KHAI THÁC KỊCH TÍNH TRONG TÁC PHẨM RỪNG XÀ NU CỦA
NGUYỄN TRUNG THÀNH BẰNG PHƯƠNG PHÁP NÊU VẤN ĐỀ I. ĐẶT VẤN ĐỀ :
- Trong giảng văn, việc chọn một phương pháp giảng phù hợp với tác phẩm là
một yêu cầu cần thiết. Bởi lẽ không có một phương pháp phân tích chung nào cho mọi tác
phẩm. Tùy theo loại thể, nội dung và hình thức nghệ thuật của tác phẩm mà chúng ta tìm
những phương pháp phân tích cụ thể riêng đạt được hiệu quả cao nhất, thu hút được sự
chú ý và hứng thú học tập cho học sinh, nâng cao được xúc cảm thẩm mỹ văn chương.
- Sự lựa chọn phương pháp phân tích bao giờ cũng xuất phát từ cơ sở nội dung
nghệ thuật đặc sắc độc đáo của tác phẩm và yêu cầu của phương pháp giáo dục mới phát
huy tính tích cực học tập của học sinh, có sức lôi cuốn học sinh tham gia vào quá trình tìm
hiểu, khám phá cái hay cái đẹp của tác phẩm. Sự lựa chọn phương pháp riêng cho từng
bài giảng văn cũng góp phần làm cho giờ học thêm sinh động, đa dạng, tránh sự lập lại
nhàm chán.
- Từ suy nghĩ đó, khi dạy tác phẩm Rừng xà nu của Nguyễn Trung Thành trong
chương trình văn học lớp 12, chúng tôi đi sâu khai thác khía cạnh kịch tính trong tác
phẩm bằng phương pháp nêu vấn đề.

II. CƠ SỞ CỦA VẤN ĐỀ :
- Rừng Xà nu của Nguyễn Trung Thành là một truyện ngắn tương đối dài (15
trang SGK văn học 12 NXBGD 2000) và là một tác phẩm hay với nhiều giá trị nội dung
tư tưởng nghệ thuật, đặc sắc. Do đó cần phải xác định kiến thức trọng tâm để tránh dàn
trải bài học và để giảng trong một thời lượng có hạn. Phần nào cần phân tích sâu, phần
nào lướt qua hoặc gợi ý để học sinh tự tìm lấy kiến thức.
- Tác phẩm đậm chất sử thi. Nó dựng lên một bức tranh thật hoành tráng và hào
hùng về cuộc đấu tranh vì độc lập tự do của lũ làng Xôman dân tộc Tây Nguyên bất khuất
chống lại sự đàn áp tàn bạo của kẻ thù với nhiều hình tượng nhân vật anh hùng mà trung
tâm là Tnú, con người tiêu biểu cho số phận và phẩm chất của cộng đồng. Nhà văn đã đặt

vật khác
1/ Tình huống dẫn tới bi kịch :
Tnú thực hiện lời dạy của anh Quyết, cùng bọn
thanh niên trong làng mài dao chuẩn bị chiến đấu.
Tnú, người lãnh đạo lũ làng, trở thành cái gai nhọn,
cần phải tiêu diệt “con cọp đó…” không bắt được
Tnú, thằng Dục quay ra bắt vợ con Tnú để uy hiếp
Tnú ra mặt “Bắt được cọp cái và cọp con tất sẽ dụ
được con cọp đực trở về”

- Ra cứu vợ con
- Trốn tránh, ẩn mặt.
+ Phân tích tính cách quyết
liệt của cuộc đấu tranh giữa
hai xung độ mâu thuẩn trong
Tnú. Chứng minh ?

+ Trong tình thế này, theo em
nên để Tnú ra cứu vợ con hay
không ? Lý do ?
+ Nhận xét và cách giải quyết
nút kịch của tác giả.
+ Lai lịch Tnú và tính cách
nhân vật trước và sau.
2/ Nút kịch 1 : Tnú và việc vợ con bị bắt
Đặt Tnú trong một tình thế khó xử : phải giải
quyết xung đột một bên là việc cứu vợ con và việc ẩn

thuẩn xung đột đối với Tnú ?
(Trời ơi)
+ Đọc đoạn trích và giá trị
nghệ thuật đoạn trích.
con.
- Hành động của Tnú hợp lý, phù hợp với sự phát
triển logic tình cảm và nhất quán với tính cách nhân
vật. Tnú một con người dũng cảm và giàu tình nghĩa.
* Kết quả :
Thằng địch nằm ngữa ra giữa sân, Tnú ôm vợ con
vào lòng. Nhưng vợ anh đã chết và anh lọt vào tay
giặc.
* Nguyên nhân và ý nghĩa :(qua lời của cụ Mết)
Tnú tay không giữa quân giặc đầy vũ khí, chỉ có
sự dũng cảm, chí căm thù, và sự liều lĩnh mù quáng
thì chưa đủ sức mạnh để chiến thắng quân thù.
* Bài học rút ra :
“Chúng nó đã cầm súng mình phải cầm giáo”
(nếu không muốn cúi đầu nô lệ)
3/ Nút kịch 2 : Tnú bị giặc đốt 10 ngón tay
- Ý đồ của bọn giặc : Không giết Tnú ngay mà đốt
2 bàn tay Tnú để răn đe dân làng thủ tiêu tinh thần
- Theo em, nút kịch này nên
giải quyết như thế nào ?
- Tnú chết ?
- Kẻ thù thay đổi thái độ ?
- Cách giải quyết của NTT hợp

- Qua đoạn văn đầy kịch tính
và cách giải quyết vấn đề, em
hiểu gì về thái độ của nhà văn
khi miêu tả và điều gì nhà văn
muốn đặt ra trong hoàn cảnh
cuộc chiến đấu của dân tộc ta
?
truyện : Tnú, người con của lũ làng Xôman, nỗi đau
của Tnú có sự đồng cảm của lũ làng, chuyện mài dao
của lũ làng đã chuẩn bị trước.
- Một kết cục thỏa đáng, hợp lý phù hợp với quy
luật của cuộc sống, những kẻ gây tội ác đã phải đền
tội, phẩm chất người anh hùng được khẳng định.
* Bài học rút ra :
Cầm vũ khí đứng lên chiến đấu mới chiến thắng,
lời anh Brôi, lời hiệu lệnh của cụ Mết và phong trào
đồng khởi.
* Tư tưởng chủ đề tác phẩm :
- Chứng minh sự đúng đắn của chân lý.
- Biểu dương tinh thần quật cường, bất khuất của
các dân tộc Tây Nguyên.
- Khẳng định con đường vũ trang chiến đấu là con
đường sống còn của dân tộc (phải dùng bạo lực cách
mạng để chống lại bạo lực phản cách mạng. IV. KẾT QUẢ HỌC TẬP :
- Vận dụng phương pháp nêu trên vấn đề và khai thác khía cạnh kịch tính trong
việc phân tích tác phẩm tự sự đạt được hiệu quả :
- Học sinh bị lôi cuốn vào các tình huống có vấn đề. Do đó khơi dậy được hứng