30
Bộ mơn Kỹ thuật điện, Khoa Điện – Điện tử
Tài liệu hướng dẫn thí
nghiệm h
ệ
th
ố
ng
đ
i
ệ
n

Họ và tên : ………………………………………
Lớp : …………………………………………………
MSSV : ……………………………………………
BÀI 7
MẠNG LƯỚI TRUYỀN TẢI VÀ MÁY BIẾN ÁP TỰ NGẪU BA PHA
ĐIỀU CHỈNH ĐIỆN ÁP

I. MỤC ĐÍCH:
♦ Quan sát phân bố công suất giữa hai đường dây truyền tải song song
♦ Nghiên cứu đặc tính của máy biến áp dời pha
♦ Điều chỉnh phân bố công suất giữa hai đường dây song song bằng máy biến áp dời
pha
II. TÓM TẮT LÝ THUYẾT:
Ở các bài thí nghiệm trước, chúng ta đã quan sát đặc tính của đường dây đơn. Tuy
nhiên, trong hệ thống điện thực tế có cả mạng lưới đường dây được nối liền với nhau và liên
kết các nhà máy điện với các phụ tải phân bố.
Mạng điện như hình 1 là một ví dụ đơn giản về mạng lưới truyền tải điện, nó phức tạp

2
, b
2
, c
2
cũng được đấu theo
hình sao nhưng các cuộn thứ cấp a
3
, b
3
, c
3
chưa được nối lại với nhau. Điện áp cảm ứng trong
G
1
G
2
G
3
L
4
L
2
L
1
L
3

31
Bộ mơn Kỹ thuật điện, Khoa Điện – Điện tử

như vậy. Ba nhóm điện áp này sẽ có góc lệch pha nhau 120° như hình 3.
Nếu các cuộn a
2
a
3
, b
2
b
3
, c
2
c
3
được mắc nối tiếp với nhau thì điện áp giữa các đầu X, Y,
Z sẽ cùng pha với điện áp giữa các đầu A, B, C như trên hình 3. Thế nhưng, nếu mắc nối tiếp
các cuộn a
2
b
3
, b
2
c
3
, c
2
a
3
thì ta sẽ được biểu đồ pha như hình ; khi đó, điện áp giữa các điểm
cuối X, Y, Z sẽ lệch pha với điện áp giữa các điểm đầu A, B, C. Mức độ lệch phụ thuộc vào độ
lớn liên quan giữa điện áp ở a

2
và L
3
sẽ phải tăng. Mặt
khác, nếu ta muốn giảm công suất thực xuống không thì điện áp hai đầu phải cùng pha. Việc
thay đổi những góc pha này có thể thực hiện bởi một máy biến áp dời pha đặt trên đường dây
L
2
-L
3
.

32
Bộ mơn Kỹ thuật điện, Khoa Điện – Điện tử
Tài liệu hướng dẫn thí
nghiệm h
ệ
th
ố
ng
đ
i
ệ
n

Việc thay đổi công suất thực trên đường dây L
2
-L
3
sẽ làm ảnh hưởng đến công suất thực


Bộ nguồn (220/380V 3 pha, 0 – 220/380V 3 pha) EMS 8821
Bộ điện trở EMS 8311
Bộ điện cảm EMS 8321
Dây truyền tải ba pha EMS 8329
Máy biến áp dời pha EMS 8349
Bộ đo AC (250/500V) EMS 8426
Bộ đo công suất ba pha (300W/300Var) EMS 8446
Đồng hồ đo pha EMS 8451
Các dây kết nối EMS 9128

III. PHẦN THÍ NGHIỆM :
1. Mắc máy biến áp đời pha vào nguồn điện xoay chiều như hình 5

Hình 5
Thay đổi vò trí của công tắc chọn cách mắc tăng/giảm áp ghi lại điện áp và góc pha giữa
chúng. Sau đó, thay đổi vò trí của công tắc đầu phân áp làm lệch pha và chú ý ảnh hưởng lên
điện áp và góc pha. Cần lưu ý rằng việc thay đổi cả hai công tắc mắc rẽ có thể làm góc pha và
điện áp E
2
thay đổi một cách độc lập. Ghi lại kết quả vào bảng 1.
Chú ý đến ảnh hưởng của thứ tự pha không đúng lên hoạt động của máy biến áp. Trình
bày những gì xảy ra
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________

33
Bộ mơn Kỹ thuật điện, Khoa Điện – Điện tử
Tài liệu hướng dẫn thí
nghiệm h

%
°
V V
°
-
0 0
0 +150 -15-15 0
-15 +15-15 -15+15 0
+15 +15+15 -15
2. Mắc mạch điện như hình 6, sử dụng hai đường dây mắc song song có tải trở và tải
cảm bằng 1100Ω mắc sao. Đặt trở kháng của cả hai đường dây đều bằng 200Ω và điều chỉnh
điện áp E

Thiết lập Giá trò đo
Dây1

IMP
Dây2

IMP
Giảm áp
Tăng áp
Dời
pha

P
1
Q
1
P
2
Q
2
E
1
E
2
E
3

Ω Ω
%
°

2
Q
2
E
1
E
2
E
3

Ω Ω
%
°
W Var W Var V V V
0 200 0 0 415
0 200 0 +150 200 0 -15
0 200 +15 0
0 200 -15 0
0 200 +15 +150 200 -15 -15
4. Lặp lại bước 2 với hai đường dây có tổng trở mỗi dây là 600Ω. Chú ý rằng dòng công
suất sẽ không thay đổi nhiều như trước, do tổng trở của đường dây cao. Để có sự thay đổi công
suất lớn trong phân bố công suất giữa hai đường dây, cần phải thay đổi độ dời pha lớn, hoặc
tăng giảm điện áp trong phạm vi rộng.