Thuyết trình phóng sự truyền hình “Nước mắt phố cổ”
CHƯƠNG I
VÀI NÉT VỀ SỰ RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂN
CỦA THỂ LOẠI PHÓNG SỰ
I. SƠ LƯỢC VỀ SỰ RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂN CỦA THỂ LOẠI
PHÓNG SỰ
Phóng sự bắt nguồn từ “ Reportage” tiềng Latinh có nghĩa là : Thông báo
tin mới, là chuyến đi, là giành được một cái gi đó. Khái niệm này được người
Anh lần đầu tiên sử dụng với nghĩa để chỉ sự mô tả những đám cháy lớn, những
trận lụt, kỳ họp quốc hội họăc chiến tranh. Một thời gian sau, trên báo chí Pháp,
phóng sự cũng xuất hiện với tư cách viết về các quá trình điều tra của phóng
viên đối với những con người, sự việc chứa nhiều bí ẩn như cảnh sống trong
ngục tù, chuyện thao túng chính trường…Phóng sự thoả mãn tính hiếu kỳ, tò mò
của công chúng bằng những thông tin hấp dẫn, độc đáo.
Thời ký đầu, phóng sự được khai thác từ nhiều góc độ khác nhau theo
những quan điểm khác nhau. Người Đức coi phóng sự đơn giản chỉ là sự đưa
tin. Trong khi đó người Mỹ lại đặc biệt chú ý việc chuyển tải những cuộc cãi vã
tại các ký họp quốc hội thông qua thể loại này. ở Pháp lại dùng phóng sự như
một thể loaị điều tra các sự kiện, hiện tượng bí ẩn và từ lý do này họ gọi phóng
sự bằng tên khác là “ Thể loại điều tra”.
Phóng sự bắt đầu khẳng định vị trí của mình khi chiến tranh thế giới thứ 2
kết thúc. Đó là nhờ sự tham gia của giới văn sĩ nổi tiếng vào thể loại mới mẻ
này. Từ chỗ mô tả hay tường thuật phóng sự đã phát triển tuỳ theo một hình
tượng văn học hay một chuyện kể về những con người nổi bật, điển hình. Nhiều
tác phẩm đã đạt tới mục đích cao và sẽ còn được nhiều người nhắc đến như
thiên phóng sự : “ Mười ngày rung chuyển thế giới” của nhà văn , nhà báo Giôn
Rít viết về cuộc cách mạng tháng 10 Nga vĩ đại. “ Viết dưới giá treo cổ” của nhà
báo, nàh cách mạng Tiệp Khắc Giuliat Phuxich ; “ Qua dãy núi Anpơ” của
phóng viên Halibôctơn phản ánh lại những chuyến thám hiểm táo bạo, phiêu lưu
nhưng vô cùng lý thú. ..
Website: Email : Tel : 0918.775.368

và Giulian Narit (giáo sư khoa Báo chí, trường đại học Xtemmetxi) trong cuốn
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Thuyết trình phóng sự truyền hình “Nước mắt phố cổ”
sách “ Người phóng viên toàn năng” cho rằng: phóng sự là một bài tường thuật
hoặc một bài báo được phát triển và xử lý một cách văn học. Như vậy trong
phóng sự có sự liên hệ thân mật với yếu tố của văn học. Giáo sư Crem Xtorocan
( khoa báo chí trường Đại học tổng hợp Sắclơ) lại cho rằng: Phóng sự hiện đại
không phải là sự ghi lại một cách đơn giản mà còn là sự trả lời một loạt các câu
hỏi phức tạp về cuộc sống của chúng ta.
Như vậy dù mỗi người có quạn niệm khác nhau về thể loại phóng sự
nhưng tất thảy đều công nhận trong phóng sự thông tin vẫn là điểm cần được coi
trọng. Giáo trình “ Nghiệp vụ báo chí” của trường Tuyên Giáo định nghĩa: “ PS
là một trong những thể tài thông tin quan trọng quan trọng của báo chícó ít nhiều
đặc trưng văn học, phản ánh sự kiện xảy ra, có thể kết hợp nghị luận, nhằm nêu
lên phẩm chất tinh thần của con người và toàn bộ xã hội theo một hệ thống quan
điểm và đường lối nhất định.” Từ điển học sinh (NXB Giáo dục, Hà Nội 1977)
định nghĩa: “ Phóng sự là thể văn phản ánh, phân tích kịp thời những sự việc tai
nghe mắt thấy và có tính chất điều tra”. Khi bàn về phóng sự, PGS. TS Phương
Lựu xếp nó vào nhóm các thể ký “ phi cốt truyện”. Theo ông phóng sự tuân theo
kết cấu liên tưởng mà ở đó xen kẽ giữa sự kiện con người với những đoạn nghị
luận trữ tình với tỷ lệ khá lớn của nhân vật trần thuật. Từ điển thuật ngữ văn học
(NXB Giáo dục, 1992) định nghĩa : “ Phóng sự là một thể loại thuộc loại hình
ký. Phóng sự ghi chép kịp thời những vụ việc nhằm làm sáng tỏ trước cong luận
một sự kiẹn một vấn đề có liên quan đến hoạt dộng và số phận của một hoặc
nhiều người và có ý nghĩa thời sự đối với một địa phương hay toàn bộ xã hội.”
Từ những quan niệm trên có thể đưa ra một định nghĩa về phóng sự như
sau: Phóng sự là một trong những thể tài thông tin quan trọng của báo chí có
những đặc trưng của văn học. Nó là thể tài phẩn ánh sự kiẹn có quá trình diễn
biến. Phóng sự là thể tài phản ánh sự kiện bằng phương pháp miêu tả hay tự
thuật, mặt khác cũng có thể kết hợp nghị luận ở mức độ nhất định hay có thể sử

chúng. Cuộc sống có hàng ngàn vấn đề hoàn cảnh thu hút sự chú ý của công
chúng, cho nên phóng sự chỉ phản ánh những vấn đề tiêu biểu nhất. Bút pháp
linh hoạt giúp cho nhà báo có khả năng trình bày sâu sắc và tỷ mỷ về sự phát
triển của sự kiện nhằm đáp ứng nhu cầu hiểu biết một cách đầy đủ nhất quá trình
diễn biến sự kiện hoặc những khía cạnh quan trọng nhất của sự việc. Không phải
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Thuyết trình phóng sự truyền hình “Nước mắt phố cổ”
sự kiện nào cũng được làm thành phóng sự. Chỉ khi nào cuộc sống xuất hiện
những câu hỏi, những hiện tượng đòi hỏi giải đáp phóng sự mới xuất hiện. Điều
quan trọng là vấn đề mà sự kiện đặt ra có đáp ứng được nhu cầu thông tin của
đông đảo công chúng. Tác giả phải khách quan và tác phẩm phải toát ra khuynh
hướng rõ ràng, bởi công chúng đòi hỏi được biết thái độ thẩm định của tác giả
trước sự kiện đó. Phóng sự có kết cấu co giãn, linh hoạt, bút pháp gần với văn
học trong việc phản ánh và thẩm định thực hiện. Ngôn ngữ của phóng sự vừa là
ngôn ngữ thông tin thời sự, đồng thời giàu hình ảnh, có khả năng biểu cảm cao.
Đó là nhờ những đặc trưng không thể thiếu của bất cứ tác phẩm phóng sự nào.
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Thuyết trình phóng sự truyền hình “Nước mắt phố cổ”
CHƯƠNG II
PHÓNG SỰ TRUYỀN HÌNH - NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG
I. KHÁI NIỆM PHÓNG SỰ TRUYỀN HÌNH VÀ CÁC LOẠI
PHÓNG SỰ TRUYỀN HÌNH
1. Vai trò ngày càng tăng của phóng sự truyền hình
Ngày nay,các phương tiện nghe nhìn của truyền hình từng bước được hiện
đại hoá, có khả năng ghi thu, xử lý thông tin, truyền đi thông tin trực tiếp, nhanh
nhạy, chính xác đặc biệt là có tính phổ cập cao. Là phương tiện sinh sau đẻ
muộn, truyền hình đã thừa hưởng kinh nghiệm và phương pháp tạo hình ảnh âm
thanh của điện ảnh và phát thanh. Có thể nhận thấy ở truyền hình có sự khái
quát triết lý của báo in, tính chính xác, cụ thể bằng hình ảnh âm thanh của điện
ảnh và phát thanh, tính hình tượng của hội hoạ, cảm xúc suy tư của âm nhạc.

tiềm tàng ảnh hưởng đến xã hội, cản trở đến sự phát triển đi lên về mọi mặt kinh
tế chính trị xã hội, văn hoá của xã hội đất nước.
2. Khái niệm và các dạng phóng sự truyền hình
2.1. Khái niệm
Phóng sự truyền hình là một thể tài báo chí phản ánh kịp thời một sự
kiện, một vấn đề bức xúc của thời cuộc trong quá trình phát sinh phát triển, với
một quan điểm thái độ nhất định thông qua phương tiện biểu đạt hình ảnh âm
thanh sống động của truyền hình.
2.2. Các quan điểm phân loại phóng sự truyền hình
Phóng sự truyền hình là một thể loại báo chí khó đòi hỏi người thực hiện
phải có khả năng, năng lực trình độ nhất định. Việc phân chia phóng sự truyền
hình giúp cho người phóng viên thực hiện phóng sự truyền hình tốt ngay từ khâu
kịch bản. Xác định được các dạng phóng sự, người phóng viên sẽ định hướng
được kịch bản của mình.
Theo Nguyễn Thành Lưu (Luận văn tốt nghiệp báo chí “ Phóng sự truyền
hình”) cho rằng phóng sự truyền hình được chia làm hai dạng chính:
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Thuyết trình phóng sự truyền hình “Nước mắt phố cổ”
Phóng sự sự kiện hay phóng sự thời sự: Xuất hiện trong các chương
trình thời sự. Tính thời sự của sự kiện được đặt lên hàng đầu và thời lượng chỉ
giới hạn trong khoảng 2-3 phút do chừng mực có hạn của chương trình thời sự.
Phóng sự về một vấn đề hay phóng sự chuyên đề: Chủ yếu xuất hiện
trong các chương trình chuyên đề, chuyên mục: Vì an ninh tổ quốc, Truyền hình
quân đội nhân dân, Nông thôn ngày nay, Truyền hình thanh niên, An toàn giao
thông….Phóng sự phản ánh một vấn đề một thực trạng đang nảy sinh cần giải
quyết.
Theo Đặng Thu Lan ( luận văn tốt nghiệp báo chí “ Phóng sự truyền hình”
1995) lại có cách phân chia khác.
Phóng sự truyền hình trực tiếp: phát huy được ưu thế của công nghệ
truyền hình. Người làm phóng sự truyền hình và người xem sẽ chứng kiến sự

của sự kiện trong bối cảnh của sự kiện.Do vậy kịch bản thường xoáy sâu vào
những sự kiện cụ thể, phân biệt chính- phụ để xây dựng sự nhất quán của tư
tưởng chủ đề đã xác định.
Phóng sự vấn đề: Đối tượng của loại phóng sự này là những vấn đề sự
kiện có ý nghĩa quan trọng, được xã hội quan tâm. Những vấn đề chủ trương
đường lối của Đảng được thể hiện qua dạng phóng sự này giúp nhân dân hiẻu rõ
hơn. Đây là dạng phóng sự có tính chính luận cao. Kịch bản của phóng sự này
phải xác định được bản chất của vấn đề, sự kiện, xác định mục đích chính của
phóng sự. Những dự kiến chứng cớ, nhân chứng vạch ra các phương án khai
thác tư liệu, tiếp xúc với đối tượng có liên quan là rất cần thiết. Trong kịch bản
phóng sự vấn đề cần nêu ra nhiều phương án giải quyết vấn đề và xác định rõ
mục đích vấn đề cần phải giải quyết như thế nào.Trong kịch bản phóng viên đưa
ra nhiều câu hỏi những câu tự trả lời trong quá trình điều tra để tìm ra những
mâu thuẫn chính của vấn đề. Kịch bản phóng sự điều tra càng chi tiết, càng đưa
ra nhiều dữ kiện càng tốt.
Phóng sự chân dung: Phóng sự chân dung thường phản ánh con người
với những tính cách, vai trò, vị trí khác nhau trong xã hội (chân dung anh hùng,
một bác sỹ, nhà khoa học, người lao động…. Đặc điểm ngoại hình, tính cách
nhân vật, tâm lý, tiểu sử, những cống hiến của nhân vật được tập trung khai thác.
Những chi tiết đó phải chân thực cụ thể đặc sắc và có sức gợi cảm để tanưg tính
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Thuyết trình phóng sự truyền hình “Nước mắt phố cổ”
thuyết phục cho người xem. Người làm kịch bản phải hiểu rõ nhân vật của mình.
Trong phóng sự chân dung phỏng vấn được chú ý( phỏng vấn bản thân nhân vật,
phỏng vấn những người có liên quan, đánh giá về nhân vật) các cuộc phỏng vấn
này được dự kiến, chuẩn bị công phu ngay từ khi làm kịch bản.
VCrCcvQuan điểm phân loại này chỉ là sự chi tiết hoá nội dung các chủ
đề phóng sự, có tính khoa học và lý luận sẽ là hướng tiến tới của việc phân loại
phóng sự để ứng dụng trong thực tế triển khai các tác phẩm phóng sự.
II. QUÁ TRÌNH SÁNG TẠO PHÓNG SỰ TRUYỀN HÌNH

phương pháp tạo hình của hình ảnh dẫn đến việc giảm thiểu sức mạnh vốn có
của hình ảnh và như vậy hiệu quả của truyền thông cũng bị giảm sút. Đặc biệt
phóng sự truyền hình là một thể tài chủ lực của trtuyền hình trong hệ thống
thông tin báo chí không thể bỏ qua yếu tố hình ảnh.
Trong phóng sự truyền hình thông tin được biểu hiện bằng hình ảnh, nó
vừa là phương tiện, vừa là nội dung thể hiện ý đồ tư tưởng của tác giả. Hình ảnh
trong phóng sự truyền hình phản ánh không gian 3 chiều lên mặt phẳng 2 chiều
trên màn hình. Khác với các hình ảnh tĩnh tại của nghệ thuật tạo hình như hội
hoạ, nhiếp ảnh, hình ảnh trong phóng sự truyền hình là những hình ảnh động, có
thực và đã qua xử lý, biên tập bằng các biện pháp kỹ thuật và nghiệp vụ.
1.1.1. Cỡ cảnh
Với các cỡ cảnh chính: Toàn- trung- cận phóng sự truyền hình có thể thoả
mãn nhu cầu thông tin của khán giả. Thế giới được tái tạo trên màn ảnh trở lên
phong phú hơn và cũng chọn lọc hơn. Nó đáp ứng được tâm lý quan sát, tò mò
của con người muốn xem từ tổng thể đến chi tiết , không chỉ muốn biết cái gì
đang xảy ra mà còn muốn biết nó xảy ra như thế nào cũng như thái độ, tâm lý
của những con người trong cuộc ra sao thông qua các cỡ cảnh.
1.1.2. Góc quay
Ngoài sự kế thừa điện ảnh về góc quay vật lý : cao thấp, chính diện, 3/4
…trong việc ghi chép hiện thực phong phú, truyền hình còn kế thừa điện ảnh hai
góc độ tâm lý: góc độ chủ quan và góc độ khách quan. Với góc quay khách
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Thuyết trình phóng sự truyền hình “Nước mắt phố cổ”
quan, người xem có thể đóng vai trò người chứng kiến các hành động đang diễn
ra trên màn ảnh nhỏ một cách dửng dưng của người ngoài cuộc nhưng có thể trở
thành người nhập cuộc có cảm tưởng như mình cùng tham gia với sự việc đang
diễn biến trên phim thông qua các góc quay chủ quan. Do đó hình ảnh trên phim
không chỉ mang chức năng thông tin đơn thuần mà còn có khả năng khêu gợi
những tình cảm thái độ nhất định của người xem.
1.1.3. Montage

phóng sự, chỉ được thực hiện ở khâu biên tập, gồm lời bình và âm nhạc. Lời
bình là sự bổ sung cho những gì người xem nhìn thấy trên màn ảnh truyền hình
chứ không kể lại những gì họ đã nhìn thấy…phải truyền đạt được tư tưởng của
phim, phải giúp người xem tổng hợp được ý nghĩa sự vật sự kiện diễn ra trên
màn ảnh nhỏ.” “ Âm nhạc là một trong ba yếu tố quan trọng trong phim phóng
sự, tư liệu. Âm nhạc trong phim có tác dụng tôn thêm hình ảnh và sự kiện,
không phải lúc nào cũng vang lên mà chỉ sử dụng khi cần thiết…. Âm nhạc
cũng cần phái có kịch tính và gợi cảm chứ không chỉ minh oạ cho phim.”Trong
phóng sự truyền hình người ta thông thường chọn một bản nhạc, bài nhạc không
lời gần phù hợp với nội dung chuyển tải của phóng sự là được và cũng chỉ dùng
lúc cần thiết. Hiện nay phóng sự truyền hình đang có xu hướng không sử dụng
nhạc nền.
Âm thanh trong hình: Được ghi tại hiện trường gồm lời thoại phỏng
vấn và tiếng động hiện trường có tác dụng tăng độ chân thật của sự kiện, vấn đề
mà phóng sự nêu. Thu hẹp khoảng cách giữa phóng viên và khán giả, tăng mối
giao lưu giữa người truyền và người nhận thông điệp. Riêng tiếng động trong
phim phóng sự phải là tiếng dộng trực tiếp từ hiẹn trường chứ không phải là
tiếng đông dàn dựng.
Mỗi yếu tố nói trên của âm thanh có tầm quan trọng riêng mà nếu người
làm phóng sự biết sử dụng đúng lúc, đúng chỗ sẽ tăng khả năng thông tin hình
ảnh. Thành phần các yếu tố của âm thanh trong từng phón sự không phải là nhất
quán, bất di bất dich mà còn phụ thuộc vào kết cấu của phóng sự thể hiện ý đồ
của người làm phóng sự.
1.3. Quan hệ giữa âm thanh và hình ảnh trong PSTH
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Thuyết trình phóng sự truyền hình “Nước mắt phố cổ”
Ngôn ngữ phóng sự truyền hình là ngôn ngữ tổng hợp của hình ảnh và âm
thanh và sức mạnh của phóng sự truyền hình do đó là sức mạnh của hai yếu tố
đó. Tuy vậy việc xác định sự tương quan giữa chúng không đơn giản. Việc xác
định tầm quan trọng của mỗi yếu tố sẽ quyết định tỉ lệ “đầu tư”, gia công kết cấu