰC LƯỢNG CƠ BẢN CỦA
MỌI CUỘC CÁCH MẠNG XÃ HỘI. CÁCH MẠNG LÀ NGÀY HỘI CỦA
QUẦN CHÚNG, LÀ SỰ NGHIỆP CỦA QUẦN CHÚNG. CUỘC ĐẤU
TRANH CỦA QUẦN CHÚNG NHÂN DÂN LAO ĐỘNG LÀ ĐỘNG LỰC
PHÁT TRIỂN CỦA XÃ HỘI.
- QUẦN CHÚNG NHÂN DÂN LÀ NGƯỜI ĐÓNG VAI TRÒ TO
LỚN TRONG SỰ PHÁT TRIỂN VĂN HOÁ, NGHỆ THUẬT VÀ KHOA
HỌC. TRONG LỊCH SỬ, DO SỰ PHÂN CÔNG LAO ĐỘNG DẪN ĐẾN
TẠO RA MỘT LỚP NGƯỜI CHUYÊN VỀ SÁNG TẠO TINH THẦN TƯ
TƯỞNG, NHỮNG HOẠT ĐỘNG NÀY CỦA HỌ CŨNG CHỈ DIỄN RA

LỚN CỦA HỌ TRONG QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN LỊCH SỬ ĐƯỢC THỂ
HIỆN Ở NHỮNG ĐIỂM SAU:
- LÃNH TỤ LÀ NGƯỜI ĐÚC KẾT TRÍ TUỆ, NHU CẦU NGUYỆN
VỌNG CỦA QUẦN CHÚNG ĐỂ ĐỊNH HƯỚNG CHO HOẠT ĐỘNG CỦA
QUẦN CHÚNG. CÁ NHÂN ƯU TÚ LÀ CON ĐẺ CỦA QUẦN CHÚNG
VÀ CHỈ CÓ NHỮNG CÁ NHÂN NHƯ THẾ MỚI "SỐNG MÃI" VỚI LỊCH
SỬ.
- LÃNH TỤ DO CÓ TRÌNH ĐỘ NHẬN THỨC CAO, HỌ NHÌN XA
TRÔNG RỘNG, THẤY ĐƯỢC XU HƯỚNG TẤT YẾU KHÁCH QUAN
CỦA LỊCH SỬ, TỪ ĐÓ, HỌ ĐƯA RA NHỮNG DỰ ĐOÁN KHOA HỌC
THIÊN TÀI VÀ CHỦ ĐỘNG TỔ CHỨC QUẦN CHÚNG HOẠT ĐỘNG
THỐNG NHẤT TIẾP NHẬN VÀ THỰC HIỆN XU HƯỚNG LỊCH SỬ ĐÓ.
- LÃNH TỤ LÀ NGƯỜI GIÁO DỤC, THỨC TỈNH, TỔ CHỨC, TẬP
HỢP QUẦN CHÚNG ĐẤU TRANH, HƯỚNG PHONG TRÀO QUA
NHỮNG KHÓ KHĂN, ĐƯA PHÁT TRIỂN PHÁT TRIỂN NHANH
CHÓNG. VÀ, QUẦN CHÚNG CHUYỂN HOẠT ĐỘNG TỪ TỰ PHÁT
SANG TỰ GIÁC, TỪ KINH NGHIỆM SANG KHOA HỌC, TỪ PHÂN
TÁN SANG CÓ TỔ CHỨC THỐNG NHẤT, TỪ NHU CẦU HÀNG NGÀY
SANG BIẾN ĐỔI LỊCH SỬ PHẢI QUA MẤT KHÂU TRUNG GIAN LÀ
HOẠT ĐỘNG KHÁI QUÁT TƯ TƯỞNG VÀ TỔ CHỨC LÃNH ĐẠO CỦA
CÁC CÁ NHÂN LÃNH TỤ, ĐẠI DIỆN CHO LỢI ÍCH QUẦN CHÚNG.

17

HỌ KHÔNG PHẢI LÀ NGƯỜI ĐỨNG BÊN NGOÀI, HAY BÊN TRÊN
QUẦN CHÚNG MÀ LÀ SẢN PHẨM, LÀ MỘT NHÂN TỐ TỰ NHIÊN
CỦA PHONG TRÀO QUẦN CHÚNG, SỐNG VÀ PHÁT TRIỂN PHỤ
THUỘC VÀO SỰ CHẤP NHẬN TÍN NHIỆM CỦA QUẦN CHÚNG.
CHỦ NGHĨA MÁC LÊNIN ĐÁNH GIÁ CAO VAI TRÒ CỦA CÁ
NHÂN LÃNH TỤ TRONG SỰ PHÁT TRIỂN CỦA LỊCH SỬ, ĐỒNG THỜI

ĐI ĐẾN TỰ GIẢI PHÓNG KHỎI MỌI ÁCH ÁP BỨC BÓC LỘT. GIAI
CẤP CÔNG NHÂN VÀ NHÂN DÂN VIỆT NAM VÔ CÙNG TỰ HÀO CÓ
VỊ LÃNH TỤ LÀ CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH. Ở NGƯỜI ĐÃ KẾT TINH
NHỮNG PHẨM CHẤT TIÊU BIỂU NHẤT CỦA MỘT LÃNH TỤ VÔ
SẢN. THẮNG LỢI CỦA "CÁCH MẠNG VIỆT NAM, NGÓT LỬA THẾ
KỶ NAY MÃI MÃI GẮN LIỀN VỚI TÊN TUỔI CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ
MINH, NGƯỜI SÁNG LẬP VÀ RÈN LUYỆN ĐẢNG TA, NGƯỜI KHAI
SINH NỀN CỘNG HOÀ DÂN CHỦ VIỆT NAM, NGƯỜI VUN TRỒNG
KHỐI ĐẠI ĐOÀN KẾT DÂN TỘC VÀ XÂY DỰNG LỰC LƯỢNG VŨ
TRANG CÁCH MẠNG, VỊ LÃNH TỤ THIÊN TÀI CỦA GIAI CẤP CÔNG
NHÂN VÀ NHÂN DÂN TA, NGƯỜI ANH HÙNG DÂN TỘC VĨ ĐẠI,
NGƯỜI CHIẾN SĨ LỖI LẠC CỦA PHONG TRÀO CỘNG SẢN QUỐC TẾ.

19

II. VẤN ĐỀ CON NGƯỜI TRONG SỰ NGHIỆP ĐỔI MỚI Ở VIỆT NAM
1. KHÁI NIỆM NHÂN TỐ CON NGƯỜI, CHIẾN LƯỢC CON
NGƯỜI
NHẬN THỨC ĐÚNG ĐẮN VỀ KHÁI NIỆM NHÂN TỐ CON
NGƯỜI LÀ SỰ PHÁT TRIỂN SÁNG TẠO QUAN ĐIỂM MÁC - LÊNIN
VỀ CON NGƯỜI VỚI TƯ CÁCH LÀ NGƯỜI SÁNG TẠO CÓ Ý THỨC,
LÀ CHỦ THỂ CỦA LỊCH SỬ. TRONG THỜI IGAN GẦN ĐÂY, XUẤT
HIỆN NHIỀU KHÁI NIỆM: NHÂN TỐ CON NGƯỜI, NGUỒN NHÂN
LỰC, NGUỒN LỰC CON NGƯỜI, PHÁT TRIỂN NGƯỜI… KHÁI NIỆM
NHÂN TỐ CON NGƯỜI ĐÃ ĐƯỢC NHIỀU TÁC GIẢ TRONG VÀ
NGOÀI NƯỚC ĐỀ CẬP VỚI NHỮNG GÓC ĐỘ KHÁC NHAU, CÁCH
TIẾP CẬN KHÁC NHAU. CÓ TÁC GIẢ ĐỀ CẬP DƯỚI GÓC ĐỘ QUẢN
LÝ, CÓ TÁC GIẢ ĐỀ CẬP DƯỚI GÓC ĐỘ PHÂN TÍCH TÂM LÝ - XÃ
HỘI. TRONG TÀI LIỆU TRIẾT HỌC - XÃ HỘI VỀ NHÂN TỐ CON
NGƯỜI CŨNG NỔI LÊN NHIỀU CÁCH TIẾP CẬN KHÁC NHAU. TỰU

TRỊ, XÃ HỘI… TRONG ĐỜI SỐNG XÃ HỘI, MÀ QUAN TRỌNG HƠN
LÀ ĐỂ KHẲNG ĐỊNH VAI TRÒ CỦA NHÂN TỐ "NGƯỜI" ĐỐI VỚI
CÁC YẾU TỐ ĐÓ. TỨC LÀ KHÔNG CÓ KHÁI NIỆM NHÂN TỐ CON
NGƯỜI TÁCH KHỎI HOẠT ĐỘNG, DÙ ĐÓ LÀ HOẠT ĐỘNG TRONG
LĨNH VỰC KINH TẾ, CHÍNH TRỊ, XÃ HỘI.
TỊCH CỰC HOÁ NHÂN TỐ CON NGƯỜI LÀ PHÁT HIỆN, NHƯ
BỘC LỘ, HÌNH THÀNH VÀ SỬ DỤNG TIỀM NĂNG SÁNG TẠO CỦA
NGƯỜI LAO ĐỘNG VÀ PHÁT HUY NHÂN TỐ CON NGƯỜI CHÍNH LÀ
CHĂM LO TẠO RA NHỮNG ĐIỀU KIỆN CẦN THIẾT ĐỂ MỖI NGƯỜI,
MỖI CỘNG ĐỒNG NGƯỜI THỂ HIỆN TỐI ĐA NĂNG LỰC CỦA MÌNH
TRONG LAO ĐỘNG, TRONG HOẠT ĐỘNG SÁNG TẠO NHẰM ĐẨY
MẠNH SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI VÌ HẠNH PHÚC CỦA MỖI
CON NGƯỜI. ĐÂY CŨNG CHÍNH LÀ QUÁ TRÌNH LÀM CHO MỖI
CON NGƯỜI TRỞ THÀNH CHỦ THỂ CÓ Ý THỨC TRONG SÁNG TẠO
LỊCH SỬ

21

PHÁT TRIỂN NGƯỜI TỰU TRUNG LÀ GIA TĂNG GIÁ TRỊ CHO
CON NGƯỜI, GIÁ TRỊ TINH THẦN, GIÁ TRỊ THỂ CHẤT, VẬT CHẤT.
CON NGƯỜI Ở ĐÂY ĐƯỢC XEM XÉT NHƯ MỘT TÀI NGUYÊN, MỘT
NGUỒN LỰC. VÌ THẾ, PHÁT TRIỂN NGƯỜI HOẶC PHÁT TRIỂN
NGUỒN LỰC CON NGƯỜI TRỞ THÀNH MỘT LĨNH VỰC NGHIÊN
CỨU HẾT SỨC CẦN THIẾT TRONG HỆ THỐNG PHÁT TRIỂN CÁC
LOẠI NGUỒN LỰC NHƯ VẬT LỰC, TÀI LỰC, NHÂN LỰC, TRONG
ĐÓ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC GIỮ VAI TRÒ TRUNG TÂM.
LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN NHÂN LOẠI LÀ LỊCH SỬ GIẢI PHÓNG TỪNG
BƯỚC CON NGƯỜI CẢ VẬT CHẤT VÀ TINH THẦN. VÀ KHÔNG PHẢI
ĐẾN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI MỚI BÀN ĐẾN CHIẾN LƯỢC CON NGƯỜI,
KHAI THÁC YẾU TỐ NGƯỜI, VÌ TRONG LỊCH SỬ, KHÔNG CHẾ ĐỘ

TRƯỜNG PHẢI CÓ SỰ QUẢN LÝ CỦA NHÀ NƯỚC. THỰC CHẤT CỦA
NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA LÀ
MỘT KIỂU TỔ CHỨC VỪA DỰA TRÊN NGUYÊN TẮC VÀ QUY LUẬT
CỦA KINH TẾ THỊ TRƯỜNG, VỪA DỰA TRÊN NHỮNG NGUYÊN
TẮC VÀ BẢN CHẤT CỦA CHỦ NGHĨA XÃ HỘI. THỰC TIỄN CHỨNG
MINH, NHỮNG CHÍNH SÁCH KINH TẾ CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC
TA TRONG GẦN 20 NĂM ĐỔI MỚI VỪA QUA ĐÃ TẠO NÊN ĐỘNG
LỰC KINH TẾ GIẢI PHÓNG SỨC SẢN XUẤT, TRỰC TIẾP THÚC ĐẨY
KINH TẾ PHÁT TRIỂN, TẠO ĐIỀU KIỆN THUẬN LỢI CHO VIỆC XÂY
DỰNG CON NGƯỜI VIỆT NAM MỚI.
HAI LÀ, ỔN ĐỊNH CHÍNH TRỊ VÀ MỞ RỘNG DÂN CHỦ. BẤT KỲ
MỘT QUỐC GIA DÂN TỘC NÀO, DÙ Ở CHẾ ĐỘ CHÍNH TRỊ NÀO
CŨNG CẦN CÓ SỰ ỔN ĐỊNH CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI. BỞI VÌ, ĐÓ LÀ
TIỀN ĐỀ ĐỂ PHÁT TRIỂN VÀ TIẾN BỘ XÃ HỘI. ỔN ĐỊNH CHÍNH TRỊ,
TRƯỚC HẾT THỂ HIỆN SỰ ỔN ĐỊNH HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ, CƠ CẤU
HỢP LÝ VÀ THỂ CHẾ CHÍNH TRỊ HOÀN CHỈNH. Ở VIỆT NAM, KHI
BƯỚC VÀO CÔNG CUỘC ĐỔI MỚI, VẤN ĐỀ QUAN TRỌNG ĐƯỢC
ĐẶT RA GIỮA ĐỔI MỚI KINH TẾ VÀ ĐỔI MỚI CHÍNH TRỊ LÀ PHẢI
CÓ SỰ KẾT HỢP NGAY TỪ ĐẦU, LẤY ĐỔI MỚI KINH TẾ LÀM

23

TRỌNG TÂM, VÀ TỪNG BƯỚC ĐỔI MỚI CHÍNH TRỊ, NHẰM LÀM
CHO HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ PHÙ HỢP VỚI YÊU CẦU PHÁT TRIỂN
KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA. ĐÓ
CŨNG LÀ QUÁ TRÌNH CỦNG CỐ VÀ PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG CHÍNH
TRỊ TỪ NỀN TẢNG KINH TẾ CỦA NÓ. MỤC TIÊU ĐỔI MỚI HỆ
THỐNG CHÍNH TRỊ LÀ NHẰM THỰC HIỆN TỐT DÂN CHỦ XÃ HỘI
CHỦ NGHĨA, PHÁT HUY ĐẦY ĐỦ QUYỀN LÀM CHỦ CỦA NHÂN
DÂN.

NHỮNG GIÁ TRỊ PHONG PHÚ CỦA LOÀI NGƯỜI SẼ TẠO THÀNH
MỘT ĐỘNG LỰC MẠNH MẼ ĐỂ HÌNH THÀNH TỪNG BƯỚC MỘT
CHỦ THỂ MỚI CỦA LỊCH SỬ - CON NGƯỜI VIỆT NAM MỚI VỪA
MANG BẢN CHẤT GIAI CẤP CÔNG NHÂN, VỪA ĐẠI BIỂU CHO SỰ
PHÁT TRIỂN CỦA DÂN TỘC. VÀ CHẮC CHẮN RẰNG "THẾ KỶ XXI
SẼ LÀ THẾ KỶ NHÂN DÂN TA TIẾP TỤC GIÀNH THÊM NHIỀU
THẮNG LỢI TO LỚN TRONG SỰ NGHIỆP XÂY DỰNG CHỦ NGHĨA
XÃ HỘI VÀ BẢO VỆ TỔ QUỐC, ĐƯA NƯỚC TA SÁNH VAI CÙNG VỚI
CÁC NƯỚC PHÁT TRIỂN TRÊN THẾ GIỚI".