ĐO LƯờNG NHIệT CHƯƠNG 1
-
11
-
- Sai số tơng đối : %100.
t
o
A


=
Trong thực tế ta tính :
%100.
d
o
A


=
- Sai số qui dẫn: là tỉ số giữa s.số tuyệt đối đối với khoảng đo của đồng hồ (%)

%100
minmax


=
AA
qd

các loại sai số sau
- Sai số cho phép
: là sai số lớn nhất cho phép đối với bất kỳ vạch chia nào của
đồng hồ (với quy định đồng hồ vạch đúng t/c kỹ thuật) để giữ đúng cấp chính
xác của đồng hồ.
- Sai số cơ bản:
là sai số lớn nhất của bản thân đồng hồ khi đồng hồ làm việc
bình thờng, loại này do cấu tạo của đồng hồ.
- Sai số phụ:
do điều kiện khách quan gây nên.
Trong các công thức tính sai số ta dựa vào sai số cơ bản còn sai số phụ thì
không tính đến trong các phép đo.
1.2.2. Biến sai
Là độ sai lệch lớn nhất giữa các sai số khi đo nhiều lần 1 tham số cần đo ở
cùng 1 điều kiện đo lờng : A
dm
- And
max

Chú ý : Biến sai số chỉ của đồng hồ không đợc lớn hơn sai số cho phép của
đồng hồ .
1.2.3. Độ nhạy
S =


X
A

.
ĐO LƯờNG NHIệT CHƯƠNG 1

: Xét sai số cho phép : sai số cơ bản, biến sai, độ nhạy và hạn không
nhạy của đồng hồ.
- Đối với đồng hồ dùng trong công nghiệp CCX 2.5 thì kiểm định 3
ữ
5 vạch
chia độ trong đó có Amin & Amax.
- Đồng hồ dùng trong phòng thí nghiệm : kiểm định 10
ữ 15 vạch và sau khi
kiểm tra dùng bảng bổ chính. Thông thờng dùng đồng hồ có CCX là 0.1 ; 0.2
để kiểm định các đồng hồ cấp chính xác lớn hơn 0.5 1.
Các đồng hồ chuẩn cấp 1 có CCX < 0.1 thì kiểm định bằng phơng pháp đặc
biệt và dùng đồng hồ chuẩn gốc.
Đồng hồ chuẩn cấp 2 (CCX 0.1; 0.2) thì dùng đồng hồ chuẩn cấp 1 để kiểm
định.

1.3. SAI Số ĐO LƯờNG
Trong khi tiến hành đo lờng, trị số mà ngời xem, đo nhận đợc không bao
giờ hoàn toàn đúng với trị số thật của tham số cần đo, sai lệch giữa hai trị số
đó gọi là sai số đo lờng. Dù tiến hành đo lờng hết sức cẩn thận và dùng các
công cụ đo lờng cực kỳ tinh vi cũng không thể làm mất đợc sai số đo
.
ĐO LƯờNG NHIệT CHƯƠNG 1
-
13
-
lờng, vì trên thực tế không thể có công cụ đo lờng tuyệt đối hoàn thiện,
ngời xem đo tuyệt đối không mắc thiếu sót và điều kiện đo lờng tuyệt đối

lờng biến đổi không thích hợp và đặc biệt là khi không hiểu biết kỹ lỡng
tính chất của đối t
ợng đo lờng Trị số của sai số hệ thống thờng cố định
hoặc là biến đổi theo quy luật vì nói chung những nguyên nhân tạo nên nó
cũng là những nguyên nhân cố định hoặc biến đổi theo quy luật. Vì vậy mà
chúng ta có thể làm mất sai số hệ thống trong số đo bằng cách tìm các trị số bổ
chính hoặc là sắp xếp đo lờng một cách thích đáng.
.
ĐO LƯờNG NHIệT CHƯƠNG 1
-
14
-
Nếu xếp theo nguyên nhân thì chúng ta có thể chia sai số hệ thống thành các
loại sau :
a- Sai số công cụ
: là do thiếu sót của công cụ đo lờng gây nên.
Ví dụ : - Chia độ sai - Kim không nằm đúng vị trí ban đầu - tay đòn của cân
không bằng nhau
b- Sai số do sử dụng đồng hồ không đúng quy định
: Ví dụ : - Đặt đồng hồ ở
nơi có ảnh hởng của nhiệt độ, của từ trờng, vị trí đồng hồ không đặt đúng
quy định
c- Sai số do chủ quan của ngời xem đo
. Ví dụ : Đọc số sớm hay muộn hơn
thực tế, ngắm đọc vạch chia theo đờng xiên
d- Sai số do phơng pháp :
Do chọn phơng pháp đo cha hợp lý, không nắm

15
-
hợp rất nhiều sai số ngẫu nhiên của các lần đo đó sẽ tuân theo quy luật thống
kê.
1.3.2. Tính sai số ngẫu nhiên trong phép đo trực tiếp

a- Qui luật phân bố số đo và sai số ngẫu nhiên:
Đo liên tục và trực tiếp một tham số cần đo ở điều kiện đo lờng không đổi ta
đợc một dãy số đo x
1
, x
2
, , x
i
, , x
n
và giả thiết lúc đo rất cẩn thận
(không có sai số nhầm lẫn và sai số hệ thống). Gọi X là trị số thật của tham số
cần đo. Ta không thể biết đợc một cách tuyệt đối đúng trị số của X vì trong
bất kỳ số đo x
i
nào cũng có sai số ngẫu nhiên. Song có thể biết trị số gần đúng
đến một chừng mực nào đó của X tùy theo chất lợng của việc đo lờng. Dùng
trị số gần đúng thay cho X thì sẽ mắc sai số, ta không biết đợc cụ thể sai số
đó là bao nhiêu nhng có thể biết đợc là trị số sai số chỉ trong một khoảng
giới hạn nào đó với một đảm bảo nhất định nhờ cách tính toán sai số ngẫu
nhiên.

vì các lần thu đợc các số đo có trị số bằng X là lớn nhất và xem X là
trị số thực của tham số cần đo.
Nếu gọi

i
là sai số ngẫu nhiên của số đo x
i
thì ta có

i
= x
i
- X.
Số lần xuất hiện
xx
X
i
Đờng cong phân bố các số đo
.