HIỆN TƯỢNG GIAO THOA ÁNH SÁNG
HIỆN TƯỢNG NHIỄU XẠ ÁNH SÁNG
I / MỤC TIÊU :
 Mô tả được TN Y-âng, hiểu hiện tượng giao thoa ánh sáng và điều kiện
giao thoa ánh sáng.
 Mô tả được hiện tượng nhiễu xạ ánh sáng.
II / CHUẨN BỊ :
1 / Giáo viên :
 Nếu có điều kiện GV chuẩn bị TN về sự giao thoa ánh sáng (sẽ nói
rõ ở mục III dưới đây).
 Vẽ trên giấy khổ lớn Hình 49.3 SGK và 49.4 SGK.
2 / Học sinh :
Ôn lại giao thoa của sóng cơ học (chương III).
III / GỢI Ý VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC :

Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên
Hoạt động 1 :
HS : Quan sát thí nghiệm 49.1

HS : Thấy được các vạch sáng màu đỏ
và các vạch tối.
HS : Nêu định nghĩa.
HS : Các vạch sáng và các vạch tối.
HS : Ánh sáng có tính chất sóng.
HS : Khe S

HS : Khe S
1

ánh sáng phát ra từ S
1
và S
2
có đặc điểm
gì ?
GV : Thế nào là hai sóng kết hợp ?
GV : Thế nào là vùng giao thoa ?
GV : Nêu kết luận về hiện tượng giao
thoa HS : Nêu định nghĩa.

HS : Một sóng phản xạ và một sóng
khúc xạ rồi phản xạ ló ra ngoài.
Hoạt động 3 :
HS : Quan sát thí nghiệm 49.5

HS : Vệt sáng ab

HS : Xuất hiện một vệt sáng tròn được
bao quanh bởi các vân tròn sáng tối nằm
xen kẻ nhau.
HS : Vân sáng.

HS : Vân tối.

HS : Tia sáng đã bị lệch khỏi phương
truyền thẳng ?

Đ là nguồn phát ánh sáng trắng; F là kính màu (kính lọc sắc) dùng để tách
ra chùm sáng đơn sắc chiếu vào khe hẹp S rạch trên màu chắn M
1
; S
1
, S
2
là hai khe
hẹp, nằm rất gần nhau, song song với S, rạch trên màn chắn M
2
; O là vị trí đặt mắt
quan sát nhờ kính lúp.
b) Kết quả thí nghiệm
Dùng kính lọc sắc đỏ và quan sát hình ảnh phía sau M
2
bằng kính lúp, mắt
ta nhìn thấy một vùng sáng hẹp trong đó xuất hiện những vạch sáng màu đỏ và các
vạch tối, xen kẽ nhau một cách đều đặn, song song với khe S.
c) Giải thích kết quả thí nghiệm
- Ánh sáng từ đèn Đ chiếu sáng khe S làm cho khe S trở thành nguồn phát
sóng ánh sáng, truyền đến hai khe S
1
, S
2
. Hai khe S
1
, S
2
, được chiếu sáng, lại trở
thành hai nguồn sáng, phát ra hai sóng ánh sáng kết hợp truyền tiếp về phía sau, có

khẳng định ánh sáng có tính chất sóng.
2. Hiện tượng giao thoa ánh sáng trên bản mỏng
Khi nhìn ánh sáng phản xạ trên các váng dầu, mỡ, hoặc bong bóng xà
phòng… ta thấy có những vân màu sặc sỡ, tựa như vẽ trên mặt lớp váng. Đó là
hiện tượng giao thoa ánh sáng trên bản mỏng khi chiếu ánh sáng trắng vào bản
mỏng.
3. Hiện tượng nhiễu xạ ánh sáng
a) Thí nghiệm về sự nhiễu xạ ánh sáng
Hiện tượng ánh sáng không tuân theo định luật truyền thẳng, quan sát được
khi ánh sáng truyền qua lỗ nhỏ, hoặc gần mép những vật trong suốt hoặc không
trong suốt được gọi là hiện tượng nhiễu xạ ánh sáng.
b) Giải thích hiện tượng nhiễu xạ ánh sáng
Nhìn mặt sau một tấm bìa, có dùi một lỗ nhỏ và được chiếu sáng vào mặt
trước, ta thấy tại vị trí lỗ như có một ngọn đèn (đốm) sáng, lớn hơn lỗ, tỏa sáng về
phía ta, tựa như lỗ đóng vai trò một nguồn sáng, phát ra sóng ánh sáng. Ta thấy
một hình ảnh tương tự khi nhìn Mặt trời qua các kẽ lá (Hình 49.7).

Hình 49.7 Ảnh chụp ánh sáng mặt trời chiếu ra từ các kẽ lá
c) Hiện tượng nhiễu xạ ánh sáng được ứng dụng trong máy quang phổ cách tử để
phân tích một chùm ánh sáng đa sắc thành các thành phần đơn sắc.
V / CỦNG CỐ VÀ DẶN DÒ :
Trả lời câu hỏi 1, 2, 3
Xem bài 51