Điều trị đau dây thần kinh tọa bằng
phẫu thuật: không có hiệu quả
Tuần qua, một nghiên cứu vừa công bố làm ngẩn ngơ giới
phẫu thuật chấn thương chỉnh hình: bệnh nhân đau dây thần
kinh tọa có lẽ không cần đến phẫu thuật! Một số nhà giải phẫu
cảm thấy “thất vọng” trước kết quả nghiên cứu, bởi vì trước khi
tiến hành, ai cũng kì vọng nghiên cứu sẽ chứng minh rằng hiệu
quả của điều trị bằng phẫu thuật. Thế nhưng kết quả nghiên
cứu cho thấy bất luận bệnh nhân được điều trị hay không, ai
cũng cảm thấy tốt hơn. Không ai đoán được kết quả này nếu
không tiến hành nghiên cứu. Đó cũng là cái “đẹp” của khoa
học vậy! Nghiên cứu này một lần nữa cho thấy tất cả những
“niềm tin” đều trở nên hài hước trước dữ kiện khoa học.

Chứng đau dây thần kinh tọa (sciatica) có cơ chế khá đơn
giản: ruột của đĩa liên sống bị thoái hóa. Đĩa này nhô ra ở một
bên, làm ép rê thần kinh sống thắt lưng dưới, hay thần kinh đốt
sống cùng trên. Hệ quả là bệnh nhân cảm thấy đau dọc theo mặt
sau và mặt ngoài đùi, chân và bàn chân, thường do thoái hóa
ruột đĩa liên sống. Bệnh có thể bộc phát bất thình lình, làm cho
việc cử động nâng, hay xoắn trở nên vụng về. Lưng bị cứng và
đau, chân cũng bị cứng và tê. Nằm nghỉ có thể giảm đau lưng,
nhưng nếu tình trạng đau và tê dai dẳng vẫn tiếp tục, bệnh nhân
thường được điều trị bằng phẫu thuật.

Một câu hỏi đặt ra: ở các bệnh nhân đau dây thần kinh tọa,
phẫu thuật có thật sự cải tiến tình trạng đau?


Đối
chứng
SF-36
bodily
pain
30.5
(1.9)
27.6
(1.8)
39.7
(1.8)
36.9
(1.8)
40.3
(1.9)
37.1
(1.9)
SF-36
physical
function
27.7
(1.9)
24.9
(1.9)
36.4
(1.9)
35.2
(1.9)
35.9
(2.0)

Một số biến chứng sau phẫu thuật được ghi nhận: khoảng
4% trong nhóm điều trị phải tái giải phẫu trong vòng 1 năm và
5% tái giải phẫu trong vòng 2 năm, 4% trường hợp bệnh nhân
phẫu thuật bị rách màng cứng (dural tear), và 2% bị nhiễm trùng
ở vết mổ.

Đây là một nghiên cứu lâm sàng “táo bạo” để thử nghiệm
một giả thiết mà nhiều người vẫn xem là sự thật. Đã từ lâu, giới
y khoa vẫn tin rằng phẫu thuật là một thuật điều trị chuẩn cho
các bệnh nhân đau dây thần kinh tọa. Không điều trị cũng có
nghĩa là mâu thuẫn với y đức. Bệnh nhân thường được bác sĩ
khuyến cáo rằng nếu hoãn giải phẫu có thể dẫn đến tình trạng
dây thần kinh bị tổn hại vĩnh viễn, chân bị yếu đi, thậm chí mất
khả năng đi tiêu tiểu. Do đó, ý tưởng về một nghiên cứu mà
trong đó bệnh nhân chỉ cho chờ, không điều trị, là một ý tưởng
táo bạo.

Đây là một trong những nghiên cứu lâm sàng đối chứng
ngẫu nhiên rất hiếm hoi trong lĩnh vực phẫu thuật. Nói chung,
giới phẫu thuật thường quá tự tin và thích nghĩ rằng phương
pháp điều trị mà họ quen thuộc hay có kinh nghiệm là tối ưu,
không có gì phải chất vấn hay bàn luận thêm. Có một câu
chuyện vui về nghiên cứu và phẫu thuật. Hôm đó, một giáo sư
phẫu thuật danh tiếng được mời đến thuyết trình về phương
pháp điều trị do chính ông phát triển. Ông giáo sư oai nghi, bệ
vệ trên bục giảng, thao thao bất tuyệt về phương pháp của ông,
thì một bác sĩ nội trú trẻ tần ngần dơ tay xin hỏi. “Thưa giáo sư,
xin hỏi là giáo sư đã làm nghiên cứu lâm sàng đối chứng ngẫu
nhiên để thẩm định xem phương pháp của giáo sư thật sự có
hiệu quả chưa ạ?” Ông giáo sư cười to, đầy tự tin đưa mắt nhìn

điều trị bệnh đau dây thần kinh tọa trong tương lai. Tiêu biểu
cho nhận xét này là Bác sĩ Steven R. Garfin, chủ nhiệm khoa
chấn thương chỉnh hình, Đại học California tại San Diego: “Kết
quả nghiên cứu này nói chúng ta biết rằng: không nên vội vả
giải phẫu. Thời gian thường là đồng minh chứ không phải kẻ
thù của chúng ta.”