
Tiểu luận

Thị trường tài chính và vai trò
của nó trong nền kinh tế thị
trường Việt Nam

Tiểu luận Tài chính SV: Vương Thuỳ Dương -
711

A. LỜI MỞ ĐẦU

Công cuộc đổi mới kinh tế của đất nước ta từ nền kinh tế tập trung quan

một nhóm người trong xã hội chỉ tập trung làm một hay một số việc nhất định,
từ đó quá trình lao động, sản xuất được chuyên môn hoá. Tuy nhiên sản phẩm
sản xuất ra không chỉ thoả mãn nhu cầu cho cả cộng đồng. Khi sản xuất đã phát
triển, khi xã hội xuất hiện sự trao đổi hàng hoá thì theo đó tiền tệ cũng xuất hiện.
Nó là vật trung gian quy ước giá trị của hàng hoá.
Nền kinh tế hàng hoá - tiền tệ ngày càng phát triển thì các hình thức sử
dụng tiền tệ càng được mở rộng và nâng cao, để đáp ứng nhu cầu xã hội, khi nhà
nước ra đời tiền tệ được các chủ thể sử dụng vào việc tham gia phân phối sản
phẩm xã hội và thu nhập quốc dân để tạo nên các quỹ tiền tệ phục vụ cho mục
đích riêng các chủ thể.
Như vậy, tài chính phản ánh các quan hệ kinh tế nảy sinh trong phân phối
của cải xã hội dưới hình thức giá trị, là một bộ phận của các quan hệ phân phối
xã hội.
2. Khái niệm TTTC
Trong bất kì xã hội nào, khi có những người tích luỹ được một số tài sản
nhưng không sử dụng hết trong tiêu dùng, cũng không biết cách kinh doanh.
Trong khi đó có nhiều người khác thiếu vốn để thực hiện hoạt động kinh doanh
của mình họ phải vay tiền để thoả mãn nhu cầu nhất là trong kinh tế thị trường.
Để giải quyết mâu thuẫn này thì phải có sự giaolưu giữ các luồngvốn đó. Nhưng
để các luồng vốn này nhanh chóng đến nơi cần thiết mà hao phí vật chất nhỏ
Tiểu luận Tài chính SV: Vương Thuỳ Dương -
711

nhất thì phải có trung gian tài chính sử dụng các nghiệp vụ đặc trưng của mình
để hệ thống các mối liên kết đó. Chính vì vậy TTTC ra đời.
Vậy TTTC là tài chính mà ở đó diễn ra các hoạt động trao đổi mua bán
quyền sử dụng các nguồn tài chính thông qua những phương thức giao dịch và
công cụ tài chính nhất định.
3. Những vấn đề về TTTC ở Việt Nam
a) Cơ cấu của TTTC

ngoại tệ liên ngân hàng, thị trường hối đoái giao dịch các loại ngoại tệ), thị
trường tín phiếu kho bạc.
- Thị trường tiền gửi (thị trường cho vay ngắn hạn)
Đây là thị trường cổ điển nhất và phổ biến nhất tại Việt Nam, bao gồm
hoạt động tín dụng ngân hàng truyền thống, như huy động tiền gửi các loại và
cung ứng tín dụng ngắn hạn, trung và dài hạn đối với nền kinh tế quốc dân. Về
phương diện vốn và bán vốn của các ngân hàng thương mại và của các tổ chức
tín dụng khác, trong những năm gần đây đều có sự tăng tiến về lượng, phong
phú về thể loại, và sự nâng cao không ngừng về chất lượng. Cho đến nay thị
trường tiền gửi đã được cải thiện nhiều, nhiều hình thức huy động vốn mới ở
NHTM được đưa vào áp dụng để tạo ra nguồn vốn trung và dài hạn, như tiền gửi
tiết kiệm, xây dựng nhà ở, phát hành trái phiếu NHTM, … Hoạt động được phát
triển cả về số lượng và loại hình. Hiện nay, khối lượng tín dụng của các NHTM
đã tăng gấp nhiều lần so với những năm đầu đổi mới để đáp ứng vốn cho sự tăng
trưởng kinh tế. Các NHTM không chỉ cho vay mà còn mở ra nhiều hoạt động để
phục vụ khách hàng, như tổ chức các nghiệp vụ thuê mua, kinh doanh ngoại tệ,
dịch vụ tư vấn đầu tư…
- Thị trường nội tệ liên ngân hàng
Giao dịch giữa các NHTM với ngân hàng nước ngoài, ngân hàng liên
doanh để cho vay qua lại lẫn nhau bù đắp thiếu hụt vốn tạm thời. Thị trường này
được hình thành tại Hà Nội và đi vạo hoạt động từ năm 1994 nhằm giải quyết
nhu cầu vốn tín dụng giữa các NHTM trước khi vay tái chiết khấu ở NHNN. Có
như vậy NHNN mới thực hiện được nguyên lý là "người cho vay cuối cùng của
Tiểu luận Tài chính SV: Vương Thuỳ Dương -
711

nền kinh tế tham gia vào thị trường này các NHTM nước ngoài và các ngân
hàng liên doanh có vai trò quan trọng, vì họ là những ngân hàng cho các NHTM
quốc doanh trong nước nay với doanh số lớn. Việc vay mượn trên thị trường này
là tự nguyện và theo lãi suất thoả thuận. Hoạt động của thị trường tiền tệ liên

các hoạt động tạo điều kiện cho việc hình thành và phát triển thị trường chứng
khoán Việt Nam. Trung tâm giao dịch chứng khoán ở TP.HCM được thành lập
vào tháng7/1998 là bước đi đầu tiên để tiến tới thành lập SGDCK Việt Nam.
Một sự kiện đáng ghi nhớ và có ý nghĩa trong đời sống kinh tế - chính trị -
xã hội của Việt Nam trong năm 2000 là việc khai trương trung tâm giao dịch
chứng khoán TP HCM vào ngày 20/7/2000. Sauđó 8 ngày, 28/7/2000, vào lúc
11h phiên giao dịch đầu tiên của thị trường chứng khoán Việt Nam được thực
hiện và được đánh giá là thành công ngoài dự kiến. Đây là một mốc son quan
trọng trong tiến trình hình thành và phát triển thị trường tài chính Việt Nam với
nỗ lực đưa thị trường chứng khoán vào hoạt động, tạo thêm một kênh huy động
vốn hữu hiệu cho sự nghiệp CNH-HĐH nền kinh tế đất nước.
- Thị trường vay thế chấp (thị trường cho vay dài hạn có cầm cố bất động
sản).
Hoạt động này, hiện nay vẫn chưa tách hẳn thành một thị trường riêng biệt
vì NHTM nào ở Việt Nam khi cho vay cũng đều yêu cầu thế chấp bất động sản
thay vì thế hàng hoá như ở các nước.
- Thị trường tín dụng thuê mua hoặc cho thuê tài chính.
Thị trường này mới bắt đầu hình thành ở Việt Nam với 3 công ty liên
doanh. Để phát triển thị trường vốn đòi hỏi phải xây dựng được 30 đến 50 công
ty tín dụng thuê mua chuyên ngành và đa ngành. Chính phủ cần dành những ưu
đãi về thuế cho loại hình công ty mới này. Trong một thời gian nhất định để
khích lệ những người đi tiên phong, mở đường cho thị trường tài chính Việt
Nam phát triển.
Tiểu luận Tài chính SV: Vương Thuỳ Dương -
711

PHẦN II
VAI TRÒ CỦA TTTC TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG Ở VIỆT NAM

1. TTTC có vai trò quan trọng trong việc huy động và cung cấp các nguồn

- Chính phủ có thể điều tiết lượng cung cầu tiền tệ đảm bảo bình ổn hoạt
động của nền kinh tế, bù dắp thâm hụt kích cầu tiêu dùng. Mặt khác, nhà nước
có thể thông qua chính sách hướng hoặc hạn chế vào một số lĩnh vực sản xuất,
ưu tiên các ngành hướng về xuất khẩu mũi nhọn.
3. TTTC có vai trò kiểm soát về luồng dịch chuyển tài chính từ đó có cơ cấu
phân bổ hợp lý các nguồn lực của nhà nước theo ngành nghề phù hợp.
- TTTC với cơ sở pháp lý đầy đủ, hoàn chỉnh và bộ máy quản lý hữu hiệu
sẽ cho phép quản lý tốt hơn nguồn lực tài chính chủ yếu cho đầu tư phát triển
của đất nước. Thông qua TTTC đặc biệt là thị trường chứng khoán ở các nước
đang phát triển, người ta có thể thấy được tình hình kinh tế của một quốc gia,
thông thường nếu qua TTTC các nguồn tài chính có xu hướng được rút ra khỏi
các dự án đầu tư hoặc không thu hút được vốn vào thị trường thì có nghĩa là nền
kinh tế trì trệ có dấu hiệu khủng hoảng. Việc kiểm soát các nguồn tài chính, các
chính sách của Nhà nước có ý nghĩa quan trọng đến sự phát triển bền vững của
một quốc gia và thiết lập được sự cân bằng tổng thể trong phát triển kinh tế - xã
hội.
- Việc huy động và sử dụng nguồn tài chính trên TTTC diễn ra trên cơ sở
quan hệ cung cầu. TTTC không chỉ thúc đẩy sử dụng có hiệu quả trong từng nd
mà còn thúc đẩy sử dụng có hiệu quả nguồn tài chính trong tổng thể nguồn kinh
tế.
4. Ưu điểm và nhược điểm của TTTC trong nền kinh tế thị trường Việt
Nam
a) Ưu điểm
- TTTC ra đời thúc đẩy việc tích luỹ và tập trung tiền vốn để đáp ứng nhu
cầu vốn xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật của nền kinh tế.
Tiểu luận Tài chính SV: Vương Thuỳ Dương -
711

- TTTC ra đời giúp cho việc sử dụng vốn có hiệu quả hơn. Người có tiền
tiết kiệm, tiền nhàn rỗi nhận thức rõ giá trị thời gian của đồng tiền mà họ đang

trường khỏi những biến động lớn nhưng cũng làm giảm tính hấp dẫn, sự sôi
động, sự háo hức ban đầu của các nhà đầu tư với TTCK.
- Thông tin cho hoạt động kinh doanh chứng khoán còn hạn chế và chưa
phát huy được tác dụng.
Tiểu luận Tài chính SV: Vương Thuỳ Dương -
711

PHẦN III
MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM THÚC ĐẨY THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH
TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG VIỆT NAM

1. Các kiến nghị đối với nhà nước đẩy mạnh lưu thông tàichính
a) Thúc đẩy thị trường trái phiếu
- Vài năm qua, thị trường trái phiếu đã khởi động và đạt được một số kết
quả ban đầu khá khích lệ, tuy nhiên số lượng phát hành còn thấp so với yêu cầu
phát triển. ở Việt Nam hàng năm phát hành 2000 đến 5000 tỷ trái phiếu, mới chỉ
chiếm 1-3% GDP, một tỷ lệ còn rất thấp.
b) Hình thành thị trường chiết khấu, mua bán thương phiếu
Thương phiếu là công cụ tài chính được đông đảo các nhà lãnh đạo và giới
nghiên cứu quan tâm vì nó sẽ thực sự làm tăng tốc độ lưu chuyển tiền tệ, lành
mạnh hoá hệ thống tiền tệ - tín dụng. Mặc dù đã được ghi hẳn một chương trong
luật thương mại và pháp lệnh đồng thời được trình uỷ ban thường vụ quốc hội
thông qua tháng 6/1999 nhưng cho đến nay vẫn chưa thấy dấu hiệu về sự khởi
dộng của thị trường này.
c) Hình thành thị trường mua bán nợ
- Việc hình thành thị trường mua bán nợ để tăng vòng quay của các tài sản
"đang ngủ yên" các các ngân hàng và các doanh nghiệp có thể coi là một bước
đi mang tính cách mạng trong việc cung cấp tín dụng cho doanh nghiệp.
2. Giải pháp đối với việc phát triển và hoàn thiện thị trường tín dụng
a. Về thủ tục tiếp cận vốn

khoán quốc tê và thị trường chứng khoán trong nước là việc cần và nên làm.
Tiểu luận Tài chính SV: Vương Thuỳ Dương -
711

C. KẾT LUẬN

Vai trò của TTTC là vấn đề không thể bàn cãi, TTTC ra đời đã làm đa
dạng hoá và phức tạp hoá mọi hoạt động tài chính. Và như thế nó có vai trò nhất
định đối với sự vận hành kinh tế và trở thành công cụđắc lực giúp nhà nước
quản lý hiệu quả nền kinh tế, hỗ trợ cho quá trình phát triển kinh tế thị trường
theo định hướng XHCN.
Về phương diện dài hạn, phát triển TTTC là định hướng hoàn toàn khả thi,
có tầm chiến lược nhằm tạo lực cất cánh cho nền kinh tế. Điều này càng trở nên
bức xúc hơn khi nền kinh tế nước ta đang hoàn thiện dần những tố chất thị
trường của nó, đi cùng với những áp lực tạo ra trong quá trình hội nhập vào thị
trường, tài chính toàn cầu. Vì vậy đòi hỏi TTTC Việt Nam cần phải có những
giải pháp thực sự hữu hiệu để giải quyết các thách thức này, xây dựng một
TTTC Việt Nam lành mạnh vì sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội đất nước.

Tiểu luận Tài chính SV: Vương Thuỳ Dương -
711 TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Giáo trình tài chính của trường Đại học Quản lý và kinh doanh
2. Thời báo kinh tế Việt Nam
3. Tạp chí tài chính
4. Báo đầu tư chứng khoán
5. Một số thông tin trên mạng Internet.

1. Các kiến nghị đối với nhà nước đẩy mạnh lưu thông tàichính 11
a) Thúc đẩy thị trường trái phiếu 11
b) Hình thành thị trường chiết khấu, mua bán thương phiếu 11
c) Hình thành thị trường mua bán nợ 11
2. Giải pháp đối với việc phát triển và hoàn thiện thị trường tín dụng 11
a. Về thủ tục tiếp cận vốn 11
b. Tạo điều kiện để các doanh nghiệp tự huy động vốn phục vụ cho họat
động kinh doanh dưới các hình thức: 12
3. Giải pháp cho thị trường chứng khoám Việt Nam 12
a. Tăng cung hàng hoá trên thị trường chứng khoán 12
b. Tăng cường công tác thông tin, công tác quản lý của Nhà nước 12
4. Giải pháp về kinh tế đối ngoại thu hút vốn nước ngoài đi qua TTTC . 12
C. KẾT LUẬN 13
TÀI LIỆU THAM KHẢO 14
Tiểu luận Tài chính SV: Vương Thuỳ Dương -
711