Liệu pháp gen trong điều
trị ung thư Gen là đơn vị sinh học cơ bản của di truyền, nó giúp xác định những đặc
điểm dễ thấy trên cơ thể người như màu tóc, màu mắt cũng như những đặc
điểm khó thấy hơn như khả năng chuyên chở oxy của máu. Những đặc điểm
phức tạp, chẳng hạn như thể lực, có thể là kết quả của sự tương tác của nhiều
loại gen khác nhau cùng với tác động của môi trường.
Gen nằm trong các nhiễm sắc thể bên trong tế bào và được tạo thành từ các
DNA (deoxyribonucleic acid) là một loại phân thử sinh học. Con người có
khoảng từ 30,000 đến 40,000 gen. Gen mang những thông tin cho phép các
tế bào sản xuất ra những loại protein đặc biệt, chẳng hạn như enzyme.
Để tạo thành protein, đầu tiên các tế bào phải sao chép thông tin chứa trong
gen vào một loại phân tử khác có tên là RNA (ribonucleic acid). Các protein
sau đó được tổng hợp và giải mã những thông tin trên RNA để sản xuất ra
những loại protein đặc biệt. Chỉ có một số loại gen nhất định của tế bào hoạt
động ở mọi thời điểm. Khi tế bào trưởng thành, nhiều gen của nó sẽ trở nên
bất hoạt vĩnh viễn. Lịch hoạt động và bất hoạt của các gen trong tế bào và
những kết quả của nó là thành phần cấu tạo protein cho phép xác định loại tế
bào và những gì nó có thể và không thể thực hiện được. Những sai sót trong
gen có thể gây ra bệnh.
Liệu pháp gen là gì?
Những tiến bộ trong sự hiểu biết và khả năng tác động lên gen tạo điều kiện
cho các nhà khoa học có thể thay đổi vật chất di truyền của người để chống
lại hoặc ngăn ngừa bệnh tật. Liệu pháp gen là một loại điều trị thử nghiệm
bằng cách đưa những vật chất di truyền (DNA hoặc RNA) vào cơ thể người
để chống lại bệnh tật. Liệu pháp gen đang được nghiên cứu trên các thử
nghiệm lâm sàng (những nghiên cứu trên con người) ở nhiều loại ung thư
khác nhau và những bệnh khác nhau. Hiện nay nó vẫn chưa được cho phép
sử dụng bên ngoài khác thử nghiệm lâm sàng.

ở liều cao. Sau đó, các tế bào này được đưa trở lại cơ thể bệnh nhân.
 Ở một cách khác, các nhà khoa học đưa những loại "gen tự vẫn" vào
các tế bào ung thư của bệnh nhân. Những tiền chất của thuốc (dạng
bất hoạt của thuốc độc) được đưa vào cơ thể bệnh nhân. Những chất
này sẽ hoạt hóa các tế bào ung thư có chứa những loại "gen tự vẫn"
trên dẫn đến sự hủy hoại của chính bản thân chúng.
 Những nghiên cứu khác tập trung vào việc dùng liệu pháp gen để
ngăn các tế bào ung thư tạo thêm những mạch máu mới.
Trong liệu pháp gen, gen được đưa vào tế bào như thế nào?
Nói chung, không thể đưa gen trực tiếp vào tế bào người được mà phải qua
trung gian các phương tiện vận chuyển, hay còn gọi là các vector. Vector
thường được dùng nhất trong liệu pháp gen là các virus. Các loại virus có
một khả năng độc đáo là có thể nhận dạng một số loại tế bào và đưa vật chất
di truyền vào bên trong chúng được.
Ở một số thử nghiệm lâm sàng, các tế bào của máu của bệnh nhân hoặc tủy
xương sẽ được lấy ra và phát triển trong phòng thí nghiệm. Các tế bào này
tiếp xúc với virus mang những loại gen mong muốn. Virus đi vào tế bào và
đưa gen vào trong các DNA của tế bào. Các tế bào phát triển bên trong
phòng thí nghiệm và sau đó được đưa trở lại cơ thể bệnh nhân qua đường
tĩnh mạch. Loại liệu pháp gen này được gọi là ex vivo do các tế bào phát
triển bên ngoài cơ thể. Gen được đưa vào các tế bào bệnh nhân khi các tế
bào này đang ở ngoài cơ thể.
Ở những nghiên cứu khác, các vector (thường là virus) hoặc các liposome
(hạt mỡ) được dùng để đưa gen vào các tế bào của cơ thể bệnh nhân. Loại
liệu pháp gen này được gọi là in vivo vì gen được đưa vào các tế bào ở bên
trong cơ thể bệnh nhân.
Loại virus nào được sử dụng trong liệu pháp gen và cách làm cho chúng
có thể sử dụng được an toàn?
Nhiều thử nghiệm lâm sàng về liệu pháp gen sử dụng retrovirus để đưa gen
vào cơ thể. Những loại virus khác được dùng làm vector bao gồm:

Những trở ngại chính nào mà các nhà khoa học phải vượt qua trước khi
đưa liệu pháp gen trở thành kỹ thuật thông dụng để trị bệnh là gì?
Các nhà khoa học cần phải tìm ra thêm nhiều cách hiệu quả hơn để đưa gen
vào cơ thể. Để điều trị ung thư và những bệnh khác hiệu quả hơn với liệu
pháp gen, các nhà nghiên cứu cần phải phát triển những loại vector có thể
tiêm vào cơ thể bệnh nhân và tập trung đặc biệt vào những tế bào mục tiêu
nằm ở khắp cơ thể. Cần phải làm thêm nhiều việc nữa để bảo đảm các vector
sẽ đưa gen vào từng tế bào mục tiêu một cách thành công.
Các nhà nghiên cứu cũng cần phải đủ khả năng đưa gen một cách phù hợp
vào vị trí chính xác trong DNA của bệnh nhân và bảo đảm gen đưa vào được
kiểm soát chính xác bởi những dấu hiệu sinh lý bình thường của cơ thể.
Mặc dù các nhà khoa học đang làm việc cật lực để giải quyết những vấn đề
trên nhưng không thể tiên đoán trước được lúc nào họ sẽ cho ra những giải
pháp hiệu quả.
Bệnh đầu tiên được chấp nhận điều trị bởi liệu pháp gen là thiếu
Adenosine deaminase (ADA). Loại bệnh này là gì và vì sao nó được
chọn?
Thiếu ADA là một bệnh di truyền hiếm gặp. Gen ADA bình thường sản xuất
ra một loại enzyme có tên là adenosine deaminase đóng vai trò cơ bản trong
hệ miễn dịch của cơ thể. Bệnh nhân bị thiếu ADA là những người không có
gen ADA bình thường và không sản xuất ra các enzyme ADA chức năng.
Những trẻ bị thiếu ADA khi sinh ra sẽ bị suy giảm miễn dịch nặng và dễ bị
nhiễm trùng nặng lặp lại có thể gây nguy hiểm tính mạng. Mặc dù bệnh
thiếu ADA có thể được điều trị bằng thuốc PEG-ADA, nhưng loại thuốc này
rất đắt tiền và cần phải sử dụng suốt đời qua đường tiêm truyền tĩnh mạch.
Thiếu ADA được chấp nhận trở thành loại bệnh đầu tiên được điều trị thử
nghiệm bằng liệu pháp gen do một số lý do sau:
 Đây là loại bệnh được gây ra bởi một loại gen duy nhất do đó tăng khả
năng thành công của liệu pháp gen.
 Quá trình điều hòa của gen cũng đơn giản, không giống như nhiều

người còn lo lắng rằng nếu kỹ thuật này được dùng rộng rãi sẽ dẫn đến một
định nghĩa mới về "bình thường" có thể sẽ loại trừ những người có mức
thông mình trung bình đơn thuần. Và một số người liên hệ những phương
pháp di truyền này với khái niệm "ưu sinh" được dùng nhiều trước đây, hoặc
nghiên cứu những phương pháp cải thiện chất lượng di truyền qua sinh sản
chọn lọc.
Những gì đang được làm để giải quyết các vấn đề xã hội và đạo đức
trên?
Các nhà khoa học đang làm việc cho dự án gen người (HGP - Human
Genome Project) để hoàn thành vẽ sơ đồ và sắp xếp tất các bộ gen của con
người đã nhận ra rằng những thông tin có được từ dự án này có thể làm thay
đổi sâu sắc đến từng cá nhân, gia đình và xã hội. Chương trình nghiên cứu
về những ảnh hưởng trên đạo đức, luật pháp và xã hội (Ethical, Legal, and
Social Implications - ELSI) được thành lập vào năm 1990 là một bộ phận
của HGP để giải quyết những vấn đề này. Chương trình nghiên cứu ELSI
thúc đẩy những nghiên cứu cơ bản và hữu dụng về những ảnh hưởng trên
đạo đức, luật pháp và xã hội của các nghiên cứu gen và di truyền đối với cá
nhân, gia đình và cộng đồng. Chương trình nghiên cứu ELSI bảo trợ và quản
lý các nghiên cứu, hỗ trợ những hội thảo, những hội nghị chính trị về những
đề tài trên.