Sáng kiến kinh nghiệm môn mĩ thuật lớp 1 – phương pháp giúp học sinh vẽ hình t
ự tin tạo bố cục thuận mắt trong b
tranh đề tài

Tên đề tài:
Phương pháp giúp học sinh lớp 1 vẽ hình tự tin tạo bố cục thuận mắt trong bài vẽ tranh đề t
ài.
Người thực hiện : Vũ Thị Xuân Hương.
Trường: Tiểu học Cát Linh – Đống Đa – Hà Nội
Hà Nội 2001
A- Phần mở đầu:
1. Lý do chọn đề tài
Với sự phát triển ngày càng đi lên của thế giới nói chung và việt nam nói
riêng, việc đưa môn mĩ thuật trở thành một trong 9 môn học bắt buộc trong nhà
trường tiểu học là quan trọng và cần thiết. Giáo dục thẩm mĩ cho học sinh ,
nhất là những năm đầu đi học, từng bước giúp trẻ hoà nhập thế giới xung
quanh ;trẻ biết suy xét và mong muốn làm theo cái đẹp – chính là giúp trẻ
tự hoàn thiện mình, trở thành người công dân có ích cho xã hội.
Là người giáo viên dạy mĩ thuật, tôi luôn mong ước với kiến thức của
mình có thể giúp trẻ em , nhất là trẻ em mới vào lớp 1 nhìn nhận và thể
hiện cái đẹp thông qua các bài vẽ tranh đề tài một cách tự tin .
2 .Mục đích của đề tài
- Nhằm phát huy cách vẽ hồn nhiên , ngây thơ của trẻ từ mẫu giáo.
- Giúp trẻ bộc lộ sự phát triển trí tuệ , cảm quan đối với thế giới xung
quanh một cách tự nhiên , “rất trẻ thơ” qua các bài vẽ tranh đề tài.
- Giúp trẻ lớp 1 ngày càng yêu thích môn mĩ thuật - làm nền tảng cho việc
giáo dục thẩm mĩ cho học sinh khi học ở các lớp trên trong bậc tiểu học .
Cụ thể hơn là giúp trẻ lớp 1 điều chỉnh nét vẽ thật tự nhiên , cách sắp
xếp hình vẽ ( bố cục ) trong khuôn khổ giấy vẽ cho phù hợp .
- Tôi đã chọn đề tài này với mong muốn giúp trẻ lớp 1 càng ngày vẽ càng
tự tin hơn , đạt hiệu quả -phù hợp mục tiêu giáo dục của môn mĩ thuật :

Mĩ thuật.
Chương 2
Cơ sở thực tiễn
- Hiện nay học sinh ở Mẫu giáo đã được làm quen với môn Mĩ thuật
song do cách tư duy tưởng tượng của trẻ vẫn còn tản mạn , ít có tổ chức ,
hình ảnh của tưởng tượng còn đơn giản hay thay đổi , chưa bền vững , chỉ
một số ít học sinh vào lớp 1 có ý thức sắp xếp bố cục trong tờ giấy , còn đa
số học sinh lớp 1 bỡ ngỡ chưa làm quen được với cách học của bậc tiểu học
– các em vẽ hình bằng chì , hình vẽ nhỏ , hay tẩy xoá không tự tin khi vẽ
hình , tạo bố cục trống trải không đẹp mắt dẫn đến khó tô màu , khó biểu đạt
nội dung đề tài .
- Quan niệm từ trước , cứ vẽ hình là cô giáo tiểu học cho dùng bút chì ; nhiều
em vẽ rất đẹp ở mẫu giáo , lên lớp 1 lại lúng túng không tìm được cách thể
hiện bài vẽ thoải mái dẫn đến nhiều bài vẽ hình vẽ đẹp song lại quá bé không
phù hợp tờ giấy hoặc tâm lí sợ vẽ không đúng với thực tế .
Ví dụ : trẻ khi vẽ con chó , chúng muốn là phải thật giống , nếu vẽ sai sợ cô
giáo chê , hoặc khi vẽ người : Trẻ vẽ người có chân tay dài hơn thật , khi bị
bạn chê vội tẩy xoá ngay .
Vậy để giúp học sinh , nhất là học sinh lớp 1 ngay từ ngày đầu cấp học đã có
thiện cảm với môn Mĩ thuật , luôn muốn được vẽ – được hoạt động phù hợp
sinh lí trẻ – tôi muốn đưa ra một cách làm mà theo tôi là đạt hiệu quả , giúp trẻ
vẽ hình tự tin , thoải mái , sắpxếp hình hợp khuôn khổ giấy vẽ.
Chương III
Những nội dung nghiên cứu .
1 .Tâm lí trẻ 6 tuổi .
* Theo các nhà tâm lí học , ở lứa tuổi tiểu học , sự tri giác của các em có các đặc
điểm sau :
Tri giác : tri giác của các em mang tính đại thể , ít đi sâu vào chi tiết , tri giác
những gì gây ấn tượng mạnh đối với các em hoặc các em tri giác những gì mình
thích .

biết điều chỉnh – gây không khí hào hứng trong lớp học song vẫn giữ được tính kỉ
luật , trật tự : Cho phép các em trao đổi ý kiến , xem , nhận xét bài bạn – Nhưng
giáo viên phải nhắc nhở những học sinh mải chơi , nói chuyện riêng ngoài việc
học vẽ .
- Tưởng tượng : Lứa tuổi này là lứa tuổi giàu tưởng tượng ,tuy nhiên tưởng tượng
của các em còn tản mạn , ít có tổ chức . Hình ảnh của tưởng tượng còn đơn giản ,
hay thay đổi , chưa bền vững ; nhất là lớp 1 , các em phải dựa vào đối tượng cụ thể
. Cho nên tranh vẽ theo đềtài của các em còn đơn giản về các hoạt động (của
nhân vật ) , ít chi tiết , bố cục chưa đẹp .
Do đó người giáo viên dạy Mĩ thuật chú ý tập cho các em kĩ năng vẽ hình đơn
giản song cô đọng , dạy cách sắp xếp hình ảnh hợp với khuôn khổ giấy vẽ qua
nhiều tiết học .
Người giáo viên dạy Mĩ thuật phải biết cách khai thác óc tưởng tượng phong phúc
của trẻ phục vụ cho việc biểu hiện hình vẽ trong bài vẽ tranh đề tài ; Có thể dùng
phương pháp hỏi đáp , kể chuyện , so sánh để bật ra đặc điểm của bức tranh định
vẽ .
- Ví dụ vẽ bài “ Cây và nhà” : Cô giáo hỏi học sinh : Con biết các loại cây gì ?
Con thử mô tả lại đặc điểm của cây đó … Đi ngoài phố , con nhìn thấy những ngôi
nhà giống hay khác nhau – mô tả cụ thể …. Cô kể lại ngôi nhà của mình có đặc
điểm nào đó . Cô hỏi một vài học sinh về ngôi nhà của mình . Hoặc so sánh nhà ở
nông thôn và thành phố bằng cách hỏi học sinh .
* Tư duy lứa tuổi học sinh tiểu học có những nét đặc thù so với những lứa tuổi
khác . Mà bậc học tiểu học là bậc học nền tảng cho những bậc học sau này . Vì
vậy , giáo viên dạy Mĩ thuật phải lựa chọn phương pháp dạy học tối ưu , phù hợp
với nội dung từng bài vẽ tranh đề tài ( Cũng như các phân môn vẽ khác ) . Hướng
dẫn các em tích cực suy nghĩ để hình thành kiến thức về Mĩ thuật , khuyến khích
học sinh chủ động , tự tin khi vẽ bài ; Người giáo viên có vai trò hướng dẫn giúp
đỡ chứ không áp đặt , làm thay các em .
Nắm vững đặc điểm tâm sinh lí của học sinh tiểu học , cụ thể là học sinh lớp 1 ,
giúp cho giáo viên dạy vẽ như bản thân tôi rất tự tin trong việc nghiên cứu hướng

thuật về tạo hình do được học ở mẫu giáo : cây , nhà , ô tô con người , chim , gà
, cá , mặt trời …
Chỉ còn một số ít trẻ không qua mẫu giáo thì vẫn bỡ ngỡ trong việc xây dựng
hình bằng nét vẽ
Ví dụ : vẽ người – tranh vẽ trang
- Để có mặt bằng kiến thức về nét vẽ – tương đối đồng đều ở học sinh lớp một -
Tôi hướng dẫn cụ thể cách vẽ cho đối tượng đó bằng cách cho học sinh xem
những bức tranh có nét vẽ rõ ràng , mạch lạc đối lập với những bức tranh có nét
vẽ loằng ngoằng , khó nhìn là hình gì .
Ví dụ: Tranh vẽ trang
- Đồng thời hướng dẫn những trẻ vẽ nét tạo hình tốt hơn dạy cho bạn .
Do đó các em vẽ được nên tự tin hơn trong các bài vẽ tiếp theo .
b . Khi cách nhận thức về vẽ hình của học sinh lớp một đã tương đối đồng đều thì
phải giúp các em đi sâu tim hiểu về cách vẽ tranh đề tài , cụ thể là sắp xếp bố cục
hợp lí để nêu bật được chủ đề bức tranh .
c . Cách vẽ hình của trẻ trong bài vẽ tranh đề tài : Tương đối mạnh dạn ở số đông ;
giáo viên phải biết cách phát huy – luôn khen ngợi những trẻ có nét vẽ ngộ nghĩnh
đồng thời tỏ ra chưa vừa lòng khi có học sinh chê bạn vẽ xấu , không giống thật .
Ví dụ: một học sinh vẽ chân dung bạn mình , bạn ngồi bên cạnh thấy không giống
nên chê bai làm em đó sợ hỏng bài vội xoá hình đi – Lúc này tôi phải tìm ra một
đặc điểm nào đó đặc trưng nhất của nhân vật trong tranh và kịp thời khen ngợi –
như vậy đã giúp học sinh đó cảm thấy tự tin hơn , và học sinh chê bạn sẽ suy
nghĩ xem việc mình làm là tốt hay không tốt.
d. Vẽ hình bằng bút chì : đây là cách vẽ hình truyền thống của cả trẻ em lẫn người
lớn khi tạo nét cho tranh vẽ theo đề tài .
Học sinh vẽ hình bằng chì cho kết quả là đa số các bài vẽ có hình vẽ nhỏ ;
Do chất liệu bút chì dễ tẩy xoá nên nhiều học sinh quâ lạm dụng tẩy – làm cho bài
vẽ bị bẩn , hình vẽ thiếu tự nhiên .
Kết quả được một bức tranh có bố cục trống vắng , rất khó thể hiện màu .
Ví dụ : tranh vẽ trang

Sau khi học sinh lớp một đã quen với cách dùng bút có nét to , rõ để vẽ hình thì
việc dạy trẻ cách tạo cho bài vẽ có bố cục chặt chẽ trở nên thuận lợi hơn .
Tôi vẽ thị phạm ( xong rồi xoá đi ngay ) trên bảng to , coi bảng là một tờ giấy vẽ
– vẽ hình rỏ, hợp lí trên bảng để học sịnh quan sát .
Ví dụ : bài vẽ “ Chim và hoa” , “Em trong vườn hoa” , “Quan sát thiên nhiên” –
sách Mĩ thuật lớp một .
Như đã biết , trẻ 6 tuổi hay bắt chước các hành động , việc làm của người lớn hơn
– tôi đã vận dụng đặc điểm này của trẻ để hướng cho các em sắp xếp bố cụctheo
chuẩn mực của cái đẹp : vẽ hình phù hợp khuôn khổ bản vẽ – cách làm như vậy
góp phần không nhỏ để tạo cho học sinh lớp một có kĩ năng vẽ hình to , rõ ràng ;
giúp các em cách nhìn hình , bố cục hợp lí . Học sinh lớp một vẽ hình đơn giản ,
một bức tranh chỉ cần vẽ ba bốn hình là đủ tạo thành một bố cục tranh . Trong
tiết Mĩ thuật , để giúp học sinh làm quen với cách tạo bố cục bằng nét vẽ to , rõ ;
tôi luôn khen ngợi trước lớp bài của các em có bố cục đẹp , được vẽ bằng nét to ,
rõ ( dạ mầu , sáp màu ) ,. Và khuyến khích các em vẽ chì cố gắng hơn nữa để có
được bài đẹp như các bạn kia . kết quả là cuối năm học , số lượng học sinh vẽ bằng
bút có nét to , rõ chiếm 70% trong toàn khối .
Chất lượng các bài vẽ tranh đề tài được nâng cao . những bức tranh có tạo hình tự
tin , ngộ nghĩnh xuất hiện ngày càng nhiều .
Ví dụ : tranh vẽ trang
Và điều quan trọng là đã gây được không kh í hào hứng , say mê vẽ ở trẻ . Lớp 1B
, 1H : khi tôi vào dạy Mĩ thuật các em nộp tranh vẽ ở nhà rất tự giác và số lượng
cũng như chất lượng đều tốt .
Các em “đua”nhau vẽ tranh , tự hào khi mình mang nộp nhiều tranh được cô giáo
cho điểm cao . Phong trào vẽ tranh đề tài của 2 lớp trên tốt nhất trường .
e. Những kiến thức Mĩ thuật liên quan tới việc vẽ hình , tạo bố cục .
- Khi học sinh lớp một đã vẽ được bố cục tốt qua việc tạo nét bằng bút màu đậm
và những kiến thức khác về sắp xếp hình trong bài vẽ theo đề tài thì việc tô màu
trở nên dễ dàng : hình có mảng to , dễ nhìn (tranh vẽ trang ) , không như vẽ
bằng bút chì làm hình vẽ nhỏ khó nhìn ( tranh vẽ trang ) .

các em tìm tòi thể hiện để vươn tới cái đẹp . Đó là một cách giáo dục thẩm mĩ cho
học sinh .
Chương IV
Kết quả – kiến nghị
1. Kết quả
- Học sinh lớp một say sưa , hứng thú vẽ cho nên tiết học vẽ trở nên thoải mái ,
nhẹ nhàng .
- Học sinh tự tin hơn khi vẽ hình trong bài tranh đềtài .
- Học sinh tạo được những bố cục , hình vẽ ngộ nghĩnh mang hiệu quả bất ngờ ,
đẹp mắt .
- Oc quan sát , so sánh ở trẻ được bồi dưỡng rèn luyện thường xuyên
-Hạn chế : phương pháp này tôi mới thử nghiệm ở lớp một thấy thành công
song chưa mạnh dạn nhân rộng ra các khối lớp khác vì đặc điểm tâm lí của độ
tuổi từ lớp hai đến lớp năm khác lớp một .
Tôi hi vọng với cách tạo hình , bố cục ở lớp một như vậy , khi học lên các lớp
trên học sinh sẽ vẫn giữ được và ngày càng tự tin hơn khi vẽ bài tranh đề tài cũng
như các bài vẽ trang trí , vẽ theo mẫu khác .
C. Kết luận .
Tôi thực hiện đề tài “ Phương pháp giúp học sinh lớp một vẽ hình tự tin , tạo bố
cục thuận mắt trong bài vẽ tranh đề tài” không ngoài việc thực hiện mục tiêu của
Giáo dục tiểu học ( nhằm giúp học sinh có kiến thức cơ bản về 9 môn học ; giáo
dục óc thẩm mĩ , rèn luyện kĩ năng kí xảo học tập … cho học sinh ) .
Qua nhiều tiết Mĩ thuật ;trẻ hoạt bát , tự tin , cởi mở với giáo viên với bạn bè . Do
đó việc giáo dục tốt hơn .
Phương pháp dạy học sinh lớp một vẽ hình bằng bút vẽ có nét to ,rõ đã bộc lộ
cách vẽ ngộ nghĩnh , hồn nhiên như chính cuộc sống của trẻ em qua các bài vẽ
tranh đề tài .
Dựa trên các đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi tiểu học , cụ thể là lứa tuổi họclớp một –
vận dụng kiến thức Mĩ thuật của bản thân , tôi cố gắng giúp trẻ em có sân chơi bổ
ích và lí thú thông qua đề tài này . Việc đó đã góp phần làm cho trẻ khám phá