Vật lí lớp 12 - Tiết: 21 ĐẠI CƯƠNG VỀ DÒNG
ĐIỆN XOAY CHIỀU
1. Mục tiêu:
a) Về kiến thức:
- Phát biểu được định nghĩa dòng điện xoay
chiều.
- Viết được biểu thức tức thời của dòng điện
xoay chiều.
- Nêu được ví dụ về đồ thị của cường độ
dòng điện tức thời, chỉ ra được trên đồ thị các đại
lượng cường độ dòng điện cực đại, chu kì.
- Giải thích tóm tắt nguyên tắc tạo ra dòng
điện xoay chiều.
- Viết được biểu thức của công suất tức thời
của dòng điện xoay chiều chạy qua một điện trở.
- Phát biểu được định nghĩa và viết được
biểu thức của I, U.
b) Về kỹ năng:
- Vận dụng được kiến thức đã học để giải
một số bài tập đơn giản.
c) Về thái độ:
- Có thái độ nghiêm túc, chăm chỉ học tập.

2. Chuẩn bị của GV và HS:
a) Chuẩn bị của GV:
- Mô hình đơn giản về máy phát điện xoay
chiều.
- Sử dụng dao động kí điện tử để biểu diễn
trên màn hình đồ thị theo thời gian của cường độ
dòng điện xoay chiều (nếu có thể).
b) Chuẩn bị của HS:

chiều không đổi là
gì?

 Dòng điện xoay
chiều hình sin.
- Dựa vào biểu
thức i cho ta biết
- Dòng điện
chạy theo một
chiều với cường
độ không đổi.
- HS ghi nhận
định nghĩa dòng
điện xoay chiều
và biểu thức.

- Cường độ dòng
điện tại thời
điểm t.
I. Khái niệm
về dòng điện
xoay chiều
- Là dòng
điện có
cường độ
biến thiên
tuần hoàn với



- Y/c HS hoàn
thành C3.
i = I
m
cos(t + )

cos
2
( )
8
m m
T
I I
T


 


cos cos
( ) 1 0
4


  

T
t

thì i
với dạng tổng
quát:
i = I
m
cos(t
+ )
* i: giá trị của
cường độ
dòng điện tại
thời điểm t,
được gọi là
giá trị tức
thời của i
(cường độ
tức thời).
* I
m
> 0: giá
trị cực đại
của i (cường
độ cực đại).

4
rad



 

*  > 0: tần
số góc.
2
2 f
T

 
 

f: tần số
của i.
T: chu kì
của i.
* (t + ):
pha của i.
* : pha ban
đầu
Hoạt động 3 (15 phút): Tìm hiểu nguyên tắc tạo
ra dòng điện xoay chiều
Hoạt động của
GV
Hoạt động
của HS
Kiến thức cơ bản

- Xét một cuộn - HS theo sự
II. Nguyên tắc
dây dẫn dẹt hình

tạo ra dòng điện
xoay chiều
- Xét một cuộn
dây dẫn dẹt hình
tròn, khép kín,
quay quanh trục
cố định đồng
phẳng với cuộn
dây đặt trong từ
trường đều
B
r
có
phương  với trục
quay.

- Giả sử lúc t = 0,






B



r
r

  biến
thiên theo thời
gian t.

- Suất điện
động cảm ứng
biến theo theo
thời gian.

- Cường độ
dòng điện biến

= 0
- Lúc t > 0   =
t, từ thông qua
cuộn dây:
 = NBScos =
NBScost
với N là số vòng
dây, S là diện tích
mỗi vòng.
-  biến thiên

- Dùng máy
phát điện xoay
chiều, dựa vào
hiện tượng
cảm ứng điện
từ.
kín có điện trở R
thì cường độ dòng
điện cảm ứng cho
bởi:
NBS
i sin t
R



Vậy, trong cuộn
dây xuất hiện
dòng điện xoay
chiều với tần số
góc  và cường
độ cực đại:
m
NBS
I
R


Nguyên tắc: dựa
vào hiện tượng


- p biến thiên
tuần hoàn theo
thời gian. III. Giá trị
hiệu dụng
- Cho dòng
điện xoay
chiều i =
I
m
cos(t + )
chạy qua R,
công suất tức
thời tiêu thụ
trong R
p = Ri
2
=
RI
2
m
cos
2
(t +
trong 1 chu kì:
cos
2 2
m
p RI t


- Kết quả tính
toán, giá trị
trung bình của
công suất trong
1 chu kì (công
suất trung
bình):
2
1
2
m
P p RI
 
- Đưa về dạng
giống công
thức Jun cho
dòng điện
không đổi:

2
m
E
E 

2
2
2
m
I
I 
Thì
2
m
I
I 

I: giá trị hiệu
dụng của
cường độ dòng
điện xoay
chiều (cường
độ hiệu dụng)
* Định nghĩa:
(Sgk)
2. Ngoài ra,
đối với dòng
điện xoay
chiều, các đại
lượng như hiệu

ị
hiệu dụng
Giá trị cực đại
2=* RÚT KINH NGHIỆM