S

P

Q

φ

NÂNG CAO HỆ SỐ CÔNG SUẤT
Hiện nay chất lượng điện năng ngày càng được
quan tâm. Chất lượng điện năng được đánh giá trên
hai chỉ tiêu là chất lượng điện áp và chất lượng tần
số.
 Chất lượng điện áp: đánh giá chất lương điện áp
thông qua 5 đại lượng: độ lệch điện áp, độ dao động
điện áp, độ không hình sin của sóng điện áp, dộ
không đối xứng của điện áp và độ lệch trung tính.
 Chất lượng tần số: được đánh giá qua hai đại
lượng là độ lệch tần số và độ dao động tần số.
9.1. Hệ số công suất và ý nghĩa việc nâng hệ số
công suất:
9.1.1. Hệ số công suất:
Các đại lượng biểu diễn công suất có liên quan mật
thiết với nhau qua tam giác công suất:
Trong đó: S là công suất toàn phần.
P: công suất tác dụng.
Q: công suất phản kháng.
φ: góc giữa S và P.
Trong thực tế tính toán khái niệm hệ số công suất
cosφ được dùng. Khi cosφ càng nhỏ thì lượng công
suất phản kháng tiêu thụ hoặc truyền tải càng lớn và

biến áp, do khả năng truyền tải phụ thuộc vào tình
trạng phát nóng và tỷ lệ với bình phương dòng điện,
2 2
3U
P Q
I

 .
 Ngoài ra, nó còn dẫn đến giảm được chi phí kim
loại màu, góp phần ổn định điện áp, tăng khả năng
phát điện của máy phát…
9.2. Các giải pháp bù cosφ:
Có hai giải pháp chính bù là cosφ tự nhiên và dùng
các thiết bị bù.
9.2.1. Các giải pháp bù cosφ tự nhiên:
a) Thay động cơ thường xuyên non tải bằng động cơ
có công suất bé hơn.
b) Giảm điện áp cho những động cơ làm việc non tải.
c) Hạn chế động cơ chạy không tải.
d) Dùng dộng cơ đồng bộ thay thế động cơ không
đồng bộ.
e) Nâng cao chất lượng sửa chữa động cơ.
f) Thay thế những máy biến áp làm việc non tải bằng
những máy biến áp dung lượng nhỏ hơn.
9.2.2. Các thiết bị bù:
Thiết bị để phát Q thường dùng trên lưới điện là
máy bù và tụ bù. Máy bù hay còn gọi là máy bù đồng
bộ và tụ bù. Máy bù thường chỉ dùng ở các trung tâm
điện để duy trì ổn định cho hệ thống điện. Tụ bù dùng
cho lưới điện xí nghiệp, dịch vụ và dân dụng. Mục


bù 1 2
Q P tg tg
 
 
Các vị trí có thể đặt tụ bù trong mạng điện xí
nghiệp:
1. Đặt tụ bù phía cao áp xí nghiệp: tuy giá tụ cao áp
rẽ nhưng chỉ giảm tổn thất điện năng từ phía cao áp
ra lưới.
2. Đặt tụ bù tại thanh cái hạ áp của trạm biến áp xí
nghiệp giúp giảm điện năng trong trạm biến áp.
3. Đặt tụ bù tại các tủ động lực: làm giảm được tổn
thất điện áp trên đường dây từ tủ đến trạm phân phối
và trong trạm.
4. Đặt tụ bù cho tất cà các động cơ: phương pháp
này có lợi nhất về giảm tổn thất điện năng nhưng tăng
chi phí đầu tư, vận hành và bảo dưỡng tụ.
Trong thực tế việc tính toán phân bố bù tối ưu cho
xí nghiệp là phức tạp và tùy theo quy mô và kết cấu
lưới điện xí nghiệp có thể được thực hiện theo kinh
nghiệm như sau:
1. Với một xưởng sản xuất hoặc xí nghiệp nhỏ nên
tập trung tụ bù tại thanh cái hạ áp của trạm biến áp xí
nghiệp.
2. Với xí nghiệp loại vừa có 1 trạm biến áp và một
số phân xưởng công suất khá lớn cách xa trạm nên
đặt tụ bù tại các tủ phân phối phân xưởng và tại cực
các động cơ có công suất lớn (vài chục kW).
3. Đối với xí nghiệp có quy mô lớn gồm nhiều phân