1
GIÁO ÁN SỐ 2
CÁC THÀNH PHẦN CỦA NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH
I. MỤC ĐÍCH YÊU CẦU
 Biết ngôn ngữ lập trình có 3 thành phần cơ bản là: bảng chữ cái, cú pháp và ngữ nghĩa.
 Hiểu và phân biệt được 3 thành phần này.
 Biết các thành phần cơ bản của Pascal: Bảng chữ cái, tên, tên chuẩn, tên riêng (từ khóa),
hằng và biến.
 Phân biệt được tên, hằng và biến
 Biết đặt tên đúng.
II. PHƯƠNG PHÁP, PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:
 Phương pháp: Thuyết trình, vấn đáp.
 Phương tiện: Máy chiếu, máy tính, phòng chiếu hoặc bảng
III. LƯU Ý SƯ PHẠM:
 Phần này bắt đầu một kiến thức mới, ngoài giới thiệu cho các em biết các khái niệm mới,
cần giải thích sự khác nhau giữa cú pháp và ngữ nghĩa.
 Riêng các thành phần cơ sở của Pascal, với mỗi khái niệm cần nên lấy ví dụ minh họa
đúng-sai, và ví dụ sự khác biệt giữa chúng, nên minh họa bằng một đoạn chương trình
đơn giản.
IV. NỘI DUNG BÀI GIẢNG:

Hoạt động của Giáo viên và Học sinh Nội dung

Ổn định lớp:
+ Chào thầy cô.
+ Cán bộ lớp báo cáo sỉ số
+ Chỉnh đốn trang phục

nhau, ngôn ngữ Pascal dùng cặp từ Begin – End để
gộp nhiều lệnh thành 1 lệnh nhưng C
++
lại dùng cặp kí
hiệu {}. Ví dụ: Xét 2 biểu thức:
A + B (1) A, B là các số thực.
I + J (2) I, j là các số nguyên.
Khi đó dấu + trong (1) sẽ là cộng hai số thực, trong
(2) là cộng hai số nguyên.

- Mỗi ngôn ngữ khác nhau cũng có cách xác định ngữ
nghĩa khác nhau.

HS: Lắng nghe, ghi chép.

GV: Đưa ra ví dụ ngôn ngữ tự nhiên cũng có bảng
chữ cái, ngữ pháp (cú pháp) và nghĩa của câu, từ. 1.Các thành ph
ần c
ơ b
ản:


- Lỗi cú pháp được chương trình dịch phát
hiện và thông báo cho người lập trình.
Chương trình không còn lỗi cú pháp thì mới
có thể dịch sang ngôn ngữ máy.
- Lỗi ngữ nghĩa được phát hiện khi chạy
chương trình.

3

GV: Trong các ngôn ngữ lập trình nói chung, các đối
tượng sử dụng trong chương trình đều phải đặt tên để
tiện cho việc sử dụng. Việc đặt tên trong các ngôn
ngữ khác nhau là khác nhau, có ngôn ngữ phân biệt
chữ hoa, chữ thường, có ngôn ngữ không phân biệt
chữ hoa, chữ thường.

GV: Giới thiệu cách đặt tên trong ngôn ngữ cụ thể
Pascal.

Ví dụ :
Tên đúng: a, b, c, x1, x2, _ten …
Tên sai: a bc,2x, a&b …

GV: Ngôn ngữ nào cũng có 3 loại tên cơ bản này

chữ hoa, chữ thường nhưng một số ngôn
ngữ lập trình khác lại phân biệt chữ hoa và
chữ thường.
- Ngôn ngữ lập trình thường có 3 loại tên cơ
bản: Tên dành riêng, tên chuẩn và tên do
người lập trình tự đặt.

Tên dành riêng:
- Là những tên được ngôn ngữ lập trình quy
định với ý nghĩa xác định mà người lập trình
không thể dùng với ý nghĩa khác.
- Tên dành riêng còn được gọi là từ khóa

Ví dụ: Một số từ khóa
Trong ngôn ngữ Pascal: Program, Var, Uses,
Begin, End, …
Trong ngôn ngữ C
++
: main, include, while,
void,…

Tên chuẩn:
- Là những tên được ngôn ngữ lập trình
(NNLT) dùng với ý nghĩa nào đó trong các

4
hi
ện đ
ư
ợc nhanh một số thao tác th

toán,…Mỗi loại ngôn ngữ có những loại biến
khác nhau và cách khai báo cũng khác nhau.

- Khi viết chương trình, người lập trình thường có
nhu cầu giải thích cho những câu lệnh mình
viết, để khi đọc lại được thuận tiện hoặc người
khác đọc có thể hiểu được chương trình mình
viết, do vậy các ngôn ngữ lập trình thường cung
cấp cho ta cách để đưa các chú thích vào trong
chương trình.
thư vi
ện của NNLT, tuy nhi
ên ngư
ời lập
trình có thể sử dụng với ý nghĩa khác.
Ví dụ: Một số tên chuẩn
Trong ngôn ngữ Pascal: Real, Integer, Sin, Cos,
Char, …
Trong ngôn ngữ C
==
: cin,cout. Getchar…

Tên do người lập trình tự đặt
- Được xác định bằng cách khai báo trước khi
sử dụng và không được trùng với tên dành
riêng.
- Các tên trong chương trình không được

không có máy để giới thiệu thì có thể sử dụng bản in
sẵn khổ lớn. chỉ cho học sinh từng khái niệm được
thể hiện trong chương trình . - Trong khi viết chương trình có thể viết các
chú thích cho chương trình. Chú thích không
làm ảnh hưởng đến chương trình.

Trong Pascal chú thích được đặt trong { và } hoặc
(* và *)

Trong C
++
Chú thích đặt trong /* và */

IV. CỦNG CỐ , DẶN DÒ :
 Nhắc lại một số khái niệm mới
 Cho bài tập về nhà