7

Tăng cờng sức mạnh vật chất làm chỗ dựa để nhà nớc
thực hiện có hiệu lực chức năng điều tiết cơ chế thị trờng.
KTNN không những định hớng sản xuất, mà còn chi phối các
chính sách xã hội kiềm chế đợc khuynh hớng độc quyền và
tự phát của kinh tế thị trờng, bởi lẽ trong kinh tế thị trờng
tồn tại nhiều thành phần kinh tế khác nhau vừa có những tích
cực đồng thời có cả những hạn chế tiêu cực, do đó cần phải có
một "bàn tay" can thiệp chỉ đạo và hạn chế khắc phục những
tiêu cực đó. ở đây chúng ta nói đến TPKT chủ đạo đảm nhận
vai trò này - nó phải có một sức mạnh vật chất đủ lớn mới có
thể thực hiện tốt nhất. Với những đặc điểm nh đã nói trên
đây, chúng ta nhận thấy rằng KTNN có đủ khả năng để hoàn
thành nhiệm vụ đó, với sản lợng giá trị hàng hoá và dịch vụ
công cộng tơng đối lớn tạo ra đem lại khả năng chi phối đợc
giá cả thị trờng, dẫn dắt và định hớng thị trờng bằng chính
chất lợng và giá cả của sản phẩm và dịch vụ do mình cung
cấp.
KTNN tạo dần nền tảng kinh tế - xã hội cho đời sống.
Trong điều kiện nền kinh tế nớc ta, thu nhập của dân c thấp
kém, tích luỹ nhỏ nên việc đầu t lớn chỉ có thể thực hiện đợc
bằng vốn NN. Mặt khác, KTNN thông qua việc cung cấp hàng
hoá tạo ra các sản phẩm và dịch vụ có tác dụng thúc đẩy lu
thông phân phối giữa các ngành và các khu vực, góp phần đảm

8

bảo việc xoá đói giảm nghèo, tiến hành các biện pháp trợ cấp
thờng xuyên, đột xuất, cho vay vốn để phát triển sản xuất,

12.000 năm 1990 xuống còn 5340 vào tháng 8 năm 2000. Nhờ
đó, quy mô vốn tự có và vốn ngân sách cấp cho các cơ sở
doanh nghiệp tăng lên; các doanh nghiệp có thêm vốn đầu t,
hiện đại hoá máy móc thiết bị, giúp cho năng suất lao động
nâng cao đem lại hiệu quả kinh tế. Đồng thời, sau khi sắp xếp
lại tổ chức sản xuất, đổi mới cơ chế quản lý nhiều doanh
nghiệp đã chủ động sáng tạo tiếp cận thị trờng xã hội và đã
đứng vững, sản xuất kinh doanh có lãi, nguồn thu nộp ngân
sách nhà nớc chiếm 61%.
(1)

2. Những hạn chế, vớng mắc trong quá trình phát
triển

(1)
Báo cáo của Bộ Tài chính về các chỉ tiêu chủ yếu, tháng 3-1993.

10

Trớc hết, do chủ quan, duy ý chí và nóng vội đi lên
CNXH nên trớc năm 1986 chúng ta xoá bỏ mọi thành phần
kinh tế mà chỉ tập trung phát triển kinh tế nhà nớc.
Hiện nay, trên thực tế đã có một số cơ sở kinh tế quốc
doanh phải ngừng sản xuất vì chất lợng sản phẩm và hiệu quả
kinh tế quá thấp không đáp ứng yêu cầu của thị trờng, thậm
chí có loại không có nhu cầu sử dụng.
Một biểu hiện tiêu cực của KTNN là nền tài chính xí
nghiệp tồi tệ, do quy mô nhỏ nên nhìn chung các DNNN đang
đối mặt với tình trạng thiếu vốn để sản xuất - kinh doanh. Thực
tế vốn chỉ hoạt động khoảng 80%, số còn lại ở trong tình trạng

Nhà nớc, toàn bộ nguồn vốn, kế hoạch phát triển không cao

12

là do sự ỷ lại vào Nhà nớc, toàn bộ nguồn vốn, kế hoạch phát
triển do nhà nớc đặt ra nên sự sáng tạo, năng động của doanh
nghiệp mất hẳn. Bên cạnh đó vị trí độc quyền đã làm mất đi
động lực quảntọng trong việc nâng cao hiệu ủa hoạt động kinh
doanh của các xí nghiệp nhà nớc. Sự độc quyền đã làm khu
vực KTNN trở nên trì trệ, kém năng động trong việc cải tiến,
đổi mới thiết bị, công nghệ và sản phẩm, tự nó trở thành nhân
tố kìm hãm hoạt động của xí nghiệp.
Nhà nớc cha có chính sách phù hợp trong đào tạo nhân
công kỹ thuật tay nghề cao trong các lĩnh vực các ngành nghề
cần chuyên môn, mà chỉ chăm lo cho bộ máy quản lý, dẫn đến
tình trạng "nhiều thầy ít thợ". Đặc biệt cha có kế hoạch đào
tạo bồi dỡng các nhà doanh nghiệp về luật pháp, về kiến thức
kinh doanh.
Trình độ trang bị cơ sở vật chất- kỹ thuật và công nghệ
sản xuất của khu vực KTNN nói chung là lạc hậu, chắp vá,
công suất sử dụng máy móc thiết bị không cao, năng suất và
chất lợng sản phẩm thấp, không đủ sức cạnh tranh trên thị
trờng thế giới.
Trong nhiều năm, KTNN đã đợc bao cấp. Trong hầu hết
các lĩnh vực của nền kinh tế, lực lợng KTNN giữ vị trí độc