1.4. Biˆe
’
udiˆe
˜
nsˆo
´
ph´u
.
cdu
.
´o
.
ida
.
ng lu
.
o
.
.
ng gi´ac 27
T`u
.
d
´othudu
.
o
.
.
c
z
2
ϕ
2
cos
−
ϕ
2
+ i sin
−
ϕ
2
= cos ϕ + i sin ϕ.
V´ı d u
.
3. 1) T´ınh (
√
3+i)
126
2) T´ınh acgumen cu
’
asˆo
´
ph´u
.
c sau
w = z
.
c:
(
√
3+i)
126
=2
126
cos
126π
6
+ i sin
126π
6
=2
126
[cos π + i sin π]=−2
126
.
2) Ta c´o
w = z
4
−z
2
= cos 4ϕ + i sin 4ϕ −[cos 2ϕ −i sin 2ϕ]
= cos 4ϕ − cos 2ϕ + i(sin 4ϕ + sin 2ϕ)
= −2 sin 3ϕ sin ϕ +2i sin 3ϕ cos ϕ
= 2 sin 3ϕ[−sin ϕ + i cos ϕ].
c l`a khi
(2k − 1)π
3
<ϕ<
2kπ
3
, k ∈ Z )th`ı
w =(−2 sin 3ϕ)[sin ϕ −icos ϕ].
28 Chu
.
o
.
ng 1. Sˆo
´
ph´u
.
c
Ta t`ım da
.
ng lu
.
o
.
.
ng gi´ac cu
’
a v = sin ϕ − i cos ϕ.Hiˆe
’
n nhiˆen |v| =1.
Ta t´ınh argv
ynˆe
´
u sin 3ϕ<0th`ı
w =(−2 sin 3ϕ)
cos
ϕ −
π
2
+ i sin
ϕ −
π
2
.
(iii) Nˆe
´
u sin 3ϕ =0⇒ ϕ =
kπ
3
⇒ w =0.
Nhu
.
vˆa
.
y
argw =
ϕ −
π
2
nˆe
´
u
(2k − 1)π
3
<ϕ<
2kπ
3
·
V´ı d u
.
4. Ch´u
.
ng minh r˘a
`
ng
1) cos
π
9
+ cos
3π
9
+ cos
5π
9
+ cos
7π
9
+ ···+ cos
7π
9
,
T = sin
π
9
+ sin
3π
9
+ ···+ sin
7π
9
,
z = cos
π
9
+ i sin
π
9
.
1.4. Biˆe
’
udiˆe
˜
nsˆo
´
ph´u
.
=
z +1
1 −z
2
=
1
1 − z
=
1
1 −cos
π
9
− i sin
π
9
=
1 −cos
π
9
+ i sin
π
9
1 −cos
π
9
.
.
nhu
.
trong 1) ta k´yhiˆe
.
u
S = cos ϕ + cos(ϕ + α)+···+ cos(ϕ + nα),
T = sin ϕ + sin(ϕ + α)+···+ sin(ϕ + nα),
z = cos α + i sin α, c = cos ϕ + i sin ϕ.
Khi d
´o
S + iT = c + cz + ···+ cz
n
=
c(1 − z
n+1
)
1 −z
=
(cos ϕ + i sin ϕ)[1 −cos(n +1)α − i sin(n +1)α]
1 − cos α −i sin α
=
(cos ϕ + i sin ϕ)2 sin
(n +1)α
2
cos
(n +1)α − π
2
(n +1)α
2
sin
ϕ +
nα
2
sin
α
2
i.
T`u
.
d´o so s´anh phˆa
`
n thu
.
.
c v`a phˆa
`
na
’
o ta thu du
.
o
.
.
ckˆe
´
t qua
+ ···+ a
n
sin b
n
,
a
1
cos b
1
+ a
2
cos b
2
+ ···+ a
n
cos b
n
30 Chu
.
o
.
ng 1. Sˆo
´
ph´u
.
c
nˆe
´
u c´ac acgumen b
1
.
5. T´ınh tˆo
’
ng
1) S
n
=1+a cos ϕ + a
2
cos 2ϕ + ···+ a
n
cos nϕ;
2) T
n
= a sin ϕ + a
2
sin 2ϕ + ···+ a
n
sin nϕ.
Gia
’
i. Ta lˆa
.
pbiˆe
’
uth´u
.
c S
n
+ iT
n
n
=
a
n+1
z
n+1
− 1
az − 1
(nhˆan tu
.
’
sˆo
´
v`a mˆa
˜
usˆo
´
v´o
.
i
a
z
−1)
=
a
n+2
z
n
− a
n+1
a
2
− 2a cos ϕ +1
=
a
n+2
cos nϕ − a
n+1
cos(n +1)ϕ − a cos ϕ +1
a
2
− 2a cos ϕ +1
+
+ i
a
n+2
sin nϕ −a
n+1
sin(n +1)ϕ + a sin ϕ
a
2
− 2a cos ϕ +1
·
B˘a
`
ng c´ach so s´anh phˆa
`
n thu
.
.
1.4. Biˆe
’
udiˆe
˜
nsˆo
´
ph´u
.
cdu
.
´o
.
ida
.
ng lu
.
o
.
.
ng gi´ac 31
2) Biˆe
’
udiˆe
˜
n tuyˆe
´
n t´ınh sin
5
ϕ qua c´ac h`am sin cu
’
˜
n sin 5ϕ v`a cos 5ϕ
qua sin ϕ v`a cosϕ. Theo cˆong th´u
.
c Moivre ta c´o
cos 5ϕ + i sin 5ϕ = (cos ϕ + i sin ϕ)
5
= sin
5
ϕ +5i cos
4
ϕ sin ϕ
− 10 cos
3
ϕ sin
2
ϕ −10i cos
2
ϕ sin
3
ϕ
+ 5 cos ϕ sin
4
ϕ + i sin
5
ϕ.
T´ach phˆa
`
n thu
.
3
ϕ + sin
5
ϕ
cos
5
ϕ −10 cos
3
ϕ sin
2
ϕ + 5 cos ϕ sin
4
ϕ
(chia tu
.
’
sˆo
´
v`a mˆa
˜
usˆo
´
cho cos
5
ϕ)
=
5tgϕ −10tg
3
ϕ +tg
5
k
+ z
−k
= 2 cos kϕ, z
k
−z
−k
=2i sin kϕ.
´
Ap du
.
ng c´ac kˆe
´
t qua
’
n`ay ta c´o
sin
5
ϕ =
z − z
−1
2i
5
=
z
5
− 5z
3
.
ng 1. Sˆo
´
ph´u
.
c
3) Tu
.
o
.
ng tu
.
.
nhu
.
trong phˆa
`
n 2) ho˘a
.
c gia
’
i theo c´ach sau d
ˆay
1
+
cos
4
ϕ =
e
1
2
e
2ϕi
+ e
−2ϕi
2
+
3
8
=
3
8
+
1
2
cos 2ϕ +
1
8
cos 4ϕ.
2
+
sin
4
ϕ cos
3
ϕ =
=
1
128
e
6ϕi
− 3e
2ϕi
+3e
−2ϕi
− e
−6ϕi
e
ϕi
−e
−ϕi
=
1
128
e
7ϕi
−e
5ϕi
− 3e
3ϕi
+3e
o
.
ng tr`ınh
1
+
(x +1)
n
−(x − 1)
n
=0
2
+
(x + i)
n
+(x − i)
n
=0, n>1.
2) Ch´u
.
ng minh r˘a
`
ng mo
.
i nghiˆe
.
mcu
’
aphu
.
o
+
Chia hai vˆe
´
cu
’
aphu
.
o
.
ng tr`ınh cho (x −1)
n
ta du
.
o
.
.
c
x +1
x −1
n
=1⇒
x +1
x − 1
=
n
√
1=cos
2kπ
d
´o suy r˘a
`
ng
x +1=ε
k
(x −1) ⇒ x(ε
k
− 1)=1+ε
k
.
Khi k =0⇒ ε
0
= 1. Do d´ov´o
.
i k =0phu
.
o
.
ng tr`ınh vˆo nghiˆe
.
m. V´o
.
i
k =
1,n−1 ta c´o
x =
ε
k
+1
− ε
k
− 1
=
−2i sin
2kπ
n
2 −2 cos
2kπ
n
= −i
sin
2kπ
n
1 −cos
2kπ
n
= icotg
kπ
n
,k=1, 2, ,n− 1.
2
+
C˜ung nhu
.
trˆen, t`u
.
phu
.
o
n
·
Ta biˆe
´
ndˆo
’
iphu
.
o
.
ng tr`ınh:
x + i
x −i
− 1=cosψ + i sin ψ − 1
⇔
2i
x −i
=2i sin
ψ
2
cos
ψ
2
−2 sin
2
ψ
2
⇔
1
x −i
ng 1. Sˆo
´
ph´u
.
c
T`u
.
d
´o suy ra
x −i =
1
sin
ψ
2
cos
ψ
2
+ i sin
ψ
2
=
cos
ψ
2
− i sin
ψ
2
sin
.
ng tr`ınh d
˜a cho. Ta c´o
1+ai
1 −ai
=1⇒
1+ai
1 − ai
= cos α + i sin α
v`a t `u
.
d
´o
1+xi
1 − xi
=
n
1+ai
1 −ai
= cos
α +2kπ
n
+ i sin
.
.
c kh´ac nhau.
V´ı d u
.
8. Biˆe
’
udiˆe
˜
n c´ac sˆo
´
ph´u
.
csaudˆay du
.
´o
.
ida
.
ng m˜u:
1) z =
(−
√
3+i)
cos
π
12
−i sin
π
i. 1) D˘a
.
t z
1
= −
√
3+i, z
2
= cos
π
12
− i sin
π
12
, z
3
=1− i v`a
biˆe
’
udiˆe
˜
n c´ac sˆo
´
ph´u
.
cd´odu
.
´o
.
ida
−
π
12
i
;
z
3
=
√
2e
−
π
4
i
.
T`u
.
d´othudu
.
o
.
.
c
z =
2e
5π
6
i
· e
−
=
√
3+i du
.
´o
.
ida
.
ng m˜u. Ta c´o
|z
1
| =2; ϕ = arg(
√
3+i)=
π
6
,
do d
´o
√
3+i =2e
π
6
i
.T`u
.
d
´othudu
.
o
.
1) c˘an bˆa
.
c3: w =
3
√
−2+2i
2) c˘an bˆa
.
c4: w =
4
√
−4
3) c˘an bˆa
.
c5: w =
5
√
3 −i
8+8i
.
Gia
’
i. Phu
.
o
.
ng ph´ap tˆo
´
ng lu
.
o
.
.
ng gi´ac (ho˘a
.
cda
.
ng m˜u) rˆo
`
i
´ap du
.
ng c´ac cˆong th´u
.
ctu
.
o
.
ng ´u
.
ng.
1) Biˆe
’
udiˆe
˜
n z = −2+2i du
.
´o
3
√
8
cos
3π
4
+2kπ
3
+ i sin
3π
4
+2kπ
3
,k=
0, 2.
T`u
.
d´o
w
0
=
√
2
cos
π
4
12
.
2) Ta c´o
−4 = 4[cos π + i sin π]
v`a do d
´o
w
k
=
4
√
4
cos
π +2kπ
4
+ i sin
π +2kπ
4
,k= 0, 3.
T`u
.
d
´o
w
0
=
√
cos
5π
4
+ i sin
5π
4
= −1 − i,
w
3
=
√
2
cos
7π
4
+ i sin
7π
4
=1−i.
3) D
˘a
.
t
z =
√
3 −i
8+8i
´
ph´u
.
cdu
.
´o
.
ida
.
ng lu
.
o
.
.
ng gi´ac 37
Do vˆa
.
y
w
k
=
5
1
4
√
2
π
12
+
2kπ
5
,k= 0, 4.
V´ı d u
.
10. 1) T´ınh tˆo
’
ng mo
.
i c˘an bˆa
.
c n cu
’
a1.
2) T´ınh tˆo
’
ng1+2ε +3ε
2
+ ···+ nε
n−1
, trong d´o ε l`a c˘an bˆa
.
c n
cu
’
ado
t c´ac c˘an bˆa
.
c n cu
’
a 1. Ta c´o
ε
k
=
n
√
1=cos
2kπ
n
+ i sin
2kπ
n
,k= 0,n− 1.
T`u
.
d
´o
ε
0
=1,ε
1
= ε = cos
2π
n
+ i sin
2π
.
mcu
’
a c˘an bˆa
.
c n cu
’
a1c´othˆe
’
viˆe
´
tdu
.
´o
.
ida
.
ng
1,ε,ε
2
, ,ε
n−1
.
Bˆay gi`o
.
ta t´ınh
S =1+ε + ε
2
+ ···+ ε
n−1
n t´ınh l`a S.Tax´et biˆe
’
uth´u
.
c
(1 −ε)S = S − εS =1+2ε +3ε
2
+ ···+ nε
n−1
− ε − 2ε
2
−···−(n −1)ε
n−1
− nε
n
=1+ε + ε
2
+ ···+ ε
n−1
0(ε=1)
−nε
n
= −n
v`ı ε
n
=1.
Nhu
.
vˆa
i
α = 0) mo
.
i c˘an bˆa
.
c n cu
’
a α c´o thˆe
’
biˆe
’
udiˆe
˜
ndu
.
´o
.
ida
.
ng t´ıch β
0
ε
k
,
k =1, 2, ,n − 1, trong d
´o ε
k
= cos
2kπ
n
2
)
k
+ ···+(β
0
ε
n−1
)
k
= β
k
0
(1 + ε
k
1
+ ε
k
2
+ ···+ ε
k
n−1
)
ε
k
m
=
cos
2mπ
.
Biˆe
’
uth´u
.
c trong dˆa
´
u ngo˘a
.
c vuˆong l`a cˆa
´
psˆo
´
nhˆan. Nˆe
´
u ε
k
1
=1,t´u
.
cl`a
k khˆong chia hˆe
´
tchon th`ı
S = β
k
0
1 −ε
nk
.
o
.
.
ng gi´ac 39
Nˆe
´
u ε
k
1
=1t´u
.
cl`ak chia hˆe
´
tchon, k = nq th`ı
S = β
nq
0
[1+1+···+1]=β
nq
0
n = nα
q
(v`ı β
n
0
= α).
Nhu
.
vˆa
.
csaudˆay du
.
´o
.
ida
.
ng lu
.
o
.
.
ng gi´ac
1) −1+i
√
3(DS. 2
cos
2π
3
+ i sin
2π
3
)
2)
√
3 −i (DS. 2
cos
π
6
)
5)
−
√
3
2
+
1
2
i (DS. cos
5π
6
+ i sin
5π
6
)
6)
1
2
− i
√
3
2
(DS. cos
5π
3
+ i sin
5π
)
9) 2 −
√
3 −i (DS. 2
2 −
√
3
cos
19π
12
+ i sin
19π
12
)
2. Biˆe
’
udiˆe
˜
n c´ac sˆo
´
ph´u
.
csaud
ˆay du
.
´o
.
c
3) cos ϕ −i sin ϕ (DS. cos(−ϕ)+i sin(−ϕ))
4) −cos ϕ −i sin ϕ (D
S. cos(π + ϕ)+i sin(π + ϕ))
B˘a
`
ng c´ach d˘a
.
t α = θ +2kπ, trong d´o0 θ<2π, ta c´o:
5) 1+cos α+i sin α (DS. 2 cos
θ
2
cos
θ
2
+i sin
θ
2
v´o
.
i0 θ<π;
−2 cos
θ
2
cos
θ +2π
+ i sin
π − θ
2
v´o
.
i0 θ<π;
−2 cos
θ
2
cos
3π − θ
2
+ i sin
3π − θ
2
v´o
.
i π θ<2π)
8) −sin α + i(1 + cos α)
(DS. 2 cos
θ
2
cos
π + θ
2
+ i sin
100
(DS. −
1
2
− i
√
3
2
)
2)
4
√
3+i
12
(DS. 2
12
)
3)
(
√
3+i)
6
(−1+i)
8
− (1 + i)
4
(DS. −3, 2)
4)
√
3)(cos ϕ + i sin ϕ)
2(1 − i)(cos ϕ − i sin ϕ)
(DS.
√
2
2
cos
6ϕ −
π
12
+ i sin
6ϕ −
π
12
)
1.4. Biˆe
’
udiˆe
˜
nsˆo
´
ph´u
.
cdu
z
n
= 2 cos nϕ.
5. H˜ay biˆe
’
udiˆe
˜
n c´ac h`am sau d
ˆay qua sin ϕ v`a cos ϕ
1) sin 3ϕ (D
S. 3 cos
2
ϕ sin ϕ −sin
3
ϕ)
2) cos 3ϕ (D
S. cos
3
ϕ −3 cos ϕ sin
2
ϕ)
3) sin 4ϕ (D
S. 4 cos
3
ϕ sin ϕ −4 cos ϕ sin
3
ϕ)
4) cos 4ϕ (D
S. cos
4
1 −15tg
2
ϕ + 15tg
4
ϕ −tg
6
ϕ
)
7. Ch´u
.
ng minh r˘a
`
ng
1 −C
2
n
+ C
4
n
− C
6
n
+ =2
n
2
cos
nπ
4
·
C
.
ng cˆong th´u
.
c Moivre v`a
su
.
’
du
.
ng cˆong th´u
.
c nhi
.
th ´u
.
c Newton rˆo
`
i so s´anh phˆa
`
n thu
.
.
c v`a phˆa
`
n
a
’
o c´ac sˆo
´
thu d
1
2
3) cos
2π
5
+ cos
4π
5
= −
1
2
4) cos
2π
7
+ cos
4π
7
+ cos
6π
7
= −
1
2
5) cos
2π
9
+ cos
4π
9
+ cos
cotgα + i
cotgα − i
,n∈ N,α∈ R.
(D
S. x =tg
α + kπ
n
, k = 0,n−1)
10. Ch´u
.
ng minh r˘a
`
ng nˆe
´
u A l`a sˆo
´
ph´u
.
cc´omod
un = 1 th`ı mo
.
i nghiˆe
.
m
cu
’
aphu
.
o
.
a
2
x
n−2
−···−a
n
=0.
(DS. x
k
=
a
ε
k
√
2 −1
, k = 0,n− 1)
Chı
’
dˆa
˜
n. D`ung cˆong th´u
.
c nhi
.
th ´u
.
c Newton dˆe
’
du
.
2
+ x +1=0.
(D
S. x
k
= cos
kπ
3
+ i sin
kπ
3
, k =1, 2, 3, 4, 5)
13. Gia
’
iphu
.
o
.
ng tr`ınh
x
5
+ αx
4
+ α
2
x
3
+ α
3
x
´
nhˆan v´o
.
i cˆong bˆo
.
ib˘a
`
ng
α
x
.
14. Gia
’
su
.
’
n ∈ N, n>1, c =0,c ∈ R. Gia
’
i c´ac phu
.
o
.
ng tr`ınh sau
d
ˆa y
1.4. Biˆe
’
udiˆe
˜
nsˆo
n
, k = 1,n− 1)
3) (x + ci)
n
+ i(x − ci)
n
=0
(DS. x = −cicotg
(3+4k)π
4n
, k = 0,n−1)
4) (x + ci)
n
− (cos α + i sin α)(x −ci)
n
=0,α=2kπ.
(D
S. x = −cicotg
α +2kπ
2n
,k= 0,n− 1)
15. T´ınh
D
n
(x)=
1
2π
1
2
5
x −10 cos
3
x sin
2
x + 5 cos x sin
4
x,
sin 5x = 5 cos
4
x sin x −10 cos
2
x sin
3
x + sin
5
x.
2) sin
2π
5
=
10 + 2
√
5
4
, cos
2π
5
=
.
ng 2
D
-
ath´u
.
cv`ah`amh˜u
.
uty
’
2.1 D
-
ath´u
.
c 44
2.1.1 D
-
ath´u
.
c trˆen tru
.
`o
.
ng sˆo
´
ph´u
.
c C 45
2.1.2 D
-
nv´o
.
ihˆe
.
sˆo
´
thuˆo
.
c tru
.
`o
.
ng sˆo
´
P du
.
o
.
.
cbiˆe
’
udiˆe
˜
ndo
.
n tri
.
du
.
´o
n
l`a c´ac sˆo
´
;v`amˆo
˜
itˆo
’
ng da
.
ng (2.1) dˆe
`
u
l`a dath´u
.
c.
K´yhiˆe
.
u: Q(z) ∈P[z].
Nˆe
´
u a
0
,a
1
, ,a
n
∈ C th`ı ngu
.
`o
.
thu
.
.
c: Q(z) ∈ R[z].
2.1. D
-
ath´u
.
c 45
Nˆe
´
u Q(z) =0th`ıbˆa
.
ccu
’
a n´o (k´y hiˆe
.
u degQ(z)) l`a sˆo
´
m˜u cao nhˆa
´
t
cu
’
amo
.
i lu˜y th`u
.
acu
’
´
t.
Nˆe
´
u P (z)v`aQ(z) ∈P[z] l`a c˘a
.
pd
ath´u
.
cv`aQ(z) =0th`ıtˆo
`
nta
.
i
c˘a
.
pd
ath´u
.
c h(z)v`ar(z) ∈P[z] sao cho
1
+
P = Qh + r,
2
+
ho˘a
.
c r(z) = 0, ho˘a
.
c degr<degQ.
ph´u
.
c C
Gia
’
su
.
’
Q(z) ∈ C[z]. Nˆe
´
u thay z bo
.
’
isˆo
´
α th`ı ta thu d
u
.
o
.
.
csˆo
´
ph´u
.
c
Q(α)=a
0
α
n
adath´u
.
c Q(z) hay cu
’
aphu
.
o
.
ng tr`ınh da
.
isˆo
´
Q(z)=0.
D
-
i
.
nh l´y Descate. D
ath´u
.
c Q(z) chia hˆe
´
t cho nhi
.
th´u
.
c z − α khi v`a
chı
’
khi α l`a nghiˆe
nˆe
´
u Q(z) chia hˆe
´
tcho(z −α)
m
nhu
.
ng khˆong chia hˆe
´
tcho
(z −α)
m+1
.Sˆo
´
m du
.
o
.
.
cgo
.
il`abˆo
.
i cu
’
a nghiˆe
.
m α. Khi m = 1, sˆo
´
.
clˆa
.
pnˆenb˘a
`
ng
c´ach gh´ep thˆem v`ao cho tˆa
.
pho
.
.
psˆo
´
thu
.
.
c R mˆo
.
t nghiˆe
.
ma
’
o x = i cu
’
a
phu
.
o
.
ng tr`ınh x
.
o thˆem c´ac sˆo
´
m´o
.
idˆe
’
gia
’
iphu
.
o
.
ng tr`ınh (v`ı thˆe
´
C c`on du
.
o
.
.
cgo
.
i
l`a tru
.
`o
.
ng d
´ong da
.
.
uty
’
Mo
.
idath´u
.
cd
a
.
isˆo
´
bˆa
.
c n (n 1) trˆen tru
.
`o
.
ng sˆo
´
ph´u
.
cd
ˆe
`
u c´o ´ıt
nhˆa
´
tmˆo
.
.
cd
ˆe
`
uc´od´ung n
nghiˆe
.
mnˆe
´
umˆo
˜
i nghiˆe
.
mdu
.
o
.
.
c t´ınh mˆo
.
tsˆo
´
lˆa
`
nb˘a
`
ng bˆo
.
icu
’
+ ···+ m
k
= n.
D
ath´u
.
c (2.1) v´o
.
ihˆe
.
sˆo
´
cao nhˆa
´
t a
0
=1du
.
o
.
.
cgo
.
il`adath´u
.
c thu
go
.
n.
2
’
adath´u
.
c liˆen ho
.
.
p Q(z), trong d´o d a
th ´u
.
c Q(z)du
.
o
.
.
c x´ac di
.
nh bo
.
’
i
Q(z)
def
= a
0
z
n
+ a
1
z
n−1
+ ···+ a
n−1
z + a
n
(2.4)
l`a dath´u
.
c quy go
.
nv´o
.
ihˆe
.
sˆo
´
thu
.
.
c a
1
,a
2
, ,a
n
.
D
ath´u
.
c n`ay c´o t´ınh chˆa
´
´
thu
.
.
c th`ı sˆo
´
ph´u
.
c liˆen ho
.
.
pv´o
.
in´oα c˜ung l`a nghiˆe
.
mbˆo
.
i m cu
’
a
dath´u
.
cd´o.
Su
.
’
du
.
ng di
.
cv´o
.
ihˆe
.
sˆo
´
thu
.
.
cv´o
.
ibiˆe
´
nchı
’
nhˆa
.
n gi´a tri
.
thu
.
.
cnˆen biˆe
´
nd
´o t a k ´y
hiˆe
.
ul`ax thay cho z.
2.1. D
.
itu
.
o
.
ng ´u
.
ng β
1
,β
2
, ,β
m
v`a c´ac c˘a
.
p nghiˆe
.
mph´u
.
cliˆen ho
.
.
p a
1
v`a a
1
, a
2
v`a a
2
2
···(x −b
m
)
β
m
(x
2
+ p
1
x + q
1
)
λ
1
×
× (x
2
+ p
2
x + q
2
)
λ
2
···(x
2
+ p
n
x + q
.
ihˆe
.
sˆo
´
cao nhˆa
´
tb˘a
`
ng 1 c´o nghiˆe
.
mh˜u
.
uty
’
th`ı
nghiˆe
.
md
´o l`a sˆo
´
nguyˆen.
D
ˆo
´
iv´o
.
idath´u
.
cv´o
uty
’
cu
’
a phu
.
o
.
ng tr`ınh v´o
.
ihˆe
.
sˆo
´
h˜u
.
uty
’
a
0
x
n
+a
1
x
n−1
+···+a
n−1
x+
a
0
.
C
´
AC V
´
IDU
.
V´ı d u
.
1. Gia
’
su
.
’
P (z)=a
0
z
n
+ a
1
z
n−1
+ ···+ a
n−1
z + a
n
.Ch´u
.
ng
du
.
o
.
.
c
p(Z)=a
0
z
n
+ a
1
z
n−1
+ ···+ a
n−1
z + a
n
= a
0
z
n
+ a
1
z
n−1
+ ···+ a
n−1
z + a
n
.
’
P (z) ∈ R[z]. Khi d
´o
P (z)=a
0
z
n
+ a
1
z
n−1
+ ···+ a
n−1
z + a
n
= a
0
z
n
+ a
1
z
n−1
+ ···+ a
n−1
z + a
n
= a
0
c P(z)=P (z)v`ı P (z)=P (z).
V´ı d u
.
2. Ch´u
.
ng minh r˘a
`
ng nˆe
´
u a l`a nghiˆe
.
mbˆo
.
i m cu
’
adath´u
.
c
P (z)=a
0
z
n
+ a
1
z
n−1
+ ···+ a
n−1
z + a
n
z + a
n
(go
.
il`adath´u
.
c liˆen ho
.
.
pph´u
.
cv´o
.
idath´u
.
c P(z)).
Gia
’
i. T`u
.
v´ıdu
.
1 ta c´o
P (z)=P (z). (2.6)
V`ı a l`a nghiˆe
.
mbˆo
.
i m cu
’
`
ng c´ach lˆa
´
y liˆen ho
.
.
pph´u
.
cmˆo
.
tlˆa
`
nn˜u
.
a ta c´o
Q(a)=Q(a)=0 ⇒ Q(a)=0.
D
iˆe
`
u n`ay vˆo l´y. B˘a
`
ng c´ach d˘a
.
t t = z,t`u
.
(2.8) thu du
.
o
.
.
V´ı d u
.
3. Ch´u
.
ng minh r˘a
`
ng nˆe
´
u a l`a nghiˆe
.
mbˆo
.
i m cu
’
adath´u
.
cv´o
.
i
hˆe
.
sˆo
´
thu
.
.
c P(z)=a
0
z
n
.
v´ıdu
.
1, 2
+
ta c´o
P (z)=P (z) (2.9)
v`a do a l`a nghiˆe
.
mbˆo
.
i m cu
’
a n´o nˆen
P (z)=(z − a)
m
Q(z) (2.10)
trong d
´o Q(z)l`adath´u
.
cbˆa
.
c n − m v`a Q(a) =0.
Ta cˆa
`
nch´u
.
ng minh r˘a
`
ng
.
ng minh Q( a) = 0. Thˆa
.
tvˆa
.
yv`ı Q(a) =0nˆen
Q(a) =0v`adod´o Q(a) =0v`ıdˆo
´
iv´o
.
id
ath´u
.
cv´o
.
ihˆe
.
sˆo
´
thu
.
.
cth`ı
Q(t)=Q(t).
V´ı d u
.
4. Gia
’
iphu
.
´
nguyˆen dˆe
`
ul`au
.
´o
.
ccu
’
asˆo
´
ha
.
ng tu
.
.
do a = −3. Sˆo
´
ha
.
ng tu
.
.
do
50 Chu
.
o
.
ng 2. D
-
3
−4z
2
+4z − 3=(z − 3)(z
2
− z +1)
=(z −3)(z −
1
2
+ i
√
3
2
z −
1
2
− i
√
3
2
hay l`a phu
.
o
.
ng tr`ınh d˜a cho c´o ba nghiˆe
.
ml`a
z
(z)=z
6
− 3z
4
+4z
2
− 12 du
.
´o
.
ida
.
ng:
1
+
t´ıch c´ac th`u
.
asˆo
´
tuyˆe
´
n t´ınh;
2
+
t´ıch c´ac th`u
.
asˆo
´
tuyˆe
´
− 3z
4
+4z
2
− 12 = (z
2
− 3)(z
4
+4)
nˆen r˜o r`ang l`a
z
1
= −
√
3,z
2
=
√
3,z
3
=1+i,
z
4
=1− i, z
5
= −1+i, z
6
= −1 −i.
T`u
.
i c´ac
nghiˆe
.
mph´u
.
c liˆen ho
.
.
pv´o
.
i nhau ta thu du
.
o
.
.
c
P
6
(z)=(z −
√
3)(z +
√
3)(z
2
− 2z + 2)(z
2
+2z +2).
V´ı d u
.
6. T`ım d
.
c 51
Gia
’
i. V`ıdath´u
.
cchı
’
c´o hˆe
.
sˆo
´
thu
.
.
cnˆen c´ac nghiˆe
.
mph´u
.
c xuˆa
´
thiˆe
.
n
t`u
.
ng c˘a
.
p liˆen ho
.
(x +1)
n
− (x − 1)
n
th`anh c´ac th`u
.
asˆo
´
tuyˆe
´
n t´ınh.
Gia
’
i. Ta c´o
P (x)=(x +1)
n
−(x − 1)
n
=[x
n
+ nx
n−1
+ ] −[x
n
− nx
n−1
+ ]=2nx
n−1
+
Nhu
a n´o:
x
k
= icotg
kπ
n
,k=1, 2, ,n− 1.
Do d´o
(x +1)
n
− (x − 1)
n
=2n
x −icotg
π
n
x −icotg
2π
n
···
x −icotg
(n −1)π
n
.
Khi phˆan t´ıch dath´u
.
ntrˆenc`ung tru
.
`o
.
ng P d´o. Nh˜u
.
ng dath´u
.
cn`aydu
.
o
.
.
cgo
.
il`ada
th´u
.
cbˆa
´
t kha
’
quy.
Ch˘a
’
ng ha
.
n: d
ath´u