http://www.ebook.edu.vn
Tài liệu Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống 1
LỜI NÓI ĐẦU

Chào mừng các bạn đến với môn học Phân tích thiết kế thống, một môn học rất thú vò,
cần thiết trong việc xây dựng một ứng dụng thực tế. Nó cũng sẽ trang bò cho các bạn
những kiến thức cần thiết dùng để viết phần lý thuyết của đề án tốt nghiệp. Tài liệu sẽ
cung cấp những kỹ năng cần thiết trong phân tích thiết kế một hệ thống thông tin quản ly.ù

Tài liệu này một phần được dòch và biên soạn lại từ quyển sách Practical Data Modelling
For Database Design của hai tác giả Renzo D’Orazio & Gunter Happel

Tài liệu trình bày tường tận chi tiết các kỹ năng cần thiết trong phân tích thiết kế một hệ
thống thông tin, từ việc trình bày các nguyên tắc cần thiết để phân biệt một khái niệm là
tập thực thể hay thuộc tính đến việc trình bày hình ảnh dữ liệu bằng mô hình thực thể kết
hợp. Nó cũng đào sâu vào các khía cạnh tập thực thể cha con, mối kết hợp một ngôi, mối
kết hợp ba ngôi, nhiều mối kết hợp giữa các tập thực thể. Tài liệu có nhiều ví dụ cụ thể
dễ hiểu từ đơn giản đến phức tạp.

Dù đã cố gắng hết sức, tài liệu cũng không thể tránh khỏi những thiếu sót, rất mong sư
đóng góp của các bạn. Chúng tôi chân thành cám ơn sự động viên và đóng góp ý kiến của các bạn đồng nghiệp
trong quá trình biên soạn tài liệu.

V MÔ HÌNH DỮ LIỆU 20
1 Phân tích dữ liệu và phân tích hệ thống thông tin 20
2 Vấn đề tồn kho và nhà cung cấp 20
3 Việc sử dụng và vai trò của mô hình dữ liệu 21
VI THIẾT KẾ MÔ HÌNH DỮ LIỆU VÀ CSDL 21
1 Các bước phân tích thiết kế CSDL 21
2 Tóm tắt các giai đoạn khác nhau trong PTTK CSDL 22
VII TÓM TẮT CHƯƠNG 22
VIII BÀI TẬP 22
Chương 3 23
GIỚI THIỆU VỀ MÔ HÌNH HÓA DỮ LIỆU 23
I GIỚI THIỆU MÔ HÌNH HÓA DỮ LIỆU 23
II XÂY DỰNG MÔ HÌNH ER 23
1 Ví dụ - Mối kết hợp một-nhiều 24
2 Ví dụ – mối kết hợp một-một 25
3 Ví dụ – mối kết hợp nhiều-nhiều 26
III MÔ HÌNH ER THEO KÝ HIỆU CỦA CHEN 27
IV PHIẾU THỰC THỂ THUỘC TÍNH 28
V CÁCH TIẾP CẬN MÔ HÌNH HÓA DỮ LIỆU 29
http://www.ebook.edu.vn
Tài liệu Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống 3
1 Các bước cấu trúc hóa dữ liệu 29
1 Tóm tắt 30
2 Thực hành các bước mô hình hóa dữ liệu 31
VI TỰ ĐIỂN DỮ LIỆU (data dictionary) 33
VII BÀI TẬP 34
1 Bài 2.1 34

3 Tóm tắt các qui tắc biến đổi 45
V BÀI TẬP 46
1 Bài tập 1 46
2 Trắc nghiệm 46
Chương 5 48
PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ YÊU CẦU CHỨC NĂNG 48
I GIỚI THIỆU 48
1 Hoạt động kiểm tra yêu cầu chức năng 48
2 Phân tích hệ thống thông tin 48
http://www.ebook.edu.vn
Tài liệu Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống 4
3 Phân tích dữ liệu 48
II NGUỒN DỮ LIỆU 49
1 Các phương pháp thu thập thông tin 49
2 Phân tích mẫu biểu 49
III KIỂM TRA YÊU CẦU CHỨC NĂNG 51
1 Nguyên tắc chung 51
2 Ví dụ: 51
IV BÀI TẬP 4.1 53
V TRẮC NGHIỆM 54
Chương 6 55
TÍNH BẮT BUỘC, KHÔNG BẮT BUỘC TRONG MỐI KẾT HP 55
I NGỮ NGHĨEA MỐI KẾT HP 55
1 Tính không bắt buộc của mối kết hợp 55
II PHIẾU MỐI KẾT HP 56
III ẢNH HƯỞNG CỦA TÍNH KHÔNG BẮT BUỘC TRÊN KHÓA NGOẠI 57
1 Quan hệ một-nhiều 58

III MỐI KẾT HP hay THUỘC TÍNH 75
IV MỐI KẾT HP LOẠI TRỪ 75
V MỐI KẾT HP BA NGÔI (ternary RELATIONSHIP) 76
VI MỐI KẾT HP MỘT NGÔI (unary relationship, recursive relationship) 77
1 Bản số kết nối một nhiều 77
2 Bản số kết nối một một 78
3 Bản số kết nối nhiều nhiều 79
VII BÀI TẬP 81
1 Bài 7.1 81
2 Bài 7.2 81
3 Bài 7.3 81
Chương 9 83
KHÍA CẠNH TẠM THỜI CỦA MÔ HÌNH DỮ LIỆU 83
I DỮ LIỆU LỊCH SỬ 83
II DÙNG TẬP THỰC THỂ pHỤ THUỘC ĐỂ MÔ HÌNH VẤN ĐỀ CÓ DỮ LIỆU LỊCH SỬ 83
III SỰ THAY ĐỔI bản số KẾT NỐI CỦA MỐI KẾT HP 83
1 Do qui tắc quản lý thay đổi 83
2 Do phải lưu trữ dữ liệu lòch sử 84
IV BÀI TẬP 85
1 Bài 8.1 86
Chương 10 87
KIỂM TRA SỰ DƯ THỪA DỮ LIỆU 87
I DƯ THỪA DỮ LIỆU TRONG CSDL 87
1 Dư thừa tập thực thể 87
2 Dư thừa thuộc tính 87
3 Dư thừa mối kết hợp 87
II BÀI TẬP 9.1 87
Chương 11 89
SỰ CHUẨN HÓA 89
I GIỚI THIỆU 89

3 Ví dụ 3 99
VIII CÁC KHÍA CẠNH KHÁC 100
Chương 13 101
CÁC TRƯỜNG HP NGHIÊN CỨU 101
I TRƯỜNG CAO ĐẲNG TÂY ĐÔ 101
1 Yêu cầu dữ liệu / đặc tả vấn đề 101
2 Mô hình hóa dữ liệu 102
II BÀI TẬP 104
1 Bài tập 1 (hàng hóa) 104
2 Bài tập 2 (Vật tư) 105
3 Bài tập 3 (Mô hình TSCĐ) 106
4 Bài tập 4 (Lương) 107
5 Bài tập 6 (cho thuê băng đóa) 108
6 Bài tập 7 (xử lý đơn hàng) 108
Chương 14 110
SƠ ĐỒ DFD 110
I KHÁI NIỆM 110
II SƠ ĐỒ DÒNG DỮ LIỆU DFD (Data Flow Diagram) 111
1 Khái niệm: 111
2 Công dụng: 112
3 Các thành phần dùng để biểu diễn sơ đồ DFD: 112
http://www.ebook.edu.vn
Tài liệu Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống 7
4 Sơ đồ dòng dữ liệu 113
5 Các qui tắc cần phải tuân thủ khi vẽ sơ đồ DFD 116
6 Các ký hiệu lặp lại 116
III CÁC BƯỚC THỰC HIỆN ĐỂ VẼ SƠ ĐỒ DFD 116