Website: Email : Tel : 0918.775.368
LỜI CẢM ƠN
Với lòng biết ơn sâu sắc em xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáy
chuyên ngành Thông tin - Văn hoá quốc tế nói riêng và Khoa quan hệ Quốc tế
nói chung đã tận tình giảng dạy - truyền đạt, rèn luyện và bồi dưỡng tri thức cho
em trong quá trình học tập tại trường Đại học Dân lập Đông Đô.
Đặc biệt em gửi lời cảm ơn chân thành sâu sắc nhất tới cán bộ hướng dẫn
thầy Từ Sơn, người trực tiếp tận tình giúp đỡ em hoàn thành tiểu luận thực tập
này.
1
Website: Email : Tel : 0918.775.368
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
- Như chúng ta đã biết xung đột ở Trung đông là một trong những điểm
nóng hiện nay đã và đang được báo chí quốc tế đề cập đến rất nhiều, không
riêng gì báo chí quốc tế mà ngay tại Việt Nam thì những thông tin về diễn biến
hoà bình tại Trung Đông cũng luôn là một đề tài nóng hổi, bất kì những diễn biết
dù nhỏ nhất cũng được báo chí trong nước đăng tải, tin tức thường được lấy từ
các hãng thông tấn có uy tín trên thế giới như Reuter, AP, BBC… Điều đó cho
thấy với bất cứ một sự kiện nào nổi bật thì báo chí luôn là phương tiện hữu hiệu
để phản ánh, và qua đó các độc giả có thể nắm bắt một cách cập nhật các thông
tin, đồng thời có cái nhìn sâu hơn về một vấn đề thông qua các bài phân tích
bình luận cũng được đăng tải trên các báo.
- Qua việc báo chí trong và ngoài nước phản ánh về vấn đề Trung đông
chúng ta có thể thấy tính phức tạp của tình hình qua mối quan hệ giữa nhà nước
Do Thái và các quốc gia ả Rập, mối quan hệ giữa những nhà cầm quyền, sự can
thiệp của các nước lớn… Đặc biệt qua nghiên cứu vấn đề Trung Đông chúng ta
có thể hiểu được chính sách bá quyền của Mĩ với những đặc quyền, đặc lợi của
nó không dễ gì từ bỏ đối với vùng đất Trung đông màu mỡ này. Mặt khác, qua
việc phản ánh đó chúng ta cũng thấy được nguyện vọng hòa bình của các dân
tộc ở phương Đông nói chung cũng như những người dân ở Palestine nói riêng.
CHƯƠNG MỘT
MỐI MÂU THUẪN BẤT HÒA GIỮA NHÀ NƯỚC DO THÁI VÀ
PALESTINE QUA THÁI ĐỘ CỦA THỦ TƯỚNG A.SHARON VÀ TỔNG
THỐNG Y. ARAFAT THÔNG QUA SỰ PHẢN ÁNH CỦA BÁO CHÍ
I. LỊCH SỬ TỔNG QUAN VỀ SỰ XUNG ĐỘT GIỮA NHÀ NƯỚC
DO THÁI VÀ CHÍNH QUYỀN PALESTINE
1. Lịch sử vấn đề
Từ lâu trong kinh Coran của đạo Hồi và trong kinh thánh của đạo Cơ đốc
đều coi Jerusalem là thánh địa của mình. Khi người Ba Tư, Makêđôn, La Mã
xâm nhập, Palestine trở thành mảnh đất bị nhiều nước xâu xé. Rốt cuộc, người
Arập chiếm đất Palestine còn người Do Thái trở thành một dân tộc lang thang
không có quốc gia. Cuối thế kỷ 19, người Do Thái có ý đính phục quốc, về sau
phát triển thành chủ nghĩa phục quốc. Chính điều đó là nguyên nhân dẫn đến
tình trạng xung đột như hiện nay, mà thực chất là cuộc chiến tranh giành đất vì
những giáo lý trong các bộ kinh của người Arập cũng như người Do Thái.
2. Các cuộc chiến tranh ở Trung Đông
Từ lâu trong lịch sử với vị thế địa – chiến lược quan trọng và rất nhạy
cảm, lại tiềm ẩn những mâu thuẫn sắc tộc hoà quyện với tôn giáo, Trung Đông
luôn vần vũ trong những biến cố nóng bỏng của các cuộc giành giật quyền lực
quyết liệt giữa các thế lực ở bên trong và bên ngoài khu vực. Bước vào thời hiện
đại, cùng với những mâu thuẫn mang tính lịch sử, nguồn tài nguyên dầu lửa
khổng lồ của khu vực với trữ lượng ước khoảng 90 tỉ tấn (tổng trữ lượng dầu lửa
của toàn thế giới là 136 tỉ tấn) không chỉ một lần trở thành vũ khí lợi hại của các
nước Ả-rập ở đây trong quan hệ quốc tế. Mà còn đồng thời đưa Trung Đông vào
tâm điểm của không ít những toan tính chiến lược địa – chính trị của các thế lực
nước lớn tham vọng giành quyền lực toàn cầu. Đây là một trong những nguyên
nhân cơ bản nhất làm bùng lên cuộc chiến tranh khu vực trong thời kỳ chiến
tranh lạnh, giữa một bên là các nước Ả-rập và bên kia là I-xra-en, sau khi nhà
nước Do Thái được thành lập vào tháng 5-1948 theo Nghị quyết 181 của Liên
4
Nasser lập tức được vạch ra. Tel Aviv, tình định của Cairo cũng được kéo vao
5
Website: Email : Tel : 0918.775.368
cuộc. I-xra-en có nhiều lí do để tham gia cuộc chiến 1956. Những năm đầu thập
kỷ 50, quan hệ giữa quốc gia Do Thái và các láng giềng A-rập càng ngày càng
căng thẳng. Sau khi I-xra-en lập quốc, hơn 900.000 người tị nạn đã tập trung ở
biên giới của nước này, đòi quyền đối với vùng đất Pa-le-xtin. Đây chính là cơ
sở hình thành các nhóm du kích Hồi giáo. Những hoạt động nổi dậy khiến người
I-xra-en không có lúc nào được yên ổn. Quan hệ giữa quốc gia Do Thái và các
nước láng giềng Gióoc-đa-ni, Ai Cập, đặc biệt là Si-ri, mỗi lúc một tồi tệ hơn.
Chạy đua vũ trang bắt đầu ở Trung Đông với việc khối A-rập ra sức mua quân
bị từ Liên Xô cũ và các nước xã hội chủ nghĩa, và I-xra-en không ngừng nhận
viện trợ quân sự của Mỹ.
Năm 1956, cùng với việc quốc hữu hoá kênh đảo, tổng thống Nasser còn
lệnh cho hải quân phong toả eo Tiran – con đường thông ra Hồng Hải duy nhất
của I-xra-en. Mặt khác, một lực lượng lớn quân đội Ai Cập cũng đồn trú trên
bán đào Si-nai, ngay sát nách quốc gia Do Thái. Với I-xra-en, căn cứ quân sự
này như cây giáo thỉnh thoảng lại thúc vào mạng sườn họ đau điếng, và Tel
Aviv rất mong có cơ hội đập tan nó. Cơ hội đó đến cùng với kế hoạch uy hiếp
Cai-rô do Luân đôn chủ xướng.
Ngày 29/10/1956, I-xra-en bất ngờ tấn công quân Ai Cập trên khắp các
mặt trận. Sau 5 ngày, quân Do Thái đã chiếm gần hết bán đảo Si-nai, dải Ga-za
và các mục tiêu khác. Pháp và Anh cũng nhảy vào can thiệp. Cả Liên Xô và Mỹ
đều ra sức gây sức ép để buộc chiến sự ngừng lại. Trước sức ép của Washington,
Luân đôn và Pa-ri đành chịu thúc thủ. Mỹ cũng buộc Tel Aviv trả lại dải Ga-da
cho Ai Cập. Đồng thời, lực lượng khẩn cấp của Liên Hợp Quốc được gửi tới để
đảm bảo hoà bình.
Cuộc xung đột kênh đào Suez năm 1956 là một thời điểm bản lề ở Trung
Đông, nó đánh dấu sự suy giảm ảnh hưởng trong khu vực của hai nước Anh và
Pháp, đồng thời bồi thêm cú đấm mạnh vào hy vọng vốn đã xa vời cho một giải
2.4. Cuộc chiến Yom Kipur năm 1973
Chiều 6/10/1973, Liên quân A-rập đẫ bất ngờ tấn công I-xra-en vào đúng
ngày lễ Sám hối (Yom Kippur) của người Do Thái. Do bị bất ngờ nên I-xra-en
bị dồn vào ngõ cụt, vận mệnh của quốc gia Do Thái này như ngàn cân treo sợi
tóc. Trong hai ngày đầu, I-xra-en thua liểng xiểng. Quân Syria chiếm được cao
7
Website: Email : Tel : 0918.775.368
nguyên Golan và đánh thẳng vào những khu vực đông dân cư Do Thái gần biên
giới. Trên biển, Damascus cũng làm Tel Aviv bất ngờ bằng đội tàu phóng tên
lửa do Nga trang bị. Quân Syria tiến nhanh tới biển Galilee, uy hiếp các khu
định cư miền bắc, gây nên một nỗi hoảng loạn mà dân chúng I-xra-en không bao
giờ quên được. Tối mồng 7/10, gió bắt đầu đổi chiều ở phía bắc. Quân Do Thái
xốc lại đội hình và tổ chức phản công, đánh bật lực lượng Syria khỏi cao nguyên
Golan. Những ngày sau đó, I-xra-en tiến không ngừng tới sát Damascus, thủ đô
nước láng giềng.
Xung đột ở biên giới phía nam kéo dài hơn. Phải tới giữa tháng 10, Tel
Aviv mới giành lại được thế thượng phong. Lính của tướng Moshe Dayan đốt
sạch thiết giáp của đối phương, vượt kênh, chặn đường tiếp tế của quân Ai Cập.
Cairo bị dồn vào chân tường.
Liên Xô và Mỹ vội vàng can thiệp. Hai nước lớn lập cầu hàng không tiếp
viện cho “gà nhà”. Mat-xcơ-va đe doạ sẽ gửi quân tới Trung Đông. Oa-sinh-tơn,
muốn giữ thế hoà hoãn với khối XHCN, gây sức ép buộc Tel Aviv dừng tay.
Hội đồng Bảo an LHQ ra Nghị quyết 338 yêu cầu các bên lập tức ngừng xung
đột. Tổng kết lại, I-xra-en bị thua thiệt nhiều. Sau chiến tranh nội bộ Tel Aviv bị
xáo trộn. Phe Ả-rập được một dịp “khoe” sức mạnh. Qua xung đột Ai Cập giành
lại một phần bán đảo Si-nai. Còn Si-ri đòi được một góc cao nguyên Gô-lan.
Liên Xô và Mỹ cũng có cơ hội chứng tỏ ảnh hưởng của mình trong vùng. Có lẽ
một trong những hệ quả quan trọng nhất của chiến tranh 1973 là việc các nước
A-rập tìm ra một vũ khí mới để gây sức ép với phương Tây. Việc cấm vận dầu
mỏ đối với các nước ủng hộ I-xra-en kéo dài suốt từ tháng 10/1973 tới tháng
đổi sâu sắc, cơ bản. Mỹ điều chỉnh chính sách đối với khu vực nhằm phục vụ
chiến lược toàn cầu của họ sau chiến tranh lạnh. Thay vì chỉ chú trọng I-xra-en,
Mỹ cải thiện quan hệ với thế giới A-rập, hoà hoãn mâu thuẫn giữa các nước A-
rập với I-xra-en, tìm kiếm giải pháp cho cuộc xung đột ở Trung Đông theo kịch
bản của Mỹ. Mặt khác, các nước A-rập cũng muốn cải thiện quan hệ với Mỹ
xuất phát từ tính toán riêng của mỗi nước. I-xra-en cũng không thể thờ ơ với
việc củng cố quan hệ với Mỹ, khi vị trí của I-xra-en là đồng minh chiến lước
duy nhất của Mỹ tại khu vực đang lung lay. Trong khung cảnh ấy, xuất hiện
những tiền đề thực tế cho việc vãn hồi hoà bình Trung Đông sau gần nửa thế kỹ
9
Website: Email : Tel : 0918.775.368
liên miên xung đột. Tuy nhiên, những mâu thuẫn, bất đồng sâu sắc trong quá
trình thực hiện các thoả thuận, khiến hồ sơ Trung Đông vẫn còn nổi cộm và bế
tắc trên nhiều vấn đề, như biên giới – lãnh thổ, các vùng “đất Thánh”, các khu
định cư của người Do Thái, quy chế sử dụng Giê-ru-xa-lem, hồi hương người tị
nạn và nhà nước Pa-le-xtin… (tạp chí Cộng sản 3/2002).
4. Quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về vấn đề hoà bình ở Trung
Đông
Trong văn kiện Đại hội Đảng IX về đường lối đối ngoại có nêu
- Tích cực tham gia giải quyết các vấn đề toàn cầu. ủng hộ và cùng nhân
dân thế giới đấu tranh bảo vệ hoà bình chống nguy cơ chiến tranh và chạy đua
vũ trang; góp phần xây dựng trật tự chính trị, kinh tế quốc tế dân chủ công bằng.
- Củng cố và tăng cường quan hệ đoàn kết và hợp tác với các Đảng cộng
sản và công nhân, với các đảng cánh tả, các phong trào giải phóng và độc lập
dân tộc, với các phong trào cách mạng tiến bộ trên thế giới.
Về tình hình xung đột mới ở Trung Đông, phát ngôn viên Bộ ngoại giao
Việt nam Bà Phan Thuý Thanh ngày…..nêu: “ Việt nam cực lực lên án hành
động xâm lược của chính quyền I-xra-en đối Pa-le-xtin….việc sử dụng vũ lực
chỉ làm cho tình hình trở nên xấu hơn. Việt Nam kêu gọi các bên hữu quan từ bỏ
vũ lực, quay trở lại bàn đàm phán dựa trên những Nghị quyết của Hội đồng Bảo
làm cho tình hình trở nên bế tắc, bạo lực xảy ra liên miên, cử tri mất lòng tin,
chính điều đó đã có lợi cho ông A.Sharon một người theo chủ nghĩa quân phiệt,
được coi là người có thái độ cứng rắn lên nắm quyền.
2. Chính sách bạo lực của ông A. Sharôn
Giống như hai vị tư lệnh già nua gắng sức chiến đấu vì đất đai, tịm lại
vinh quang, Thủ tướng Ariel Sharôn và Chủ tích Nhà nước Palestine Yaser
Arafat đang thực sự đối đầu vì một mối thù truyền kiếp.
Việc I-xra-en xiết chặt vòng vây, giam lỏng ông Arafat ở khu Bờ Tây chỉ
là sự kiện mới nhất trong cuộc đấu trí kéo dài hàng thập kỷ giữa hai “cụ ông”
nay đã ở độ tuổi 70. Mọi bất đồng và căng thẳng nảy sinh từ năm 1982, khi ông
Sharôn, thời đó là một vị tướng, bộ trưởng Quốc phòng, đem quân đáng đuổi
người Palestin khỏi đất Libăng. Tướng Sharôn mạnh mồm gọi ông Arafát là “kẻ
thù” và “một tên khủng bố”. Khi đó, người Pa-le-xtin cũng không chịu kém
11
Website: Email : Tel : 0918.775.368
cạnh khi gán cho ông Sharôn cái mác “thằng điên” và “con quái vật”. Rồi từ đó
có chuyện ông Sharôn công khai bày tỏ sự luyến tiếc vì đã không giết chết Chủ
tịch Arafát. (báo điện tử).
Báo "Nhân dân" số 16647 ra ngày 11.2.2001 trong bài “Hoà bình ở Trung
đông – Bài toán khó giải” có đăng tin của Đài truyền hình Pháp TFI cho rằng: “
quan điểm cứng rắn của Thủ tướng trúng cử Sharon là “hồi chuông báo tử” của
hiệp định hoà bình Ô-xlô ký năm 1993.”
Đúng như vậy, trong bài diễn văn của mình sau khi đắc cử, ông Sharon đã
cam kết rằng Chính phủ của ông “sẽ làm hết sức mình vì một Giê-ru-xa-lem hợp
nhất với tư cách là thủ đô vĩnh cửu của người Do Thái”. Nhiều nhà quan sát cho
rằng, có lẽ những biện pháp chính sách của A. Sharon được ông thực hiện mới
thể hiện đúng bản chất con người A. Sharon. Nhìn lại toàn bộ những gì Chính
phủ của ông Sharon đã làm kể từ khi lên nắm quyền đến nay, ngưởi ta sẽ thấy
thực chất mục tiêu mà ông Sharon theo đuổi không phải là một nền hoà bình lâu
bền giữa I-xra-en và Pa-le-xtin, không phải thúc đẩy nhanh tiến trình hoà bình