http://www.ebook.edu.vn
Tài liệu Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống 73
Chương 8 .
MỞ RỘNG KHÁI NIỆM MỐI KẾT HP
(ADVANCED RELATIONSHIP CONCEPTS)
I MỐI KẾT HP MỘT-MỘT
Ta đã có mô hình về NGƯỜI LÁI XE và BẰNG LÁI như sau:

Ngoài mô hình trên, vấn đề này có thể có hai dạng mô hình sau:

Một trong ba mô hình trên sẽ được chọn lựa căn cứ vào các nguyên tắc:
o Ta mô hình thành hai tập thực thể và một mối kết hợp khi các tập thực thể có mức độ quan trọng
độc lập và có các xử lý riêng rẽ. Ví dụ trong Hệ Tiếp Liệu PHIẾU YÊU CẦU VẬT LIỆU được
lập và gởi đi trước khi ĐƠN ĐẶT MUA HÀNG được phát sinh và gởi cho nhà cung cấp. Hơn
nữa Bản yêu cầu vật liệu có khả năng bò tự chối vì giá cả hay bởi lý lẽ khác. Nếu yêu cầu được
chấp nhận thì một ĐƠN ĐẶT MUA HÀNG tương ứng được phát sinh.

Hình 7.2(a) - Mô hình ER của Hệ
tiế
p
liệu
PHIẾU YÊU
CẦU VẬT
LIỆU
ĐƠN ĐẶT
MUA
HÀNG
số

74

o Ta mô hình thành hai tập thực thể và một mối kết hợp khi một trong hai tập thực thể có mối kết
hợp với tập thực thể khác
Ví dụ
: Trong Hệ Tiếp liệu trên một ĐƠN ĐẶT MUA HÀNG phải có một hay nhiều DÒNG ĐƠN
HÀNG.
Hình 7.2(c) - Mô hình ER của Hệ tiếp liệu có tập thực thể
DÒNG ĐƠN HÀN
G
PHIẾU YÊU
CẦU VẬT
LIỆU
ĐƠN ĐẶT
MUA
HÀNG
số

phiếu
ngày
phòng
ban
chấp
thuận
hàng
ngày
mã nhà
cung cấp
trò giá tối
đa

máy
trọng lượng
bì
trọng lượng
xổi
loại trục
ké
o
được kéo bởi
g
trọng lượng
bì
trọng lượng
xổi
loại trục

o Nếu không vì một trong 4 lý do trên thì ta hợp nhất hai tập thực thể thành một.
II NHIỀU MỐI KẾT HP GIỮA HAI TẬP THỰC THỂ
Một công ty mong muốn lưu trữ dữ liệu về các phòng ban của công ty, như phân xưởng sản xuất, phòng
kinh doanh, phòng kế toán, và chi tiết về nhân viên. Thông tin cần lưu trữ bao gồm mã phòng, tên
phòng, vò trí, mã nhân viên, tên, đòa chỉ. Mỗi phòng có nhiều nhân viên và được phụ trách bởi một
trưởng phòng. Một trường phòng chỉ phụ trách một phòng. Mỗi nhân viên chỉ thuộc về một phòng.
http://www.ebook.edu.vn
Tài liệu Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống 75

III MỐI KẾT HP HAY THUỘC TÍNH
Một khái niệm có thể là thuộc tính cũng có thể là mối kết hợp tùy thuộc vào qui tắc quản lý. Ta xem hai

NHÂN VIÊN: mã nhân viên, tên nhân viên
KỸ NĂNG: mã kỹ năng, tên kỹ năng
DỰ ÁN: mã dự án, tên dự án, vò trí, kinh phí.
Công ty cũng muốn biết một nhân viên nào đó có ngày bắt đầu sử dụng kỹ năng nào đó vào một DỰ
ÁN nào đó.
Nhân viên Kỹ năng Dự án
Colette Kế toán Mỏ lộ thiên
Colette Chuẩn bò kinh phí Mỏ lộ thiên
Colette Kiểm toán Văn phòng chính
Mike Quản lý Mỏ lộ thiên
Mike quản lý Văn phòng chính
Mike quản lý phân xưởng
Mike dự toán kinh phí mỏ lộ thiên
Mike dự toán kinh phí phân xưởng
Gred quản lý phân xưởng

Bảng dữ liệu trên diễn tả qui tắc quản lý sau:
Mỗi NHÂN VIÊN có thể tham gia vào một hay nhiều DỰ ÁN.
Mỗi DỰ ÁN có thể được tham gia bởi một hay nhiều NHÂN VIÊN.
Mỗi NHÂN VIÊN có thể thành thạo một hay nhiều KỸ NĂNG
Mỗi KỸ NĂNG có thể được sử dụng thành thạo bởi một hay nhiều NHÂN VIÊN
Mỗi KỸ NĂNG có thể được dùng bởi một hay nhiều DỰ ÁN
Mỗi DỰ ÁN có thể dùng một hay nhiều KỸ NĂNG.
Qui tắc quản lý trên dẫn ta đến mô hình ER sau:
http://www.ebook.edu.vn
Tài liệu Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống 77


ä
c

v
e
àMô hình quan hệ:
NHÂN VIÊN(mã nhân viên
, tên nhân viên, ngày vào làm)
KỸ NĂNG(mã kỹ năng
, tên kỹ năng)
DỰ ÁN(mã dự án
, tên dự án, vò trí thăm dò, kinh phí)
KỸ NĂNG ĐƯC DÙNG(mã nhân viên, mã kỹ năng, mã dự án
, ngày bắt đầu sử dụng)
VI MỐI KẾT HP MỘT NGÔI (UNARY RELATIONSHIP, RECURSIVE RELATIONSHIP)
1
Bản số kết nối một nhiều
Một công ty hiện lưu trữ chi tiết về NHÂN VIÊN như: mã nhân viên, tên nhân viên, đòa chỉ, …Công
ty cũng lưu trữ chi tiết về người quản lý nghóa là ai là người quản lý. Điều quan trọng của vấn đề
là người quản lý cũng là nhân viên, và nhân viên thì chòu sự quản lý của nhân viên khác.
Qui tắc quản lý là:
http://www.ebook.edu.vn
Tài liệu Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống 78
Mỗi NHÂN VIÊN có thể quản lý một hay nhiều nhân viên khác

Để giảm nhẹ khối lượng công việc, giáo viên kinh nghiệm có thể cố vấn cho một giáo viên mới và một
giáo viên mới phải có một cố vấn.
Dữ liệu được lưu trữ trong csdl bao gồm chi tiết cá nhân của giáo viên và chi tiết về kế hoạch cố vấn.
http://www.ebook.edu.vn
Tài liệu Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống 79

Mỗi GIÁO VIÊN có thể làm cố vấn cho một GIÁO VIÊN
Mỗi GIÁO VIÊN có thể chòu sự cố vấn bởi một GIÁO VIÊN
Mô hình quan hệ của vấn đề trên như sau:
GIÁO VIÊN ( mã giáo viên
, tên giáo viên,…., mã giáo viên làm cố vấn)
hay
GIÁO VIÊN ( mã giáo viên
, tên giáo viên,…., mã giáo viên chòu sự cố vấn)
3 Bản số kết nối nhiều nhiều
Công ty TNHH Buillem và Sellem thiết kế, xây dựng và lắp đặt các giàn khoan dầu ngoài khơi. Giàn
khoan được tạo thành từ các đơn thể có kích thước 6m x 3.6m x 3.6m và có trọng lượng từ 10 đến 25
tấn. Điều này cho phép
• Giảm chi phí xây dựng cho một giàn khoan ngoài khơi.
• Dễ dàng vận chuyển đến các cầu tàu bằng đường ray.
• Dễ dàng vận chuyển đến giàn khoan ngoài khơi bằng sà lan.
Các đơn thể được ráp lại tại mỏ dầu để tạo nên các bộ phận như bệ khoan, đầu khoan, thiết bò khoan.
Đến lượt mỗi đơn thể được cấu tạo từ các thành phần đơn lẻ như đường ống, van, mô tơ, bảng điều
khiển v.v Ta có qui tắc quản lý sau:
Phần đơn lẻ là thành phần không thể chia nhỏ hơn nữa.
Đơn thể được tạo từ các phần đơn lẻ nhưng nó chưa phải là sản phẩm cuối cùng.
Bộ phận (bệ khoan, thiết bò khoan) được tạo từ các đơn thể hay các phần đơn lẻ

N
mã
phần
mô tả
mã
phần
mô tả
phần sử
dụng
phần tạo
nên

Mối kết hợp của vấn đề trên là mối kết hợp nhiều nhiều. Ta không thể gắn thuộc tính
lượng sử dụng
(lượng sử dụng của một PHẦN để tạo nên một PHẦN khác) vào tập thực thể PHẦN được. Vấn đề này
được giải quyết bằng cách:
- thêm một tập thực thể kết hợp làm trung gian kết nối với các tập thực thể trong mô hình.
- Thuộc tính nhận diện của tập thực thể kết hợp là sự kết hợp các thuộc tính nhận diện của các
tập thực thể trong mô hình.
- Các thuộc tính tạo nên thuộc tính nhận diện này là các khóa ngoại.
Hình 7.15 - Mô hình ER của vấn đề Buildem và Sellem có thuộc tính
lượng sử dụng
PHẦ
N
PHẦ
N
PHẦN KẾT
HP
mã phần sử
dụng


dụng của
diễn tả sử
dụng từ
PHẦ
N
PHẦN KẾT
HP
là thành phần sử
dụng của
diễn tả sử
dụng từ
nói tạo
nên
là thành phần tạo
nên của

Mô hình trên có đặc điểm sau:
- Bản số kết nối của mô hình không phụ thuộc vào bài toán.
- Nếu không có thuộc tính lượng sử dụng thì ta sử dụng mô hình không có tập thực thể kết hợp.
Mô hình quan hệ:
PHẦN(mã phần
, mô tả, lượng tồn)
PHẦN KẾT HP(mã phần sử dụng, mã phần tạo nên
, lượng sử dụng)
Có hai khoá ngoại (mã phần sử dụng) và (mã phần tạo nên)
Có hai khoá chính: (mã phần) và (mã phần sử dụng, mã phần tạo nên)
PHẦN KẾT HP
mã phần sử dụng mã phần tạo nên lượng sử dụng
06 04 5

Doanh nghiệp có nhiều nhân viên, nhân viên gián tiếp và nhân viên trực tiếp (còn gọi là công nhân).
Thông tin về một nhân viên gồm có: mã nhân viên, họ tên, ngày sinh, đòa chỉ, ngày vào làm. Mỗi nhân
viên gián tiếp có một đơn giá ngày công. Lương nhân viên gián tiếp bằng số ngày công nhân với đơn
giá ngày công. Đối với công nhân, doanh nghiệp rất quan tâm đến văn bằng, chứng chỉ liên quan đến
nghề may mà công nhân đạt được. Mỗi nhân viên gián tiếp/công nhân phải chòu sự quản lý của một
phòng ban/chuyền.

Doanh nghiệp sản xuất nhiều loại sản phẩm. Mỗi sản phẩm được hoàn thành qua một số công đoạn.
Tên và đơn giá mỗi công đoạn phụ thuộc vào từng sản phẩm.

Mỗi chuyền hoàn thành các sản phẩm theo từng đợt giao hàng. Mỗi đợt giao hàng chỉ giao hàng để
hoàn thành một sản phẩm và giao cho một chuyền với các thông tin ngày giao, số lượng sản phẩm
hoàn thành. Các đợt giao hàng có thể giao hoàn thành cùng sản phẩm nhưng không cùng ngày.
Mỗi chuyền phải thực hiện đợt giao hàng từ công đoạn đầu đến công đoạn cuối để hoàn
http://www.ebook.edu.vn
Tài liệu Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống 82
thành sản phẩm. Đơn giá công đoạn được dùng để tính lương trả cho người sản xuất.

Trong quá trình thực hiện đợt giao hàng, một công nhân có thể làm ở nhiều công đoạn khác nhau trong
một chuyền. Trong mỗi công đoạn có nhiều công nhân tham gia làm việc. Mỗi công nhân làm việc
trong một công đoạn sẽ được chấm công theo số lượng hoàn thành. Hàng ngày, kế toán phải nhập bảng
chấm công do các ban điều hành các chuyền gởi về. Bảng chấm công cho biết số lượng từng công đoạn
của từng đợt giao hàng mà công nhân thực hiện trong ngày.

Hàng tháng, doanh nghiệp trả lương cho công nhân 2 kỳ: kỳ ứng và kỳ cuối tháng. Mức lương ứng được
nhân viên kế toán xác đònh (bằng một nửa mức thu nhập hàng tháng). Kỳ ứng được phát vào ngày 20
mỗi tháng.