 án tt nghii hc KTCN Thái Nguyên

SVTH: Hoàng Th Lâm 1 
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài.
Trong xu th phát trin kinh t xã hi, vi t ng và s
phát trin mnh m ca các ngành công nghip, dch v, du lc
sng ci dân ngày càng y sinh nhiu v mi nan gii
trong công tác bo v mng và công tác bo v sc khe c
ng cht thi rn sinh hot phát sinh ca i dân ngày mt nhing c
v thành phn, tính cht và s ng. Nu không có các bin pháp qun lý khoa hc
n trong vic quy hoch, xy d c thu gom x lý
cht thi to ra thì s dn ti nhng hu qu ng và làm suy gim chng
ng. Kéo ng mi nguy hi v sc khe ca cng ng và hn
ch s phát trin ca xã hi.
 c ta hin nay, cách qun lý cht thi rn sinh hot  mt s 
hu hc các yêu cu v v sinh và bo v ng.c
nhng thách thy, yêu cu chúng ta phi có nhng bin qun lý, x
lý rác thi hiu qu  m bo cho s phát trin bn vng.
Hin nay trên th gii nói chung có rt nhi lý cht thi rn
sinh ho       p hp v sinh    
 và hiu qu nht. Pc rt nhic
trên th gii áp dng, ngay c các quc gia phát trin.
Trong nhi s phát trin kinh ti sng
nhân dân và thc hin ch n bn vng thì hin nay v x lý cht
thi rn (CTR) sinh hot ti thành ph Lc chính quyn tnh
quan tâm. Song vi thc t hn ch v tài chính, k thut và c v kh n lý
mà tình hình x lý cht thi rn sinh hot (CTRSH) ca thành ph vc
ci thi. Tình trng rác thi sinh hot ti các khu b
sông, ao ht trn còn ph bin, gây nên tình trng ô nhim môi
    ây su     t và nh

t k bãi chôn lp cht thi rn sinh hot hp v sinh cho
thành ph L  án tt nghii hc KTCN Thái Nguyên

SVTH: Hoàng Th Lâm 3 
Chương 1. TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ VÀ CHÔN LẤP
CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT
1.1. Khái niệm chất thải rắn và nguồn gốc phát sinh.
1.1.1. Khái niệm chất thải rắn.
Chất thải là bt kì loi vt liu nào mà cá nhân không còn dùng na, hoc
chúng không còn giá tr s dng vi bt c hong nào ci.
Chất thải rắn (CTR) bao gm toàn b các loi cht thi  th rn, phát sinh do
các hong ci và sinh vtc thi b khi chúng không còn hu ích
i không mun s dng na [1]. Vd: Giy báon, rác
sinh hot,
1.1.2. Nguồn gốc phát sinh chất thải rắn.
Cht thi rn phát sinh t nhiu ngun gc khác nhau. Chúng bao gm tt c rác
th  i th ng t nhiu ngun khác, chúng khác nhau v
thành phn, tính cht, s ng và không gian phân b. Vic hiu rõ ngun gc phát
sinh CTR có vai trò quan trng trong vic kim soát, qun lý thu gom, x lý CTR.
Có nhiu cách phân loi ngun gc phát sinh CTR sinh hoi theo
cách thông dng nht là:[ 6]
 CTR từ khu dân cư: Hu ht là các loi thc ph
rau, qu, cc loi giy báo, bao bì nilon, v ng,
 din t, chai l nha, th
 CTR từ hoạt động thương mại (chợ, siêu thị, cửa hàng, tạp hóa, văn
phòng phẩm, khu giải chí, dịch vụ,…): Thi ra cac loi thc phng, hàng
hóa hng, giy, bìa,

n các thành phng không t, c i là không
nh.
1.2.1. Tác động của CTR đến môi trường.
a. Đối với môi trường không khí.
CTR, c bit là CTR sinh hot, có thành phn h ch yng
ca nhi m và các vi sinh vt, CTR h phân hy và sn sinh ra các
cht khí (CH
4
- 63.8%, CO
2
- 33.6%, và mt s  CH
4
và CO
2
ch
yu phát sinh t các bãi rác tp trung (chim 3 - 19%), c bit ti các bãi rác l
thiên và các khu chôn lp. Khng khí phát sinh t các bãi rác chu nh
 ca nhi không ng khí phát thi
 ng khí phát thi i vi
các bãi chôn lc tính 30% các cht khí phát sinh trong quá trình phân hy rác
có th thoát lên trên mt t mà không cn mt s tác ng nào. Khi vn chuyn và
 CTR s phát sinh mùi do quá trình phân hy các cht hu m
ng không khí.
Các khí phát sinh t quá trình phân hy cht hu TR: Amoni có mùi
khai, phân có mùi hôi, Hydrosunfur mùi trng thi, Sunfur hp ci thi
ra, Mecaptan hôi nDiamin mùi tht thi, Cl
2
hôi nng,
Phenol mùi 
Bên cnh hong chôn lp CTR, vic x lý CTR bng bin pháp tiêu hy

kim lo  t chu   u này d n nguy    n
ngun cc sinh ho. (Ngun: Snh, 2011)
c. Đối với môi trường đất.
Các CTR có th t trong thm
i vng.
Cht thi xây dng: Nch, ngói, thy tinh, ng nha, dây cáp, bê-tông
t rt khó b phân hy.
Cht thi kim loc bit là các kim loi nng: Nng, Niken,
ng có nhiu  các khu khai thác m, các khu công nghip. Các
kim lot và thâm nh theo chui thc
ung, ng nghiêm trng ti sc khe. Các cht thi có th gây ô nhit 
m ln là các cht ty ra, phân bón, thuc bo v thc vt, thuc nhum,
màu v, công nghip sn xut pin, thuc da, công nghip sn xut hóa cht
 án tt nghii hc KTCN Thái Nguyên

SVTH: Hoàng Th Lâm 6 
Ti các bãi rác, bãi chôn lp CTR không hp v sinh, không có h thng x lý
t tiêu chun, hóa cht và vi sinh vt t CTR d dàng thâm nhp gây ô
nhit. c bit là cht thi nguy hi, cha nhiu c t t,
kim loi nng, phóng x nc x  chôn l
tht rt cao.
Trong khai thác khoáng sn, quá trình ch bin/làm giàu qung làm phát sinh
cht thi dng qua các kim loi và các hp cht khác ng
n thành phn kim lott mi kh
 dng ct.
Tác hi ca túi nilon: Túi nilon là loi cht khó phân hy, khi thi ra môi
ng phi mt t hàng chi mt vài th k mc phân hy
hoàn toàn trong t nhiên. S phân hu không hoàn toàn ca túi nilon s  li trong
t nhng mnh vu kin cho vi sinh vt phát trin s t
chóng bp. S tn ti cng s gây ng

 
vào tay chân,
1.3. Quản lý và xử lý chất thải rắn.
H thng qun lý CTR có vai trò kim soát các v liên CTR bao
gm:
- S phát sinh.
-  và phân loi ti ngun.
- Thu gom tp trung.
- Trung chuyn và vn chuyn.
- Phân loi, x lý và ch bin.
- Thi b CTR mt cách hp lý da trên nguyên tn v bo v sc khe
cng, kinh tt, bo tn thiên nhiên, cnh quan, các v ng
và d ca cng.
1.3.1. Thu gom vận chuyển chất thải rắn. [1]
a. Hệ thống thu gom CTR chưa phân loại tại nguồn.
Các cách thu gom CTR dc xem xét c th i vi tng ngun phát
sinh: Kt lp thp tng, khu dâp t
cao ti và công nghip.
 t lp thp tng.
m các dch v thu gom:
 án tt nghii hc KTCN Thái Nguyên

SVTH: Hoàng Th Lâm 8 
- Dịch vụ thu gom lề đường: Ch nhà chu trách nhiy
rác  l ng vào ngày thu gom và chu trách nhim c
 b rác v v  tip tc cha rác.
- Dịch vu thu gom ở lối đi – hẻm ngõ: CTR c b vào thùng rác công cng,
t  u các l, h xe rác d dàng thu gom CTR.
- Dịch vụ thu gom kiểu mang đi trả về: Các thùng chc 
tr li cho ch  b rác, công vic thc hin bi ch giúp.

 nhic phát trin trên th gii hot ng tái ch và tái s d
c quan tâm và mang li hiu qu kinh t cao. Các qung
chin lc qun lý cht thi trong toàn b h thng qun lý cht thc phát
trin hii li sng s dng sn phm có ngun gc
tái ch và phát trin các ngành kinh doanh tái ch trên th m ca hot
ng thu hi và tái ch cht thi   chc các dch v công
cng có trách nhiy mnh tái ch rác bng chính sách.
Ví d ti Thn, có ti 95c tái ch, ch p.
   i, trung bình m   i Th n ch chôn lp
khong 7kg rác, trong khi con s này  i Anh là 260kg. Bin pháp tái ch rác
ch yu mà i Thn áp dng t  sn xut nhin.
Ti Vit Nam, các hong thu hi và tái ch  lâu,  li
hiu qu kinh t nhnh và phn nào gii quyc nhu cng. Các loi
cht th i, nha, thy tinh, gi c thu gom và tái ch. Tuy
nhiên, các hong này vn  quy mô nh l, ch yu là các h  thu mua
và tái ch.
1.3.3. Xử lý chất thải rắn.
MX lý m khc ca cht
thi hoc chuyn chúng thành vt cht  tn dng thành tài nguyên. Khi la
ch lý CTR cn các yu t sau:
+ Thành phn, tính cht ca cht CTR.
ng CTR cn x lý .
+ Kh i và tái s dng sn phm.
+ Yêu cu bo v ng.
 x ng gp: P
nhi
1.3.3.1. c.
 c bao gn:
- Phân loi.
- Gim th c.

Kh  tiêu hy tt vi nhiu loi rác thi. Có th t cháy c kim loi, thy
tinh cao su, mt s loi cht dng lng, bán rn và cht thi nguy hi. Th tích rác
có th gim t 75- 96%p cho nhng khu vc không có
qu t cho bãi chôn lp, hn ch tc do rác, có hiu
qu cao vi cht thi cha vi khun, vi trùng hoc các chc hi. Nng tn
dng t  tn di ca các ngành công nghip
cn nhin.
 im:
Khí thi phát sinh t ng không khí,
c bit cht thi là nha. 
 án tt nghii hc KTCN Thái Nguyên

SVTH: Hoàng Th Lâm 11 
xây dng và chi phí x lý cao. Ngoài ra, yêu cu i
vn hành ph t cao thì mi có th vn hành tt h tht.
b. hit phân.



 Giai     

và tro. G
 - plasma. 

o

hí H
2
và CO, khí axit và tro. [6]
 m:

phân hy sinh hc thành các cht nh tính cht sinh hc và làm gim th thích
u ca cht thi; tiêu dit các tác nhân gây bnh, các trng côn trùng, các sinh
vt không mong mun và các ht c dng chng t
(N, P, K); sn xut ra các sn phm phân vi sinh giúp cho cây trng phát trin và ci
to chng t.
Công ngh này da trên s hong ca các vi khun hii vi s có
mt ca oxy. Các vi khun hiu khí có trong thành phn rác khô thc hin quá trình
oxi hóa cacbon thành dioxit cacbon. ng, thi gian  phân compost theo
công ngh hii kéo dài 4-5 tun. Trong thi gian này, thành phn d phân hy
sinh hc s c phân hy bi các chng VSV. Tng thì ch sau 2 ngày, nhi
 ng 45
o
C và sau 6 -t 70 -75
o
C. Nhi t ch vu
kin duy trì c ng tVSV hong, quan trng nht là không
 m.  m phi c c trì t 50-60 %, ngoài khong này quá
trình phân hu xy ra chm bo c
phân ho trn.
b.  ym khí to khí biogas.
Là quá trình phân hy cht h u kin không có oxy  nhi 30-
65
o
C. Sn phm ca quá trình này là khí sinh hc (CO
2
và CH
4
c n
nh sinh hc. Kc có th s dn nhiên liu sinh hc và
bùn còn li có th s dng b sung chng cho cây trng.

cùng là các chp cht amon và mt
s 
2
, CH
4
y v thc cht chôn lp hp v sinh cht thi r
th vy sinh hc, va là bin pháp kim soát các thông s
chng trong quá trình phân hy cht thi khi chôn lp.[10]
Bãi chôn lấp CTR hợp vệ sinh (gọi tắt là BCL): nh ca TCVN
6696 - 2000 thì BCL CTR hp v sinh là khu v c quy hoch thit k, xây
d chôn lp các cht thi phát sinh t  và các khu công
nghip. BCL bao gm các ô chôn lp cht thm, các công trình ph tr
m x c, trm x lý khí thi, trm cung c
làm vic10]
1.4.1. Các nguyên tắc và tiêu chí lựa chọn địa điểm đặt bãi chôn lấp.
a. Nguyên tắc chung. [6]
Khi la chm xây dng BCL, cn ph vào quy hoch tng th
ca tng vùng, tnh, thành ph      c có thm quyn phê
duyt.
Phm bo s phát trin bn vng và phi xem xét ti các yu t v u kin
t u kin kinh t - xã hi, các yu t v  h tng và khong cách
thích hp khi la chn BCL.

 án tt nghii hc KTCN Thái Nguyên

SVTH: Hoàng Th Lâm 14 
b. Tiêu chí lựa chọn địa điểm đặt BCL.
 Quy mô. [6]
Quy mô bãi chôn lp cht thi r ph thuc vào quy mô c
ng rác thm rác th  c

Loi ln
350  1000
200.000
30 - 50
30  50
4
Loi rt ln
> 1000
> 20.000
> 50
> 50
 Vị trí .[6]
V trí bãi chôn lp phi gt thi có khong cách
thích hp vi nhn nht. Các yu t ng n các vùng dân
này là loi cht thi (m c hu kit l
Cp rt hp dn vi chim muông, mm tàng
i vi các loi máy bay thp. Vì vm các bãi chôn lp cn phi xa các sân
t trng vng, tính kinh t không cao.
V trí bãi chôn lp phi nm trong tm khong cách hp lý vi ngun phát sinh
rác thu này tùy thuu kin kinh ta hình, xe c thu gom
rác thi. ng xi ph t chu ti cho nhiu
xe ti hng ni trong c ng ca vic m rng giao thông cng
cc xem xét.
Tt c v t bãi chôn lp phc quy hoch cách nguc cp sinh
hot và nguc s dng cho công nghip ch bic thc phm ít nht
là 1000m. Ngoài ra chú ý các kho m bo an toàn cho khu vc
xung quanh.
nh v khong cách ti thiu t bãi chôn lp tc ghi 
bng 1.2. [8]



Cung gió chính
ng khác 


C   n
núi
 , cùng khe núi
(có dòng chy xung)



Công trình khai
c ngm
CS <1000m
3
/ng
CS 10010000 m
3
/ng

3
/ng





chm.Vic la chn vt liu ph (VLP) b mt phù hp là rt cn thit trong sut thi
gian hong ca bãi thi. t cn phi m làm chm li quá trình rò r. Hàm
t càng cao càng t to ra kh p th cao và thm thu
chm. Hn hp ging nht. Không nên s dng cát si và
t h Dòng chc mt cn tp trung ti m Cn kim soát s chuyn
dch ca mc ngm và bit chc chn tt c các ging s dc ung
trong khu vc.
Khi xem xét cn s dng b a cht, thng thi tham kho ý
kin ca pc này.
 Những khía cạnh môi trường.[10]
Quá trình phân hy các cht hi bãi chôn lp có th gây ra mt s nguy hi
ng. Các nguy hi này bao gm:
- To ra mt s vt ch trung gian gây bi, mui, các loi côn trùng
có cánh và các loài gm nhm.
- i cun theo gió gây ô nhim cho các khu vc xung quanh.
- Gây các v cháy, n.
- Gây ô nhim nguc.
Ngoài các yu t ng. Ví d mt bãi
chôn lp s to ra bi do x lý và vùi lp cht thi, cht th phân hy ca nó
to ra mùi hôi thi. Gió có th cuc và các
n chuyên ch n chuy
ln xe c  gây ách tc. Ting n và khí x gây
xáo trn. u quan tr chp nhi vi mt bãi chôn lp là c gng b trí bãi
chôn lp xa khi tm nhìn và xa các khu vc gim nên khut gió và có
ng gió xa h Mu quan trng na là bãi chôn lp không  gn các
ng hoc không gây cn tr i vi trng giao thông chính.
Sau cùng là phi gi gìn khu vc sch s c kt qu tt nht v
chi phí, hiu qu và làm gim bt s phn kháng ca công chúng.
 Các chỉ tiêu kinh tế.[10]
La chn bãi chôn lp ph thi còn phn kinh t, c gng gim mi chi

sut ca nó, mt lt (lp vt liu bao ph) sau cùng dày khoc ph
lên trên.
 m:
- Nht tr nht cho vic
 b CTR.
-    n hành thp so vi nh   t, 
phân).
- Có th nhn tt c CTR mà không cn thit phi thu gom riêng l hay phân
loi.
 án tt nghii hc KTCN Thái Nguyên

SVTH: Hoàng Th Lâm 18 
- Linh hot trong quá trình s dng. Ví d  
ng thêm công nhân và thit b i m
r t.
- Do b nén cht và ph t lên trên nên các côn trùng, chut b, rui mui
u ki sinh sôi ny n c.
- Các hing cháy ngy ra, gim thic mùi
hôi thi gây ô nhim không khí.
- Góp phn làm gim ô nhic ngc mt.
- Có th tn dt s xây dng công viên, khu
gi
 m:
- i qu t ln.
- Các lt ph  ng b gió th.
- Nu qun lý không tt s gây ra ô nhic ngm và ô nhim không khí.
1.4.2.2.Phân loi theo chng.
a. Bãi chôn lp cht thi rn sinh hot hn hp.
ng chôn lng CTRSH cn chôn lp theo yêu cu, mng
nhnh các CTR công nghip không nguy hi và bùn t trm x c th

ng vt hoc tuc r  c quá trình phân hu sinh
h c dùng làm vt liu che ph cho khu vc chôn lp m
1.4.2.3. Phân loa hình.[6]
a. / rãnh.
ng áp dng: Áp dng cho nhng khu v sâu thích hp, vt liu
che ph có sn, mc ngm không gn b mt. Thích hp vi nht
bng phng hoc bit là nhu sâu li bãi
   bao ph lp rác nén.
b. p trên khu vt bng phng.
ng áp dng: S da hình khôn ho
vt liu che ph không có sn.
c. p  hm núi/ li lõm.
Nu khu vc hi bng phng thì có th áp dng
  chôn lp. m ct liu che
ph sn có, tn dc din tích khó s dng cho nhng m
1.4.2.4. Phân loi theo loi cht thi rn tip nhn.[6]
Bãi chôn lp CTR khô: ng (sinh ho, công nghip)
Bãi chôn lt: Là BCL CTR dng bùn nhão (bùn  các trm x lý
c thi).
Bãi chôn lp CTR hn hp: Là BCL CTR c ng và bùn nhão.

 án tt nghii hc KTCN Thái Nguyên

SVTH: Hoàng Th Lâm 20 
1.4.2.5.Phân loi theo kt cu.[6]
Bãi chôn lp ni: Loc xây dng  nha hình bng
phng, chôn l mt. Cht th ng cao t 10
n 15m, xung quanh bãi chôn lp có xây do v.
Bãi chôn lp chìm: Là các bãi tn du kia hình t , ao, các
vùng khai thác mn, rc chôn thc

y
N
z
+ t bào mi + CO
2
+
H
2
O + NH
3
+ SO
4
2-
. [10]
n 2: n chuyn tip.
ng không khí trong bãi chôn lp gim và s phân hy ym khí
bu phát trin, NO
3
-
và SO
4
2-
b kh thành N
2
và H
2
S, pH cc rác trong
n này bu gim do s có mt ca các axit h ng
CO
2

4
và CO
2
      
kho   ng BOD
5
, COD, kim loi n    d n ca
c rác gim.
e. Giai don 5: n kt thúc.
 n này các cht h phân h phân hy ht, ch còn các
cht khó phân hng khí bu gin này thành phn
khí ch yu là: CH
4
, CO
2
và mng nh N
2
, O
2
n này cha
axit humic và axit fulvic nhng axit này khó phân hy sinh hc.
1.4.4. Xử lý nước rác và khí bãi rác. [10]
1.4.4.1. X c rác.
c bn thm qua lp rác ca các ô chôn lp, kéo theo các cht ô
nhim t rác thi chy vào tt  c hình
thành trong quá trình chôn lp và vn hành bãi chôn lp là do nhiu ngun khác
nhau:
- c sn có và t hình thành khi phân hy rác h
- Mc ngm có th dâng lên vào các ô chôn rác.
- c có th r qua các vách ca ô rác.

500
100-400

10-800
200
80-120
Amoniac, mg/l
10-800
200
20-40
Nitrat, mg/l
5-40
25
5-10
Tng photpho, mg/l
5-100
30
5-10
pH
1.5-7.5
6.0
6.6-7.5

Qua bng trên ta nhn thy thành phi theo thi gian trong
quá trình hong ca BCL. S có mt cc rác có c mt tích cc và mt tiêu
cc cho hong ca bãi. Nó cn thit cho mt s quá trình hoá hc và sinh hc
xy ra trong BCL  phân hy rác. c rác có th chy vào các tng
c ngc sch, t m nguc sinh ho
ng xung quanh. Vì vy vic kic rác phát sinh là rt
cn thit khi thit k và xây dng BCL hp v c này cn phi thu

Ngun tip nhn Chôn lp

H k khí
H him khí
B u chnh 1
B k khí
B x n
B u chnh 2
B keo t
B gom ti áp
Lc
B kh trùng
Bcha bùn
Nén bùn
 án tt nghii hc KTCN Thái Nguyên

SVTH: Hoàng Th Lâm 24 
 h thng x c rác ti BCL Gò Cát  TP.HCM.
Khí, KH
2
PO

4

47.5
55.5
CO
2

47.0
41.2
N
2

3.7
2.1
O
2

0.8
1.1
H
2
0.1
0.01

y, khí gas có hai thành phn ch yu là CH
4
(5060%) và CO
2
(40-50%).
Khí metan có th tr thành mi nguy him gây ra cháy, n, ô nhing 

khí   p thì phi thit k h th    
thng 
- H thng thu khí ch ng: H thng thu hi khí ch ng có th c thit
k  nhng bãi chôn lp ph thi ln, có nhiu ph thc xây
dng  nhc xem là có kh m nng
tòa nhà  gc  nh thu hc xem là có hiu qu.
Hin nay ti nhiu quc gia trên th gin dng cách thu khí bãi rác ch ng
 tn dt ngun nhiên liêu phc v sn xut i sng con
i.  h thc th hin  hình 1.2b.

Trích đoạn Cân bằng nước và sự hình thành nước rác trong BCL. Tính toán cân bằng nước cho các lớp rá cô chôn lấp số 1 a.Trong thời gian bãi rác đang hoạt động. Trong thời gian bãi rác đóng cửa. Hệ thống quan trắc môi trường ở BCL. Trình tự đóng bãi:

---