Tiêu chảy cấp ở trẻ em -
Gastroenteritis/Diarrhoea
Phần 2

5.Chế độ ăn khi trẻ bị tiêu chảy
a.Không bắt nhịn
- Mặc dầu trong thời gian bị tiêu chảy cấp, quá trình hấp thu thức ăn có giảm
hơn bình thường, nhưng vẫn hấp thu qua ruột 60%,
-do vậy trong suốt quá trình tiêu chảy cần cho trẻ ăn đủ khẩu phần, không
được bắt trẻ nhịn, kiêng khem, thì trọng lượng cơ thể sẽ tiếp tục tăng với tốc
độ gần như bình thường.
-Nếu không ăn đủ khẩu phần trẻ sẽ bị sụt cân dẫn đến suy dinh dưỡng.
b.Các thực phẩm nên dùng khi trẻ bị tiêu chảy
-Gạo (bột gạo), khoai tây.
-Thịt gà nạc, thịt lợn nạc, cá nạc.
-Sữa đậu tương (đậu nành), sữa chua, sữa có ít hoặc không có lactoza.
- Dầu thực vật.
-Cà rốt, hồng xiêm, chuối, táo.
c.Tùy theo lứa tuổi và chế độ ăn của trẻ trước khi bị tiêu chảy để sử dụng
chế độ ăn thích hợp.
+Trẻ nhỏ dưới 6 tháng tuổi đang bú mẹ:
-Tiếp tục cho bú bình thường và tăng số lần bú.
-Vì sữa mẹ vẫn được dung nạp rất tốt khi bị tiêu chảy, cho trẻ bú mẹ trẻ tiêu
chảy ít hơn, nhanh khỏi hơn, do sữa mẹ có chứa đường Lactoza nên vẫn
được hấp thu rất tốt khi bị tiêu chảy.
-Nếu trẻ không có sữa mẹ thì cho trẻ ăn sữa bò hoặc sữa bột mà trước đó trẻ
vẫn ăn những phải cho ăn từng ít một và ăn nhiều bữa trong ngày.
+Trẻ từ 6 tháng tuổi:
-Ngoài sữa mẹ và sữa thay thế như trên cần cho trẻ ăn thêm nhiều lần và
từng ít một các thức ăn giàu chất dinh dưỡng như thịt nạc, cá, trứng, sữa…
và cho thêm một ít dầu, mỡ để tăng thêm năng lượng của khẩu phần.

+Dùng thêm kẽm với liều lượng như sau: 10mg/ngày đối với trẻ dưới 6
tháng, 20mg/ngày đối với trẻ 6 tháng đến 5 tuổi, dùng trong 14 ngày.
+ Kháng sinh: chỉ nên dùng trong một số trường hợp : ampicillin,
sunphamethoxazole hoặc acid nalidicique
-Khi trẻ bị lỵ: đi ngoài phân có máu, mũi nhày, phân lờ lờ máu cá, kèm theo
sốt, khi đi phải rặn nhiều, có cơn đau quặn, soi phân có hồng cầu, bạch cầu
hoặc tốt nhất cấy phân tìm được vi khuẩn lây bệnh thì mới có chỉ định dùng
kháng sinh.
-Lỵ trực khuẩn: đi ngoài phân có máu mũi, lờ lờ máu cá: Dùng trimethierim
(TMP) và sulfamethroxazol (SMX). TMP: 10mg/kg/ngày và SMX
50mg/kg/ngày chia 2 lần x 5 ngày (biệt dược hay dùng là biseptol 480mg:
một viên có chứa 80mg TMP, 400mg SMX hoặc septrin dạng sirô). Sau 3
ngày không đỡ có thể thay bằng nalidixic axit: 60mg/kg/ngày chia 4 lần x 5
ngày.
-Lỵ amip: phân có máu mũi, soi phân tươi thấy ký sinh trùng amip thể hoạt
động: Dùng metronidazol (biệt dược: flagyl, klion): 30mg/kg/ngày x 5 ngày
hoặc hydro emetin: 1mg/kg/ngày x 5-10 ngày.
-Đơn bào: giardia: Dùng metronidazol (biệt dược: flagyl, klion):
30mg/kg/ngày x 5-10 ngày. Hoặc quinacrin 7mg/kg/ngày x 5-10 ngày.
-Tả nặng: tetracyclin 50mg/kg/ngày chia 4 lần x 3 ngày, hoặc furazolidon
5mg/kg/ngày x 3 ngày.
+Khi trẻ bị lỵ, bên cạnh việc dùng kháng sinh, trẻ vẫn phải được bù nước và
điện giải như tiêu chảy cấp khác.
+Song song với việc dùng thuốc và bù nước điện giải, trẻ cần được nuôi
dưỡng tốt để tránh suy dinh dưỡng: cho trẻ bú mẹ bình thường hoặc uống
các loại sữa công thức, ăn bổ sung các loại bột cháo theo tháng tuổi.
+Không dùng thuốc chống nôn, cầm tiêu chảy như: thuốc phiện, imodium
vì thực chất thuốc chỉ làm giảm nhu động ruột, gây nhiều tai biến trong điều
trị tiêu chảy cấp.
+Các loại kaolin, pectin, tanin không có tác dụng thực sự trong điều trị tiêu

Chữa bạo tiết bằng châm cứu các huyệt: Đại trường du, Thiên khu, Thượng
cự hư, Tiểu trường du, Hợp cốc.
2. Cửu tiết (IC mạn tính): thường do tì dương hư, thận dương không phấn
chấn, can mộc thừa tì.
a. Cửu tiết - do tì dương hư, ỉa xối ra khi dùng thức ăn hoặc đồ uống lạnh,
không hợp.
Có thể dùng bài: đẳng sâm 12 g, can khương 12 g, bạch truật 12 g, cam thảo
12 g, hoặc một củ gừng sống nhai và chiêu dần với nước nóng.
Châm cứu các huyệt: Tì du, Trung quản, Thiên khu, Túc tam lí, Tam âm
giao.
b.Cửu tiết - do thận dương hư: sôi bụng, ỉa nửa đêm về sáng lúc sắp ngủ dậy.
Có thể dùng bài: phá cố chỉ 16 g, ngũ vị tử 8 g, nhục đậu khấu 8 g, ngô thù
du 4 g, sinh khương 20 g, đại táo 3 quả; châm cứu các huyệt: Thận du, Mệnh
môn, Quan nguyên.
c.Cửu tiết - do can mộc thừa tì, khi cảm xúc mạnh dễ đi IC.
Có thể dùng bài: bạch truật 12 g, bạch thược 8 g, phòng phong 8 g, trần bì
10 g. Châm cứu các huyệt: Túc tam lí, Thái xung, Tam âm giao
B.Cách mới, không cần bù nước
Cập nhật ngày 24/06/2008
+Từ trước đến nay, việc điều trị tiêu chảy được thực hiện một cách gián tiếp
bằng cách truyền dịch tĩnh mạch hoặc bù nước qua đường miệng (oral
rehydration), tức là bồi hoàn nước cho cơ thể, chứ không ngăn sự tiết ra dịch
lỏng và muối trong ruột.
+TS-BS Ferid Murad (đoạt giải Nobel Y học năm 1998) vừa công bố kết
quả nghiên cứu có tên “Chất dẫn xuất từ Pyridopyrimidine ức chế sự tổng
hợp nucleotide tuần hoàn: Ứng dụng trong điều trị tiêu chảy”:
-Theo nghiên cứu này, chất dẫn xuất từ Pyridopyrimidine có khả năng ngăn
chặn hữu hiệu tình trạng cơ thể mất nước khi mắc tiêu chảy cấp do vi khuẩn
Vibrio cholerae và một số dòng vi khuẩn E. coli gây ra.
-Trong các thử nghiệm tiền lâm sàng, hợp chất này đã làm giảm đáng kể sự