XÂY DỤNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HOÁ DÂN TỘC
TRONG THẾ KỶ X - XV
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
Sau khi học xong bài học yêu cầu HS cần:
1. Về kiến thức
Giúp học sinh nắm và hiểu:
- Trong những thế kỷ độc lập mặc dù trải qua nhiều biến động,
nhân dân ta vẫn nỗ lực xây dựng cho mình một nền văn hoá dân tộc,
tiến lên.
- Trải qua các triều đại Đinh - Lê - Lý - Trần - Hồ - Lê Sô ở các
thế kỷ X - XV, công cuộc xây dựng văn hoá được tiến hành đều đặn
nhất quán. Đây cũng là giai đoạn hình thành của nền văn hoá Đại
Việt (còn gọi là văn hoá Thăng Long).
- Nền văn hoá Thăng Long phản ánh đậm đà tư tưởng yêu
nước, tự hào và độc lập dân tộc.
2. Về tư tưởng và tình cảm
- Bồi dưỡng niềm tự hào về nền văn hoá đa dạng của dân tộc.
- Bồi dưỡng ý thức bảo vệ các di sản văn hoá tốt đẹp của dân
tộc.
- Giáo dục ý thức, phát huy năng lực sáng tạo trong văn hoá.
3. Kỹ năng
- Quan sát, phát hiện
II. THIẾT BỊ TÀI LIỆU - DẠY HỌC
- Một số tranh ảnh nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc thế kỷ X -
XV
- Một số bài thơ, phú của các nhà văn học lớn.
III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC
1.Kiểm tra bài cũ
Câu hỏi 1: Nguyên nhân thắng lợi của cuộc kháng chiến chống
Nguyên - Mông.
2.Dẫn dắt vào bài mới

+ Học sinh trình bày những hiểu
biết của mình về nho giáo.
+ Giáo viên kết luận: Nho giáo
lúc đầu cũng chưa phải là 1 tôn
giáo mà là một học thuyết của
Khổng Tử (ở Trung Quốc) Sau
này một đại biểu của nho học là
Đông Trung Thư đã dùng thuyết
âm dương dùng thần học để lý
giải biện hộ cho những quan
điểm của Khổng Tử biến nho
học thành một tôn giáo (nho
giáo).
+ Tư tưởng quan điểm của nho
giáo: đề cao những nguyên tắc

trong quan hệ xã hội theo đạo lý
"Tam cương, ngũ thường" trong
đó tam cương có 3 cặp quan hệ
Vua - Tôi - Cha, Con, chồng,
vợ.
Ngũ thường là: Nhân, nghĩa, lễ,
trí, tín (5 đức tính của người
quân tử )
+ Nho giáo du nhập vào nước ta
từ thời bắc thuộc bước sang thế
kỷ phong kiến độc lập có điều
kiện phát triển
- Giáo viên yêu cầu học sinh đọc
sách giáo khoa để thấy được sự

lúc này nhà nước quân chủ
chuyên chế đạt mức độ cao,
hoàn chỉnh.
- Giáo viên đàm thoại với học
sinh về đạo phật: người sáng lập
nguồn gốc giáo lý
- Giáo viên yêu cầu học sinh
theo dõi SGK để thấy được sự
phát triển của phật giáo qua các

thời kỳ Lý - Trần - Lê Sô.
- Học sinh theo dõi SGK và phát
biểu
- Giáo viên bổ sung và kết luận
- Giáo viên đánh giá vai trò của
phật giáo trong thế kỷ X- XV
phật giáo dữ vị trí đặc biệt quan
trọng trong đời sống tinh thần
của nhân dân và trong triều đình
phong kiến, nhà nước phong
kiến thời Lý coi đạo phật là
Quốc đạo
- Giáo viên có thể hiện sự phát
triển của Phật giáo hiện nay, kề
về một số ngôi chùa cổ.
- Thời Lý- Trần được phổ biến
rộng rãi, chùa chiền được xây
dựng ở khắp nơi, sứ sài đông.
- Thời Lê sô phật giáo bị hạn
chế, thu hẹp, đi vào trong nhân

quan tâm phát triển
- Giáo viên yêu cầu học sinh
theo dõi SGK để thấy được sự
phát triển của giáo dục ở thế kỷ
XI - XV.

- Học sinh theo dõi sách giáo
khoa, phát biểu
- Giáo viên nhận xét, bổ xung,
kết luận về những biểu hiện của
sự phát triển giáo dục

- Giáo viên có thể giải thích cho
học sinh các kỳ thi hương, hội,
đình.
- PV: Việc dựng bia tiến sĩ có
tác dụng gì?
- HS quan sát hình 35 bia tiến sĩ
ở văn miếu (Hà Nội) suy nghĩ
trả lời.
- Giáo viên nhận xét, kết luận:
Việc làm này có tác dụng
khuyến khích học tập đề cao
những người tài giỏi cần cho đất
nước.
- PV: Qua sự phát triển của giáo
dục thế kỷ XI - XV em thấy giáo
dục thời kỳ này có tác dụng gì?
- Học sinh suy nghĩ, trả lời:
- Giáo viên nhận xét, kết luận:

Đán qua một số đoạn trong hịch
tướng sĩ, Cáo bình ngô khẳng
định sức sống bất diệt của
những cùng văn thơ bất hủ.
- Phát triển mạnh từ thời nhà
trần, Nhất là văn học chữ hán.
Tác phẩm tiêu biểu: Hịch tướng
sĩ.
- Từ thế kỷ XV văn học chữ
Hán và chữ nôm đều phát triển

- Pv: Đặc điểm của văn học thế
kỷ XI - XV.
- Học sinh: Dựa trên những kiến
thức văn học đã được học kết
hợp với những kiến thức lịch sử
để trả lời:

- Giáo viên kết luận - Đặc điểm: + Thể hiện tinh thần
dân tộc, lòng yêu nước, tự hào
dân tộc.
+ Ca ngợi những
chiến công oai hùng, cảnh đẹp
của quê hương đất nước.

* HĐ1: Nhóm - Cá nhân:
- GV: giảng giải về lĩnh vực
nghệ thuật gốm: Kiến trúc, điêu
khắc, suân khấu, âm nhạc.
- Giáo viên chia học sinh làm 3


+ Kiến trúc phát triển chủ yếu ở
sưu tầm được: Chân cột đá ở
hoàn thành Thăng Long (hình
hoa sen) ấn tín thời trần, hình
rồng cuộn trong lá đề, Bình gốm
Bát Tràng để cung cấp thêm cho
học sinh kiến thức.
- Học sinh: các nhóm trả lời.
- Giáo viên nhận xét bổ sung,
kết luân:
Giáo viên cung cấp cho học sinh
hiểu biết về những công trình
kiến trúc phật giáo tiêu biểu mà
các em chưa trình bày được như:
Tháp bảo thiên (Hà nội), chuông
quy điền (Hà Nội.). Tượng
quỳnh lâm đông triều (Quảng
Ninh), Vạc Phổ Minh (Nam
Định), Tháp tràm
+ Giáo viên có thể minh hoạ nét
độc đáo trong kiến trúc điêu
khắc bằng bức ảnh : Chân cột đấ
ở hoàn thành Thăng Long (Hình
hoa sen nở) Hình rồng cuộn
giai đoạn Lý - Trần - Hồ thế kỷ
X - XV theo hướng phật giáo
gồm chùa, tháp, đền.
+ Bên cạnh đó có những công
trình kiến trúc ảnh hưởng của

thuật X- XV theo mẫu.
- Học sinh theo dõi sách giáo
khoa tự hoàn thiện bảng thống
kê.
4. Khoa học kỹ thuật

4. Củng cố
- Vị tri của phật giáo ở các thế kỷ X- XV.
- Đặc điển thơ văn thế kỷ XI - XV.
- Nét độc đáo, tính dân tộc và dân gian trong lĩnh vực nghệ
thuật X -XV.
5. Dặn dò
-Học sinh học bài, đọc trước bài mới.
- Trả lời các câu hỏi và bài tập SGK