BÀN VỀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ THIẾT KẾ CÁNH TUYẾN THẲNG
TRÊN BÌNH ĐỒ TUYẾN ĐƯỜNG ÔTÔ ThS. ĐẶNG MINH TÂN
Bộ môn Đường bộ
Khoa Công trình
Trường Đại học Giao thông Vận tải

Tóm tắt: Việc thiết kế một cánh tuyến thẳng xem ra rất đơn giản nhưng lại chứa đựng nhiều
nội dung đáng lưu ý. Người kỹ sư trong quá trình thiết kế đường cần phải nắm vững các tiêu chí về
yếu tố tuyến này để góp phần nâng cao chất lượng phục vụ của tuyến đường và nâng cao an toàn
giao thông.
Summary: Designing a straight line seems rather simple but contains much content worth
attention. The Road and Highway engineers in the process of road and highway designing have to
master these technical factors in order to improve the quality of service and traffic safety on route.

I. MỞ ĐẦU
Đường thẳng là một trong những yếu tố
hình học đơn giản nhất nhưng trên góc độ của
người kỹ sư thiết kế đường ôtô thì thiết kế một
cánh tuyến thẳng cần phải có những nghiên
cứu nghiêm túc. Dưới đây trình bày một số
nghiên cứu của tác giả về yếu tố tuyến này.
II. THIẾT KẾ YẾU TỐ HÌNH HỌC
CÁNH TUYẾN TRÊN BÌNH ĐỒ
Một đường thẳng được xác định bởi
phương hướng cánh tuyến và chiều dài đoạn
tuyến. Khi thiết kế cần chọn các yếu tố này
một cách hợp lý.

của mặt trời vào tháng 12). Thông qua biểu đồ
này người kỹ sư thiết kế cần xem xét, đánh
giá tác động của vị trí mặt trời đến thiết kế
chọn phương hướng cánh tuyến hợp lý giảm
thiểu tác động của ánh sáng mặt trời đến
người lái. Trong những trường hợp bất khả
kháng, có sự tác động lớn của ánh sáng mặt
trời làm chói mắt có thể cân nhắc sử dụng các
đường cong thay thế, vận dụng tốt việc thay
đổi hướng tuyến và tạo cảnh quan thích hợp
để làm giảm nhẹ một số tình huống lóa mắt
bởi ánh sáng mặt trời gây ra.
Hướng tuyến vuông góc với hướng gió
thịnh hành cũng gây tác động bất lợi đến các
xe tải thùng kín và các loại xe khách lớn (chạy
không tải). Đối với những tuyến đường có lưu
lượng xe các loại trên lớn, không nên chọn
tuyến theo hướng này. Trong các trường hợp
như trên, cố gắng đặt tuyến ở những sườn đồi
núp gió. Với những cây cầu có chiều dài lớn
theo hướng vuông góc với gió thịnh hành, cần
có hệ thống lan can có khả năng hạn chế gió
tác động đến phương tiện.

ẫn

Hình 3. Một
xe tải bị gió
thổi đổ khi
đang đi qua

không gian lái xe gần như 5 phút một lần
tránh cảm giác đơn điệu cho người lái.
Chiều dài hợp lý của một cánh tuyến (m)
không quá từ 10 đến 20 lần vận tốc thiết kế
(km/h) với đường ô tô thông thường và từ 20
đến 25 lần vận tốc thiết kế (km/h) với đường
cao tốc.

Chiều dài cánh tuyến tối thiểu phụ thuộc
vào sự nối tiếp giữa các đường cong (xem
mục III).
III. PHỐI HỢP YẾU TỐ TUYẾN THẲNG
VỚI CÁC YẾU TỐ HÌNH HỌC KHÁC
Khi thiết yếu tố cánh tuyến thẳng cần
phải phối hợp với các yếu tố khác trên bình đồ
cũng như trên trắc dọc.
3.1. Phối hợp với đường cong trên bình đồ
Tương quan giữa đường thẳng và đường
cong trên bình đồ cần đảm bảo sự nối tiếp
giữa các đường cong, bao gồm các trường hợp
sau đây:
a. Đoạn thẳng giữa hai đường cong
ngược chiều

Hình 4. Đoạn thẳng giữa hai đường cong
ngược chiều
Đoạn thẳng giữa hai đường cong ngược
chiều chỉ cần đảm bảo đủ chiều dài đoạn
chêm giữa hai đường cong trong trường hợp
hai đường cong có bố trí siêu cao.

hai đường cong cùng chiều
Thông thường theo một số nghiên cứu,
chiều dài đoạn chêm tối thiểu để không sinh
ra hiện tượng trên là vào khoảng 2s thời gian
hành trình tức là bằng 2*v (m) với v (m/s) hay
là bằng 0.6V
tk
với V
tk
(km/h) là vận tốc thiết
kế. Ngoài ra chiều dài đoạn chêm phải đảm
bảo quy định đảm bảo các điều kiện khác theo
quy định về nối tiếp giữa các đường cong.
Những nơi đoạn chêm ngắn vẫn phải sử
dụng thì tuyến đường phải tăng chiều dài đoạn
chêm hoặc sử dụng đường cong ghép (xem
hình 6).
Ngoài ra đoạn thẳng và đoạn cong phải
được phối hợp với nhau một cách hợp lý, nên
cân đối giữa chiều dài đoạn thẳng và đoạn
cong, tránh trường hợp sử dụng đoạn thẳng
dài, đường cong ngắn hoặc ngược lại. Không
nên đặt đường cong có bán kính tối thiểu sau
một đoạn thẳng dài (xem hình 7). Hình 7a. Đường cong có bán kính tối thiểu
sau một đoạn thẳng dài

Hình 7b. Đường cong có bán kính tối thiểu

2
3
4
Bán kính đuờng cong R (m)
2 - Phạm vi phối hợp

ố
3 - Có thể dùng
4 - Phạm vi nên tránh
1 - Phạm vi ph
ố
i hợp r
ấ
t
ố
Hình 9b. Tuyến đường có cảnh quan đẹp
do đã phối hợp các đoạn thẳng và đoạn cong hợp lý
3.2. Phối hợp giữa cánh tuyến thẳng
với yếu tố tuyến trên trắc dọc
Trên một đoạn tuyến thẳng không nên
đổi dốc liên tục làm cho tuyến đường có cảm
giác đứt gãy, thu hẹp về mặt thị giác.

Hình 10a. Chỗ lõm trên một đoạn dốc dài

Hình 10b. Chỗ lõm đã được khắc phục


1991.
[6]. Rodney Burrell (Project Manager), Keith
Wolhuter, assisted by Malcolm Mitchell. “NRA
Geometric design guidelines”.South African
National Road Agency, 2003
♦