Những chiến thắng nổi tiếng trong lịch sử dân tộc ta
4

Đầu tháng 11/1426, Vương Thông tập trung hơn 90 nghìn quân hùng hổ tiến
theo hướng Nam và Tây Nam với mộng tưởng có thể đè bẹp lực lượng của quân
ta. Đoán trước được âm mưu và hướng hành quân của địch, tuy lực lượng rất ít so
với quân địch, nhưng với quyết tâm chiến đấu bẻ gẫy cuộc hành quân của chúng,
các tướng nghĩa quân Lam Sơn đã chọn một cách đối phó thích hợp, rất sáng tạo.
Đó là tìm địa hình xung yếu cho quân mai phục chờ đánh địch. Trận địa mai phục
chủ yếu được bố trí ở Tốt Động và Chúc Động. Tốt Động (nay thuộc huyện
Chương Mỹ, tỉnh Hà Tây) là một vùng đất thấp lầy lội bốn xung quanh có những
gò đất cao, rất thuận tiện cho việc mai phục. Chúc Động cách Tốt Động 6 km về
phía Đông Bắc cũng là một địa hình đa dạng, phức tạp và hiểm yếu rất thuận tiện
cho việc mai phục. Trận địa mai phục ở Tốt Động có nhiệm vụ chặn đứng và đập
nát tiền quân địch, tiêu diệt một phần quan trọng sinh lực của chúng. Còn trận địa
mai phục ở Chúc Động thì nhằm đánh vào hậu quân địch, đồng thời chặn đường
rút lui của chúng khi bị thất bại muốn tìm đường chạy trốn về Đông Quan.
Đúng như dự tính, toàn bộ quân địch đã lọt vào trận địa phục kích của ta ở Tốt
Động và Chúc Động. Suốt ba ngày đêm (từ 5 đến 7 tháng 11 năm 1426) chiến đấu
liên tục vô cùng ác liệt và rất mưu trí, linh hoạt, nghĩa quân Lam Sơn đã làm thất
bại hoàn toàn cuộc phản công chiến lược của Vương Thông. Hơn 6 vạn quân địch
đã bị tiêu diệt, Thượng thư Tín Hiệp, Nội quan Lý Lượng đã phải bỏ mạng, bản
thân Vương Thông cũng bị trọng thương. Số tàn quân cố gắng bảo vệ chủ tướng
liều chết mở đường máu rút chạy về Đông Quan.
Quân ta đã toàn thắng! Cục diện chiến tranh đã hoàn toàn thay đổi, đưa sự
nghiệp kháng chiến chống Minh bước vào một giai đoạn mới. Đó là thắng lợi của
trận quyết chiến có ý nghĩa chiến lược to lớn của cuộc chiến tranh giải phóng dân
tộc đầu thế kỷ thứ 15. Trong điều kiện chiến đấu ác liệt, với so sánh lực lượng vô
cùng chênh lệch gần như lấy một đánh mười, quân dân ta vẫn quyết tâm tiến công
địch và giành thắng lợi rực rỡ trong một thời gian rất ngắn. Chiến thắng Tốt Động
- Chúc Động được ghi vào lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc ta như là một

địch nữa bỏ mạng trong trận phục binh của ta ở Phố Cát. Lực lượng còn lại, dưới
sự chỉ huy của Thôi Tụ - Hoàng Phúc tiến đến gần thành Xương Giang mới biết
thành đã bị thất thủ. Địch buộc phải hạ trại trú quân trên cánh đồng Xương Giang,
nơi ta
Ngày 3/11, ta tổng công kích vào cụm quân địch phòng ngự dă ngoại ở khu vực
này. Sau một ngày chiến đấu, ta đă giành được thắng lợi giòn giã: diệt và bắt hơn
60.000 địch, bao gồm toàn bộ tướng chỉ huy của chúng. Đạo quân viện binh chủ
yếu của nhà Minh bị tiêu diệt hoàn toàn.
Trong khi đó ở phía Tây, nhận được tin thất bại của đạo quân Liễu Thăng, Mộc
Thạch vội vàng cho quân rút chạy. Quân ta dưới sự chỉ huy của Phạm Văn Xào,
Trịnh Khả đă truy kích tiêu diệt hàng vạn tên, làm tan rã hoàn toàn cánh quân này.
Đạo quân viện bị tiêu diệt, Vương Thông bị vây ở thành Đông Quan phải đầu
hàng và buộc nhà Minh phải chấp nhận rút các lực lượng còn lại về nước, thừa
nhận nền độc lập của nước ta.
Những phát triển của nghệ thuật quân sự
Chủ trương vây hãm Đông Quan và tập trung lực lượng tiêu diệt quân viện, tạo
nên một trận đồ vây thành diệt viện ở quy mô chiến lược, là kế sách hay và là
điểm đặc sắc của nghệ thuật quân sự của nghĩa quân Lam Sơn. Trước so sánh lực
lượng có lợi cho địch, một mặt ta vận dụng các hình thức tác chiến thích hợp, mặt
khác dùng mưu kế kích thích thói ngạo mạn của kẻ xâm lược, /ừa chúng vào nơi
hiểm, ngay từ đầu liên tiếp tấn công vào đội hình của chúng, tạo nên những thắng
lợi vang dội khiến địch hoang mang, rối loạn. Việc kết hợp tiến công quân sự với
nghi binh, địch vận, kết hợp và vận dụng thành công các hình thức chiến thuật:
phục kích, tập kích, truy kích, công thành, tác chiến trận địa trong trận Chi Lăng
Xương Giang đă đánh dấu bước trưởng thành vượt bậc trong nghệ thuật quân sự
của nghĩa quân Lam Sơn.
Đại thắng Thăng Long trong mùa xuân Kỷ Dậu (1789)
Cuối năm Mậu Thân (1788), nhân dân Thăng Long và Bắc Hà phải chịu đựng
những ngày tháng đau thương, tủi nhục vì nạn ngoại xâm. Lợi dụng sự cầu cứu
của Lê Chiêu Thống, 290 nghìn quân Thanh do Tôn Sĩ Nghị thống lãnh, đã tràn